III SA/Łd 763/24
WyrokWSA w Łodzi2025-01-14
Skład orzekający: Teresa Rutkowska, Małgorzata Kowalska, Joanna Wyporska-Frankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji powinien rozważyć zastosowanie art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (usprawiedliwione błędne przekonanie o posiadaniu prawa do świadczeń) w sytuacji, gdy strona nie miała tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, ale korzystała ze świadczeń w okresie trwania postępowania o przyznanie renty i nie została pouczona o możliwości wykazania spełnienia przesłanek z tego przepisu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji naruszył przepisy postępowania, w tym art. 7, 8 § 1, 9, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Organ nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego dotyczącego możliwości zastosowania art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (usprawiedliwione błędne przekonanie o posiadaniu prawa do świadczeń) i nie pouczył strony o możliwości wykazania spełnienia przesłanek z tego przepisu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału NFZ. Decyzje te ustalały obowiązek poniesienia przez M. Ś. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach 14, 15 i 16 października 2015 r. w łącznej kwocie 2 677,57 zł. Strona skarżąca podnosiła, że w dniu 14 października 2015 r. wyrok Sądu Okręgowego w T. dotyczący prawa do renty stał się prawomocny, co jej zdaniem dawało jej prawo do świadczeń. Organ odwoławczy uznał, że strona nie miała prawa do świadczeń od 14 października 2015 r., a własny tytuł do ubezpieczenia uzyskała dopiero 26 października 2015 r. rejestrując się jako osoba bezrobotna.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 12 lipca 2024 roku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Protokolant, Starszy asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 12 lipca 2024 roku nr 58/2024/KL w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej uchyla zaskarżoną decyzję.
Decyzją z 12 lipca 2024 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z 11 marca 2020 r., którą po pierwsze, umorzono postępowanie administracyjne w części dotyczącej obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 16 marca 2015 r., 21 marca 2015 r., 7 kwietnia 2015 r., 6 maja 2015 r., 5 czerwca 2015 r., 12 czerwca 2015 r., 3 lipca 2015 r., 17 lipca 2015 r., 31 sierpnia 2015 r., 3 września 2015 r., 9 września 2015 r., 17 września 2015 r., jaki również kosztów wystawionych w dniach: 16 marca 2015 r., 17 marca 2015 r., 8 kwietnia 2015 r., 2 lipca 2015 r., 10 lipca 2015 r., 10 sierpnia 2015 r., 4 września 2015 r., 15 października 2015 r. recept podlegających refundacji, w łącznej kwocie 20 306,74 zł oraz po drugie, ustalono obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 14 października 2015 r., 16 października 2015 r., jak i kosztów recept podlegających refundacji wystawionych 15 października 2015 r., w łącznej kwocie 2 677,57 zł.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Łódzki Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia wszczął z urzędu postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia przez M. Ś. (dalej również: strona, strona skarżąca lub skarżąca), kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych jej w okresach i kwocie wymienionych w sentencji tegoż rozstrzygnięcia jako osobie nieuprawnionej do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, o czym poinformował stronę pismem z 16 stycznia 2020 r. Zainteresowana odebrała zawiadomienie 17 stycznia 2020 r. i do odpowiedzi nań – tj. do pisma z 22 stycznia 2020 r. - dołączyła druki (kserokopie): - zaświadczenia w Powiatowego Urzędu Pracy w Skierniewicach (dalej: PUP), w którym wskazano, iż że strona była zarejestrowana w PUP w okresach od 16 stycznia 2012 r. do 3 kwietnia 2012 r. i od 26 października 2015 r. do 21 stycznia 2016 r.; - zaświadczenia ZUS z 31 marca 2015 r., w którym wskazano, że strona nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych; - pisma z ZUS do Sądu Okręgowego w T., wnoszącego o oddalenie odwołania strony od decyzji ZUS, odmawiającego stronie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy; - opinii sądowo-lekarskiej uzupełniającej wydanej 26 sierpnia 2015 r., według myśl której strona jest objęta programem terapeutycznym leczenia stwardnienia rozsianego, lecz "sam fakt rozpoznania stwardnienia rozsianego nie jest podstawą do orzeczenia długotrwałej niezdolności do podjęcia pracy"; - zawiadomienia z Sądu Okręgowego w T. z 20 lipca 2015 r. informującego o rozprawie z odwołania strony przeciwko ZUS o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. W piśmie z 22 stycznia 2020 . strona wskazała, iż przez cały okres wskazany w decyzji przez Łódzki Oddział Wojewódzki NFZ miała prawo do bezpłatnego korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej. Powołała się przy tym na art. 67 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Do uzupełniającej korespondencji skierowanej do NFZ (przesyłka pocztowa nadana 26 lutego 2020 r. – koperta w aktach sprawy) strona skarżąca dołączyła kopię wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia [...], sygn. akt [...], oddalającego odwołanie strony od decyzji ZUS z 3 marca 2015 r. odmawiającej jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Uwzględniając powyżej wskazane dokumenty dyrektor Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją 392/2020 z dnia 11 marca 2020 r. umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej obowiązku poniesienia przez stronę kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 16 marca 2015 r., 21 marca 2015 r., 7 kwietnia 2015 r., 6 maja 2015 r., 5 czerwca 2015 r., 12 czerwca 2015 r., 3 lipca 2015 r., 17 lipca 2015 r., 31 sierpnia 2015 r., 3 września 2015 r., 9 września 2015 r., 17 września 2015 r., jak i kosztów recept podlegających refundacji wystawionych w dniach: 16 marca 2015 r., 17 marca 2015 r., 8 kwietnia 2015 r., 2 lipca 2015 r., 10 lipca 2015 r., 10 sierpnia 2015 r., 4 września 2015 r., 15 października 2015 r., w łącznej kwocie 20 306,74 zł. Biorąc jednak pod uwagę fakt nieprzedłożenia przez stronę oryginału wyroku Sądu Okręgowego w T. wraz z datą jego uprawomocnienia się, organ I instancji mocą tej samej decyzji ustalił obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych zainteresowanej w dniach: 14 października 2015 r., 16 października 2015 r., jak i kosztów recept podlegających refundacji wystawionych 15 października 2015 r., w łącznej kwocie 2 677,57 zł.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. Strona skarżąca przysłała również do Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ pismo z Sądu Okręgowego w T., w treści którego wskazano, iż wskazany powyżej wyrok tegoż sądu z dnia [...] (sygn. akt [...]) uprawomocnił się 14 października 2015 r. Kopia wskazanego powyżej pisma strony skarżącej została dołączona do odwołania i przekazana do rozpatrzenia organowi odwoławczemu.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia rozpatrując wniesione przez stronę skarżącą odwołanie decyzją z 12 lipca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną doń decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji w pierwszej kolejności powołał treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę decyzji, tj.: art. 3 ust. 2 pkt 5, art. 5 pkt 3, art. 50 ust. 16, ust. 18, art. 67 ust. 1 i ust. 3, art. 74 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w brzmieniu obowiązującym na dzień udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej, a nadto przywołał treść art. 36 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 497). Dalej organ ten wyjaśnił, iże strona skarżąca wskazuje, że data pierwszego spośród trzech zakwestionowanych przez dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ świadczeń - tj. świadczenia udzielonego 14 października 2015 r., pokrywa się z datą uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w T.. Jest to - zdaniem strony - przesłanką do uznania jej praw do świadczeń (udzielonych przez Uniwersytecki Szpital Kliniczny [...] w Ł.) w myśl art. 67 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w tym właśnie dniu. Organ odwoławczy jednak takiego stanowiska, wskazał on bowiem - mając na względzie brzmienie art. 363 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1550) - że orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia. Tak więc termin na wniesienie apelacji przez stronę od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] upłynął ostatniego dnia przed dniem uprawomocnienia się wyroku, co oznacza, że ostatnim dniem, w którym strona w rzeczywistości miała prawo do świadczeń zdrowotnych w ramach NFZ, wynikającym z art. 67 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, był dzień 13 października 2015 r. Z faktu tego wynika – jak dalej wywodzi organ odwoławczy - iż w trzech wymienionych w decyzji organu I instancji terminach - 14, 15 i 16 października 2015 r. skarżąca nie miała praw do świadczeń. Z analizy danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych nadzorowanym przez NFZ wynika, że własny tytuł do ubezpieczenia zyskała dopiero 26 października 2015 r. rejestrując się w PUP w Skierniewicach. Postępowanie wykazało więc, że strona nie dochowała należytej staranności w ocenie swojej sytuacji prawnej co do posiadanego ubezpieczenia zdrowotnego, a tym samym prawa do świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w ww. terminach. Organ wyjaśnił, że istnieje możliwość rozłożenia na raty, czy też umorzenia należności wynikających z rozstrzygnięć NFZ. Zgodnie bowiem z art. 50 ust. 22 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ, a od dnia 1 września 2020 r. Prezes NFZ, może umorzyć w całości albo w części spłatę należności ustalonej w decyzji, o której mowa w art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, odroczyć spłatę tej należności lub rozłożyć ją na raty, stosując odpowiednio zasady określone w art. 56-58 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1270). Powyższe dotyczy decyzji ostatecznej. Zainteresowana w związku z powyższym może skierować wniosek o umorzenie spłaty należności za pośrednictwem dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Nfz.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona zaskarżyła decyzję Prezesa NFZ wskazując, że skarga dotyczy obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonej 14 października 2015 r. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ nie uznał decyzji Sądu Okręgowego w T. o uprawomocnieniu się wyroku w dniu 14 października 2015 r., co potwierdza pismo z sądu.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, chociaż z innych powodów, niż w niej wskazano.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia sąd stwierdził naruszenie przez organ administracji przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie była decyzja Prezes NFZ z 12 lipca 2024 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ z 11 marca 2020 r., którą po pierwsze, umorzono postępowanie administracyjne w części dotyczącej obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 16 marca 2015 r., 21 marca 2015 r., 7 kwietnia 2015 r., 6 maja 2015 r., 5 czerwca 2015 r., 12 czerwca 2015 r., 3 lipca 2015 r., 17 lipca 2015 r., 31 sierpnia 2015 r., 3 września 2015 r., 9 września 2015 r., 17 września 2015 r., jaki również kosztów recept podlegających refundacji wystawionych w dniach: 16 marca 2015 r., 17 marca 2015 r., 8 kwietnia 2015 r., 2 lipca 2015 r., 10 lipca 2015 r., 10 sierpnia 2015 r., 4 września 2015 r., 15 października 2015 r., w łącznej kwocie 20 306,74 zł oraz po drugie, ustalono obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 14 października 2015 r., 16 października 2015 r., jak i kosztów recept podlegających refundacji wystawionych 15 października 2015 r., w łącznej kwocie 2 677,57 zł. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy powołanej przez organ ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – dalej: "u.ś.o.z.". Zgodnie z art. 50 ust. 16 wskazanej ustawy, w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku:
1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo
1a) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo
2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2a albo 6,
- osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia, z wyłączeniem osoby, której udzielono świadczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1.
W myśl art. 50 ust.17 u.ś.o.z. obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Zgodnie z treścią art. 50 ust.18 u.ś.o.z. koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji Prezesa Funduszu przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Nadto, w myśl art. 50 ust.18a u.ś.o.z. przepisów ust. 16 i 18 nie stosuje się w przypadku dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 67 ust. 1 i 3, w terminie 30 dni od dnia udzielenia świadczenia albo 30 dni od dnia poinformowania przez Fundusz o wszczęciu postępowania, o którym mowa w ust. 18, jeżeli przyczyną braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej było niezgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego mimo podlegania takiemu zgłoszeniu. Zgodnie natomiast z art. 67 ust. 7 u.ś.o.z. osoba ubiegająca się o przyznanie emerytury lub renty pomimo wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia ma wraz z członkami rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6, prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego w okresie trwania postępowania o przyznanie tych świadczeń.
W ocenie sądu organ administracji słusznie uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 50 ust.16 u.ś.o.z. do nałożenia na skarżącą obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych jej 14 października 2015 r., 16 października 2015 r., jak i kosztów recept podlegających refundacji wystawionych 15 października 2015 r., w łącznej kwocie 2 677,57 zł. Jak bowiem wynika z zebranego materiału dowodowego w spornym okresie stronie skarżącej udzielono ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w publicznym szpitalu oraz wystawiono na jej rzecz receptę podlegającą refundacji. Sąd podziela stanowisko organu, iż począwszy od 14 października 2015 r. strona nie miała prawa do bezpłatnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego i prawo to nabyła dopiero w dniu 26 października 2015 r., kiedy to zarejestrowała się w PUP jako osoba bezrobotna. Z akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika bowiem, że z dniem 14 października 2015 r. orzeczenie Sądu Okręgowego w T., tj. wyrok z [...]., sygn. akt [...], stało się prawomocne. Okoliczność ta jest zresztą niesporna. Powołuje się nań również strona skarżąca choć wywodzi z niej inne skutki, które w ocenie sądu nie są prawidłowe i jako takie nie zasługiwały na uwzględnienie. Skoro bowiem strona nie miała w tym czasie statusu osoby ubezpieczonej to spełnione zostały przesłanki do obciążenia jej kosztami udzielonych świadczeń, określone w art. 50 ust.16 u.ś.o.z.
Mimo jednak faktu, że począwszy od 14 października 2015 r. strona skarżąca nie miała prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, to w ocenie sądu należało uchylić w niniejszym przypadku zaskarżoną do sądu decyzję z 12 lipca 2024 r., albowiem organ powinien był rozważyć ewentualną możliwość odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. w oparciu o art. 50 ust. 17 u.ś.o.z., czego jednak nie uczynił.
Podkreślenia wymaga, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz prawnej oceny poczynionych w ten sposób ustaleń w świetle zastosowanych przepisów prawa, spoczywa na organie administracyjnym. W realiach przedmiotowej sprawy, ocenie podlegał nie tylko fakt niezgłoszenia w spornym przedziale czasowym strony do ubezpieczenia zdrowotnego, lecz także okoliczności towarzyszące składaniu przez nią oświadczenia o objęciu jej ubezpieczeniem w momencie udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej. Zgodnie bowiem z art. 50 ust 17 u.ś.o.z. obowiązku, o którym mowa w art. 50 ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Z wyjątkiem uregulowanym w art. 50 ust. 17 u.ś.o.z., wiąże się konieczność ustalenia istnienia po stronie osoby nieuprawnionej "usprawiedliwionego błędnego przekonania", że posiada ona prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. W doktrynie wskazuje się, że jeśli osoba w chwili przedstawienia innego niż karta ubezpieczenia zdrowotnego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie do korzystania ze świadczeń działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń, to nie zostanie obciążona przez NFZ kosztami udzielonego jej świadczenia. Ustawodawca nie zdefiniował jednak pojęcia "działania w usprawiedliwionym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń". Dlatego każdy przypadek należy analizować i oceniać indywidualnie. W piśmiennictwie przyjmuje się, że "na ulgowe traktowanie powinny zasługiwać te sytuacje, w których brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów niż osoba składająca przedmiotowe oświadczenie, czyli np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składki na ubezpieczenie zdrowotne" (por. D. Eryk Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, PiZS z 2017 r., z. 2, s. 7-13). Nie są to jednak jedyne przypadki, do których ma zastosowanie omawiany wyjątek (por. np. wyroki NSA: z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1828/21; z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1001/19; czy z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 1780/21).
W niniejszej sprawie skarżąca wskazuje, że w okresie kiedy korzystała ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych była przekonana, że jest osobą ubezpieczoną bowiem w tym okresie prowadzone było postepowanie sądowe w przedmiocie uzyskania prawa do renty. Organ powinien wziąć pod uwagę, iż strona składając 14 października 2015 r. oświadczenie, że przysługuje jej tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego mogła mieć usprawiedliwione przekonanie, że podlega ubezpieczeniu, skoro nie miała wówczas wiedzy, co do tego, czy uprawomocniło się wówczas orzeczenie Sądu Okręgowego w T. (kończące postępowanie o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy), a nadto w tym dniu – jak wynika z akt sprawy – przebywała w szpitalu. Strona w piśmie z 22 stycznia 2020 r. wyjaśniła, że wystąpiła do Sądu Okręgowego w T. o stwierdzenie prawomocności wyroku w sprawie [...] i przesłanie jego odpisu - ze stwierdzeniem prawomocności - na jej adres. Nadto, strona skarżąca wskazywała, iż według jej wiedzy orzeczenie Sądu Okręgowego w T. uprawomocniło się pod koniec miesiąca października 2015 r., gdyż począwszy od 26 października 2015 r. podlegała ona już ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba bezrobotna. Strona wskazała przy tym, że aby zachować ciągłość podlegania bezpłatnej opiece zdrowotnej zarejestrowała się w PUP w Skierniewicach niezwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku. Nadto, zwróciła ona uwagę na to, że istotny w jej ocenie jest, że PUP odmówiłby jej zarejestrowania się jako osoba bezrobotna w trakcie trwania sprawy o rentę.
Należy również podkreślić, iż z akt sprawy nie wynika aby organ administracyjny pouczył stronę skarżącą o treści art. 50 ust. 17 u.ś.o.z., a tym samym aby umożliwił jej wykazanie spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie.
Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że organ administracji naruszył art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Organ nie wyjaśnił bowiem dokładnie stanu faktycznego dotyczącego możliwości odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. w oparciu o przepis art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. Również na skutek braku pouczenia w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania strona została w istocie pozbawiona możliwości skorzystania z prawa do wykazania spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie, tj. w art. 50 ust. 17 u.ś.o.z., co w ocenie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższe skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
a.kr
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło