III SA/Łd 769/17

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu 25 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wpisu od skargi w sprawie ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 769/17 Uzasadnienie P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej Spółka lub skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W treści skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej – załączając formularz PPPr. Z oświadczenia o stanie majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych określono na 8.885,66 zł, a w ostatnim roku obrotowym Spółka zanotowała stratę w wysokości 93.993,70 zł. Na rachunku bankowym Spółka zanotowała debet na kwotę 159,69 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje - gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 powoływanej ustawy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - Komentarz; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). W ocenie referendarza, w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a zatem wniosek skarżącej Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Fakt, że spółka nie osiąga dochodu, lecz wykazuje straty nie może stanowić automatycznie podstawy przyznania prawa pomocy. Co prawda skarżąca deklaruje stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, jednak podkreślenia wymaga, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest co do zasady jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, które to koszty są wynikiem decyzji gospodarczych danego podmiotu, nie oznacza to natomiast realnego braku środków finansowych. Ponadto, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest tworem prawnym powołanym przez wspólników do prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania celu zarobkowego. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie może ona działać w oparciu o rachunek ekonomiczny powinna zostać zlikwidowana, a ewentualne dalsze jej funkcjonowanie, jeśli łączy się tylko z kosztami, a nie dochodami, powinno obciążać wyłącznie jej wspólników, nie zaś innych obywateli. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest przy tym pogląd o możliwości zobowiązania wspólników Spółki do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Dopłata jest bowiem formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki i może być wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. post. NSA z 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 702/11). Referendarzowi rozpoznającemu wniosek o przyznanie prawa pomocy znane są także informacje o sytuacji majątkowej skarżącej Spółki zebrane w toku postępowania w innym postępowaniu przed WSA w Warszawie. Analizując te dane pod kątem możliwości uregulowania wpisu od skargi nie sposób także pominąć informacji, że Spółka posiada majątek w postaci środków trwałych, których wartość – według oświadczenia złożonego we wniosku PPPr wynosi 8.885,66 zł. Spółka nieprzerwanie prowadzi też działalność gospodarczą. Przychody ze sprzedaży wyniosły w 2016 roku 118.200,51 zł. Natomiast w pierwszym kwartale bieżącego roku przychody netto ze sprzedaży spółki kształtowały się następująco: w styczniu 2017 r. – 6.921 zł, w lutym 2017 r. – 11.832,48 zł, a w marcu 2017 r. – 22.661,96 zł. Zauważyć także należy, że pomimo odnotowywanych strat, spółka nie zawiesiła prowadzenia działalności gospodarczej, nie jest też objęta postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym, jak również nie zgłosiła żadnych zaległości (informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców według stanu na dzień 10 lutego 2017 r.). Ustosunkowując się do podnoszonych przez spółkę trudności finansowych, zauważyć należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). W orzecznictwie wskazuje się również, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. W postanowieniu z 4 września 2014 r., sygn. akt V SAB/Wa 5/14, WSA w Warszawie wskazał, iż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeśli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, jak również jej nie likwiduje ani nie występuje o ogłoszenie upadłości, to brak jest podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W orzecznictwie zwraca się również uwagę, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Skoro spółka osiąga przychody, jest kwestią jej wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych, przy czym zaznaczyć należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, iż spółka w 2016 roku poniosła stratę. Jak wynika z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I FZ 327/13, w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Istotny jest poziom osiąganego przez spółkę przychodu i rozmiar prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie bez znaczenia pozostaje fakt, że spółka jest spółką jednoosobową. Przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych jednoosobowej spółce oznaczałoby de facto po pierwsze, przyznanie tej pomocy osobie fizycznej – R. S. którego sytuacja majątkowa nie jest referendarzowi znana, a po wtóre – finansowanie przez Skarb Państwa funkcjonowania tej spółki w zastępstwie jej jedynego wspólnika. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. R.A.