III SA/Łd 781/13

Dnia 11 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant specjalista Aneta Brzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólników za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym postanawia: zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. III SA/Łd 781/13 UZASADNIENIE J. S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]r. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności podatkowej J. S. za zaległość podatkową w podatku akcyzowym Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "A" za marzec 2008r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz umarzającą postępowanie w części dotyczącej przeniesienia na J. S. odpowiedzialności za zaległość podatkową w podatku akcyzowym za listopad 2007r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd z urzędu powziął wiadomość, iż sprawa zaległości podatkowej Spółki "A" była przedmiotem rozpoznawania przez WSA w Łodzi, który wyrokiem z dnia 27 grudnia 2012r. w sprawie o syg. akt III SA/Łd 543/12 oddalił skargę Spółki zoo "A" na decyzję Dyrektora Izby celnej w Ł. z dnia [...]r. określającą wymiar w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia alkoholu etylowego. Z uzasadnienia tegoż wyroku wynika m.in., że Spółka – prowadząc działalność gospodarczą w zakresie handlu rozcieńczalnikami wytworzonymi na bazie alkoholu etylowego – błędnie zakwalifikowała towar do kodu [...] i [....] rozpuszczalniki i rozcieńczalniki organiczne zamiast do kodu [...] i [...] alkohol etylowy. Wniesiona od tego wyroku do NSA skarga kasacyjna przez Spółkę w dniu 28 marca 2013r. została skierowana na termin rozprawy (I GSK 436/13), nie została jednak do tej pory rozpoznana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego regulują przepisy art. 56 oraz art. 123 do art. 126 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ppsa. Instytucja ta tworzy sytuację, w której trwa nadal stan zawisłości sprawy sądowoadministracyjnej, nadal istnieją powstałe stosunki prawnoprocesowe, ale tok postępowania ulega wstrzymaniu, sprawa "spoczywa" bez biegu, terminy nie biegną lub podlegają wstrzymaniu, a czynności procesowe nie są podejmowane, z wyjątkiem tych które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności (art. 127 ppsa). Spośród wskazanych przepisów w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Analiza powołanego przepisu prowadzi do wniosku, iż zawieszenie postępowania w tym przypadku jest fakultatywne, a o zawieszeniu postępowania decydują względy celowościowe, przy czym ocena tej celowości należy do sądu (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romanowska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 400 i n. oraz J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, s. 189 - 190). W ocenie sądu, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy uzależnione jest od uprzedniego rozstrzygnięcia zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sprawy o sygn. akt I GSK 436/13 w przedmiocie określenia Spółce zoo "A" zobowiązania w podatku akcyzowym za listopad 2007r. i marzec 2008r. O ile bowiem co do zasady uznanie za prejudykat uprzednie prawomocne rozstrzygnięcie w sprawie wymiarowej może budzić wątpliwości i różnie jest oceniane w orzecznictwie sądowym, o tyle w sprawie w przedmiocie przeniesienia na osobę trzecią odpowiedzialności za cudzy dług wynikający z decyzji wymiarowej wątpliwości takie nie pojawiają się. Skoro osoba trzecia odpowiada za cudzy dług, to dla przeniesienia na nią odpowiedzialności za ten dług niezbędne jest istnienia zobowiązania podatkowego. Osoba trzecia bowiem stosownie art. 116 Ordynacji podatkowej podnosi odpowiedzialność jedynie w zakresie w jakim obowiązek ciąży na "głównym" dłużniku (podatniku). W tej sprawie związek między sprawą wymiaru zobowiązania podatnikowi (Spółce zoo "A") i sprawą odpowiedzialności osoby trzeciej (skarżącego) za to zobowiązanie jest szczególnie widoczny, jeśli uwzględni się specyficzne, nietypowe okoliczności faktyczne tej ostatniej sprawy, wynikające z analizy akt administracyjnych, jak i uzasadnień decyzji obu instancji. Tą szczególną okolicznością jest jedna z przesłanek odpowiedzialności osoby trzeciej za cudzy dług, a mianowicie brak winy członka zarządu spółki zoo w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie analizowany w powiązaniu z momentem niewypłacalności spółki. Moment niewypłacalności spółki w okolicznościach faktycznych tej sprawy ma zaś ścisły związek z istnieniem w obrocie prawnym decyzji wymiarowej w podatku akcyzowym. W zależności bowiem od tego, czy uwzględnimy jako istniejące wartości wynikające z decyzji wymiarowej, czy też je pominiemy, to różny może być moment ziszczenia się przesłanki niewypłacalności spółki uzasadniający wystąpienie przez członka zarządu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. I tak, nie przesądzając ani nawet nie rozważając o legalności zaskarżonej w tej sprawie decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej a opierając się li tylko na danych przyjętych przez organy podatkowe obu instancji zauważyć należy, iż pominięcie przy ocenie sytuacji finansowej spółki, a tym samym i ocenie momentu niewypłacalności spółki, wynikającego z decyzji wymiarowej zobowiązania za marzec 2008r. wynoszącego w tej sprawie 1.986.234,00 zł oraz zobowiązania za listopad 2007r. w wysokości 2.334.032,00 zł powinno skutkować – tak jak przyjął organ pierwszej instancji – uznaniem zaistnienia tego momentu dopiero w 2008r. i objęcie odpowiedzialnością tylko zobowiązania za marzec 2008r., uwzględnienie zaś tych wartości – tak jak uczynił to organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji – może skutkować ustaleniem tego momentu jeszcze przed listopadem 2007r., co uzasadniać powinno objęcie tą odpowiedzialnością i zobowiązania za listopad 2007r. Oznacza to, iż kwestia prawomocnego istnienia zobowiązania spółki za listopad 2007r. i marzec 2008r. stanowi kluczowe zagadnienie w tej sprawie, bez którego uprzedniego rozstrzygnięcia nie jest możliwa ocena legalności zaskarżonej decyzji, tym bardziej, iż w toku postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej sąd administracyjny nie ma kognicji oceny decyzji wymiarowej wydanej wobec podatnika (spółki). Podnieść nadto należy, iż ocena prawidłowości określenia spółce "A" zobowiązania w podatku akcyzowym dokonana przez WSA w nieprawomocnym wyroku z dnia 27 grudnia 2012r. z chwilą jego uprawomocnienia się wiąże sąd i strony w niniejszej sprawie. Stosownie bowiem do art. 170 ppsa wyrok prawomocny wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zgodnie zaś z przepisem art. 171 ppsa wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym i doktrynie przyjmuje się, iż związanie prawomocnym orzeczeniem sądowym polega na tym, że inne podmioty muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treści tego wyroku. Implikuje to w sposób bezwzględny obowiązek wzięcia tej okoliczności pod uwagę w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Podmioty te muszą przyjmować, iż dane okoliczności faktyczne, jak i ich ocena prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym wyroku. Zatem w kolejnych postępowaniach, w których się one pojawiają, nie mogą one być już przedmiotem badania (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 357, wyrok SN z dnia 12 lipca 2002r., V CKN 1110/00, Lex nr 74492 czy J. Kuniecki, Glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63). Zawieszając postępowanie w niniejszej sprawie Sąd wziął również pod uwagę ekonomikę postępowania sądowoadministracyjnego oraz interesy obu stron postępowania. Uwzględnienie tych okoliczności chroni w równym stopniu wierzyciela podatkowego, którego roszczenia są zabezpieczone w tym sensie, że nie nastąpi przedawnienie wykonalnego zobowiązania w czasie zawieszenia postępowania, jak i dłużnika podatkowego, który nie zostaje narażony na generowanie kosztów związanych z "przedwczesnym" rozpoznaniem sprawy w sytuacji kiedy prawomocność decyzji wymiarowej, kształtującej byt zobowiązania, w konsekwencji wniesienia skargi kasacyjnej do NSA zostaje "odroczona" w czasie i do czasu wydania orzeczenia przez NSA może być kwalifikowana jako swoistego rodzaju "zdarzenie przyszłe i niepewne". System prawny przewiduje też gwarancje ochrony prawnej skarżącego jako osoby trzeciej odpowiadającej za cudzy dług, w tym w razie wyegzekwowania należności "uchylonych" następnie wskutek wyroku sądowego. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 i art. 131 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. k.p.