III SA/Łd 795/07

Dnia 5 czerwca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Joanna Wegner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2008 roku sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. W dniu 4 czerwca 2007 roku Administracja Nieruchomościami Ł. – B. "C." wystąpiła z wnioskiem o wmeldowanie S. S. z lokalu nr 2 mieszczącego się w Ł. przy ul. Z. 27a. W uzasadnieniu wniosku Administracja Nieruchomościami wskazała, iż wyrokiem z dnia 17 października 2006 Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł.i XVIII Wydział Grodzki, sygn. akt XVIII C 357/06 nakazał Państwu S. opróżnienie lokalu nr 2 położonego przy ul. Z. 27a w Ł., przyznając jednocześnie prawo do lokalu socjalnego. W dniu 7 maja 2007 roku zgodnie z załączonym do wniosku protokołem zdawczo - końcowym lokalu mieszkalnego, lokal nr 2 przy ul. Z. 27a w Ł. został opróżniony. Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993) orzekł o wymeldowaniu S. S. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w Ł. przy ul. Z. 27a. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż w toku podjętych czynności wyjaśniających ustalono, że wyrokiem z dnia 17 października 2006 roku Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. XVIII Wydział Grodzki nakazał S. S. opróżnienie lokalu mieszkalnego nr 2 mieszącego się w Ł. przy ul. Z. 27a i orzekł jednocześnie o braku uprawnień do lokalu socjalnego. Organ podniósł, iż Urząd Miasta Ł., działając na podstawie § 5 ust. 1 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] w sprawie zasad gospodarowania pomieszczeniami tymczasowymi, skierował do Administracji Nieruchomościami Ł. – B. "Ż." prośbę o zawarcie z S. S. umowy użyczenia pomieszczenia tymczasowego znajdującego przy ul. A. 170 m 4/5 w Ł., na czas oznaczony – 3 miesiące. Na podstawie informacji uzyskanych z Krajowego Rejestru Karnego ustalono natomiast, iż S. S. odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Sz. W piśmie zaś z dnia 25 lipca 2007 roku, stanowiącym odpowiedź na wezwanie Urzędu Miasta Ł. o zajęcie stanowiska w kwestii wymeldowania, S. S. wskazał, że od dnia 9 lipca 2003 roku do chwili obecnej przebywa w Zakładzie Karnym w Sz. i nie wyraża zgody na wymeldowanie z lokalu nr 2 przy ul. Z. 27a w Ł., do czasu otrzymania innego lokalu z zasobów gminy. Od decyzji organu I instancji S. S. złożył odwołanie, w którym wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji do czasu zawarcia umowy o przyznaniu mu lokalu socjalnego. Podniósł, iż w chwili obecnej przebywa zakładzie karnym i nie może osobiście podpisać umowy użyczenia pomieszczenia tymczasowego, a umocowanemu pełnomocnikowi – T. G., Administracja Nieruchomości Ł. – B. "Ż." z nieznanych powodów odmawia przedstawienia umowy użyczenia, w celu jej podpisania. Wskazał, iż czuje się dyskryminowany, a lokal mieszkalny jest dla niego niezbędny, ponieważ po opuszczeniu zakładu karnego nie chce być osobą bezdomną. Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] odwołując się do treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazał, iż jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie jest przesłanka opuszczenia lokalu, a jej spełnienie, w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych następuje wówczas, gdy opuszczenie lokalu ma charakter dobrowolny i definitywny. Organ podniósł, iż z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że S. S. odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Sz. Wyrokiem z dnia 17 października 2006 roku Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. XVIII Wydział Grodzki nakazał natomiast S. S. opróżnienie lokalu mieszkalnego nr 2 mieszczącego się w Ł. przy ul. Z. 27a wraz z mieniem, nie przyznając jednocześnie prawa do lokalu socjalnego. Organ wskazał, iż wykonanie wyroku nakazującego eksmisję może nastąpić dobrowolnie przez dłużnika, bądź w wyniku podjętych przez komornika sądowego czynności egzekucyjnych, polegających na usunięciu dłużnika z lokalu wraz zajmowanymi przez niego rzeczami. Usunięcie dłużnika z lokalu wskutek podjętych czynności egzekucyjnych, w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, traktowane jest natomiast jako opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. W świetle okoliczności faktycznych, jakie zaistniały w niniejszej sprawie poza sporem w ocenie organu odwoławczego jest, że wyrok Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. XVIIII Wydział Grodzki z dnia 17 października 2006 roku orzekający o eksmisji S. S. oraz pozostałych członków rodziny został wykonany w drodze egzekucji komorniczej w dniu 7 maja 2007 roku, a skarżący po opuszczeniu zakładu karnego nie ma prawa powrotu do spornego lokalu i zamieszkiwania w nim. Utrzymywanie natomiast faktu zameldowania S. S. w jego dotychczasowym miejscu zameldowania byłoby zatem sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa i prowadziłoby do utrzymywania w zbiorach ewidencji ludności swoistej fikcji meldunkowej. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia pełnomocnictwa wystawionego przez skarżącego T. G., Wojewoda [...] podkreślił, iż umowa użyczenia pomieszczenia tymczasowego mieszczącego się w Ł. przy ul. A. 170 m 4/4 została zawarta w dniu 1 czerwca 2007 roku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. S. wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do lokalu socjalnego. Wskazał, iż decyzja jest dla niego krzywdząca i czuje się dyskryminowany, ponieważ jako jedyny spośród członków rodziny nie uzyskał prawa do lokalu socjalnego tylko dlatego, że odbywa karę pozbawienia wolności. Odnosząc się natomiast do kwestii wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. XVIII Wydział Grodzki z dnia 17 października 2006 roku orzekającego eksmisję wskazał, iż w tej sprawie będzie składał odwołanie do sądu wyższej instancji. Dodał również, iż przydzielony mu lokal zastępczy nie odpowiada warunkom, jakie powinny być w XXI wieku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na niezachowanie 30 – dniowego terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast w myśl zaś art. 145 § 1 powołanej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia należy na wstępie stwierdzić, że zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o jej odrzucenie, wobec treści art. 83 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest bezzasadny. Przepis ten stanowi, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Stwierdzić należy, że wniesienie skargi w niniejszej sprawie nastąpiło w terminie, określonym w art. 53 § 1 powołanej ustawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...], doręczona została skarżącemu w dniu 11 października 2007 roku. Oznacza to zatem, że termin do wniesienia skargi upływał w dniu 10 listopada 2007 roku, jednakże z uwagi na fakt, iż była to sobota, ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był poniedziałek - 12 listopada 2007 roku. S. S. nadał skargę w dniu 11 listopada 2007 roku, a więc z zachowaniem ustawowego terminu do jej wniesienia. Przechodząc natomiast do merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze należy wskazać, że nie są one uzasadnione. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 6 ust. 1 jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Z wymienionego przepisu wynika więc, iż warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji, czy osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, iż o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy można mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 18 grudnia 2001 roku, sygn. akt II SA/Ka 613/00 – niepublik., z dnia 28 listopada 2001 roku, sygn. akt SA/Rz 685/00, niepublik. i z dnia 6 lutego 2002 roku, sygn. akt SA/Sz 1278/00, -niepublik. Należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie stan faktyczny sprawy został wyjaśniony przez organy meldunkowe w wystarczający sposób. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego z lokalu mieszkalnego nr 2 mieszczącego się przy ul. Z. 27a w Ł. wystąpiła Administracja Nieruchomościami Ł.– B. "C.". W uzasadnieniu wniosku Administracja Nieruchomościami wskazała, iż wyrokiem z dnia 17 października 2006 roku, (sygn. akt XVIII C 357/06) Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. XVIII Wydział Grodzki (k. 4 akt administracyjnych), nakazał skarżącemu oraz całej jego rodzinie opróżnienie lokalu nr 2 położonego przy ul. Z. 27a w Ł., przyznając jednocześnie pozostałym członkom rodziny skarżącego prawo do lokalu socjalnego. W dniu 7 maja 2007 roku, zgodnie z załączonym do wniosku protokołem zdawczo - końcowym Komornika Sądowego Rewiru VII przy Sądzie Rejonowym dla Ł. - Ś. (k. 5 akt administracyjnych), wyrok orzekający eksmisję został wykonany. Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącego z lokalu oznacza, iż skarżący nie ma tytułu prawnego (uprawnienia) do przebywania w tym lokalu i jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i jeśli nawet po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba, wtargnie na teren nieruchomości (lokalu) nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania będącego generalną przesłanką zameldowania i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 roku, sygn. akt II OSK 65/05). Jak słusznie zauważyły organy orzekające w niniejszej sprawie, opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Na tle stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie poza sporem jest również okoliczność, że w czasie orzekania o wymeldowaniu skarżący nie przebywał w spornym lokalu, gdyż od dnia 9 lipca 2003 roku do chwili obecnej przebywa w zakładzie karnym. Pobyt w zakładzie karnym może natomiast stanowić przeszkodę w wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego tylko wówczas, gdy opuszczenie lokalu pozostaje w związku przyczynowym z przebywaniem w zakładzie karnym, czyli decyzji o wymeldowaniu nie można wydać w sytuacji gdy nieprzebywanie w lokalu zostało spowodowane koniecznością odbywania kary pozbawienia wolności. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. W niniejszej sprawie wniosek o wymeldowanie skarżącego podlegał ocenie według normy łączącej wymeldowanie z utratą uprawnienia do przebywania w lokalu i opuszczeniem lokalu. Bezspornym bowiem jest, że wyrokiem z dnia 17 października 2006 roku Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. XVIIII Wydział Grodzki orzekł prawomocnie eksmisję skarżącego z lokalu nr 2 przy ul. Z. 27a w Ł. Oznacza to, że skarżący nie ma tytułu prawnego (uprawnienia) do przebywania w tym lokalu. Powyższe orzeczenie o eksmisji wykonane zostało w dniu 7 maja 2007 roku, natomiast w czasie orzekania o wymeldowaniu, skarżący nie przebywał w spornym lokalu. W świetle ustalonego stanu faktycznego nie budzi zatem zastrzeżeń stanowisko organów administracji, że spełnione zostały przesłanki wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w postaci utraty uprawnienia do przebywania w lokalu i opuszczenia lokalu, o których stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku – o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podniesione natomiast w skardze zarzuty, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca, ponieważ skarżący jako jedyny z eksmitowanych członków rodziny nie uzyskał prawa do lokalu socjalnego, a od wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. XVIII Wydział Grodzki z dnia 17 października 2006 roku orzekającego eksmisję złożony zostanie środek zaskarżenia, pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do oceny prawomocnych wyroków wydanych przez sądy powszechne. Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak słusznie zauważyły organy orzekające w niniejszej sprawie, dalsze utrzymywanie zameldowania skarżącego, w przypadku gdy prawomocnie orzeczono eksmisję ze spornego lokalu, stanowiłoby ewidentną fikcję meldunkową. Tak jak bowiem zameldowanie, również wymeldowanie jest tylko i wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu). Z tego też powodu dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Poza tym, zaznaczyć trzeba, że orzekając o wymeldowaniu organ nie przesądza o prawie do lokalu, ani tym bardziej, nie jest zobowiązany do zapewnienia osobie wymeldowanej lokalu zastępczego. W sytuacji utraty uprawnień do przebywania w lokalu na skutek wyroku sądu powszechnego, nie może być brany pod uwagę także podnoszony przez skarżącego zarzut, iż nie opuścił on miejsca pobytu stałego dobrowolnie, lecz w związku z osadzeniem go w areszcie śledczym. Wyrok eksmisyjny zwykle związany jest z brakiem dobrowolności opuszczenia spornego lokalu. Istotnie, z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie osoby z pobytu stałego organy winny badać, czy opuszczenie lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny, jednak nie odnosi się to do sytuacji, gdy orzeczona została i wykonana eksmisja z tego lokalu. Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego ani przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. a.ł.