III SA/Łd 817/25

Dnia 14 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 15 września 2025 roku znak: 1001-IEE.7192.120.2025.18.AG w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 4 kwietnia 2025 roku, nr 420000/71/29/2025/8351411419-RED.A. Postanowieniem z 15 września 2025 r., znak: 1001-IEE.7192.120.2025.18.AG, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 59 § 1 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a", Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim z 4 kwietnia 2025 r., nr 420000/71/29/2025/8351411419-RED.A o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. Z. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie, między innymi, tytułu wykonawczego z 29 października 2018 r., nr [...] obejmującego składki na ubezpieczenia zdrowotne za okres od stycznia 2016 r. do kwietnia 2016 r. Podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego stanowiła prawomocna decyzja z 17 października 2017 r., nr 420071DZPDK17/000772 określająca kwotę powstałych zaległości z tytułu składek. Decyzję wysłaną na adres: C. [...], [...]-[...] C., skarżący odebrał osobiście 23 października 2017 r., o czym świadczy jego własnoręczny podpis. Odpis tytułu wykonawczego skarżący odebrał 15 listopada 2018 r. Został on wysłany na adres: C. [...], [...]-[...] C.. W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim zawiadomieniem z 12 listopada 2024 r., nr [...] dokonał zajęcia innych wierzytelności pieniężnych w S. Sp. z o.o. Zawiadomienia o zajęciu (wysłane na adres: C. [...], [...]-[...] C.) doręczono skarżącemu 12 grudnia 2024 r. w trybie art. 44 k.p.a. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał je 19 listopada 2024 r. Pismem z 1 grudnia 2024 r. zatytułowanym "Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej" skarżący wniósł zarzuty: 1. nieistnienia obowiązku – art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.; 2. braku uprzedniego doręczenia upomnienia – art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Skarżący wyjaśnił, że nie wiedział o istnieniu jakiegokolwiek zobowiązania pieniężnego. Nigdy nie otrzymał żadnych decyzji w tej sprawie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie kontaktował się z nim w tej kwestii. Skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji losowej, o czym Zakład Ubezpieczeń Społecznych został powiadomiony przez Powiatowy Nadzór Budowlany w Limanowej. Jego dom został zniszczony, a on został dotknięty kryzysem bezdomności. W związku z czym podejmuje wszelkie możliwe działania celem znalezienia mieszkania oraz pracy. Aktualnie wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia "za minimalną płacę". Dochód, jaki z tego tytułu osiąga, pozwala mu jedynie na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb życiowych. Z uwagi na trudne położenie finansowe skarżący wniósł, aby w przypadku oddalenia zarzutu, uwzględniona została kwestia wygaśnięcia obowiązku lub rozłożenia na raty zaległości z tytułu składek (w wysokości miesięcznej raty nie więcej niż 150 z). Skarżący zwrócił się o wysłanie decyzji administracyjnych oraz tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne. Pismem z 31 stycznia 2025 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim wezwał skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z 1 grudnia 2024 r. W piśmie tym organ egzekucyjny wyjaśnił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Natomiast zarzuty wniesione na podstawie art. 33 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.) powinny zostać złożone przez zobowiązanego w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Odpis tytułu wykonawczego nr [...] został doręczony skarżącemu 15 listopada 2018 r. W rezultacie, upłynął ustawowy termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Jednocześnie organ egzekucyjny wyjaśnił, że stronie przysługuje możliwość złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 u.p.e.a. W związku z czym skarżący został wezwany do sprecyzowania żądania z 1 grudnia 2024 r. Powyższe wezwanie skarżący odebrał 31 stycznia 2025 r. Nie udzielił na nie odpowiedzi. Pismem z 27 lutego 2025 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim wezwał ponownie skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z 1 grudnia 2024 r. poprzez wskazanie właściwej podstawy prawnej. W piśmie tym organ egzekucyjny poinformował zobowiązanego, że jeżeli w terminie do 15 marca 2025 r. nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to uwzględni wyjaśnienia złożone w piśmie z 10 lutego 2025 r., a dotyczące pisma z 15 grudnia 2024 r. oraz uzna, że jego intencją jest żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w oparciu o art. 59 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.). Pismo z 27 lutego 2025 r. zostało doręczone skarżącemu tego samego dnia, tj. 27 lutego 2025 r. Skarżący na nie udzielił odpowiedzi. Powołane przez organ pierwszej instancji pismo skarżącego z 15 grudnia 2024 r. zawiera analogiczne zarzuty złożone przez zobowiązanego w odniesieniu do innych tytułów wykonawczych. W piśmie z 10 lutego 2025 r. skarżący potwierdził, że podstawę wniesionych przez niego zarzutów stanowi nieistnienie obowiązku, w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, w oparciu o art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Następnie, powołując się na art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.) skarżący wskazał, że i na tej podstawie prawnej nie istniał obowiązek pieniężny oraz nie zostało doręczone upomnienie. Postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że dopiero 27 lutego 2025 r. dowiedział się w jakiej sprawie prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne. W tym dniu bowiem otrzymał wymienione przez organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu decyzje administracyjne oraz tytuły wykonawcze. Zobowiązany, analogicznie jak w piśmie z 1 grudnia 2024 r. , przedstawił swoją sytuację życiową i rodzinną. Ponadto ponownie stwierdził, że w niniejszej sprawie, powinno zostać wystawione upomnienie. Organ drugiej instancji utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podzielił dokonaną przez ten organ kwalifikację prawną żądania skarżącego zawartego w piśmie z 1 grudnia 2024 r. zatytułowanym "Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej". Wskazał przy tym na wyjaśnienia skarżącego zawarte w piśmie z 10 lutego 2024 r., złożonym w postępowaniu zainicjowanym pismem z 15 grudnia 2024 r. o tożsamej argumentacji, dotyczącym innych tytułów wykonawczych. Według organu drugiej instancji żądanie skarżącego dotyczy w istocie nieistnienia obowiązku, wygaśnięcia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia zobowiązanemu. Tego rodzaju przesłanki są zawarte zarówno w art. 33 u.p.e.a., jak i w art. 59 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.), na które wskazuje zobowiązany. Jednak możliwość wniesienia zarzutów ograniczona jest ustawowym terminem, który wynosi 7 dni od dnia doręczenia odpisów tytułów wykonawczych zobowiązanemu. W niniejszej sprawie tytuły wykonawcze zobowiązany otrzymał 15 listopada 2018 r. Wobec czego przyjęcie przez organ egzekucyjny, że żądanie skarżącego z 1 grudnia 2024 r. stanowi zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej skutkowałoby brakiem ich merytorycznej oceny. Natomiast art. 59 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.), na który wskazuje zobowiązany daje możliwość zweryfikowania tożsamych okoliczności i merytorycznego odniesienia się do jego argumentów (co w przypadku uznania pisma z 1 grudnia 2024 r. za zarzuty byłoby niemożliwe). Stosowanie tego przepisu nie jest ograniczone terminem. W związku z czym zobowiązany może w każdym czasie wnieść o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dlatego zastosowanie art. 59 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.) umożliwiło merytoryczne rozpatrzenie argumentów zawartych w piśmie z 1 grudnia 2024 r. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko skarżącemu zostało wszczęte przed 30 lipca 2020 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070), zwanej dalej "ustawą zmieniającą". Jednocześnie, stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W związku z powyższym, w analizowanej sprawie, w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego zastosowanie będą mieć przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. W odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku organ drugiej instancji wyjaśnił, że pojęcie nieistnienia obowiązku oznacza sytuację, w których obowiązek nigdy nie powstał, np. z mocy prawa bądź brak jest decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji lub gdy decyzja została wydana, lecz następnie ją uchylono bądź stwierdzono jej nieważności albo wygaśnięcie. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim 17 października 2017 r. wydał decyzję określającą kwotę powstałych zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od grudnia 2015 r. do maja 2017 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2016 r. do maja 2017 r., na Fundusz Pracy za maj 2017 r. Decyzję tę doręczono skarżącemu 23 października 2017 r., co potwierdził on własnoręcznym podpisem. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie, które Sąd Okręgowy w Ł. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił wyrokiem z 12 września 2018 r., sygn. akt [...]. Orzeczenie stało się prawomocne 4 października 2018 r. Następnie w oparciu o tę decyzję został wystawiony tytuł wykonawczy. Za nieuzasadnioną zatem należy uznać argumentację dotyczącą nieistnienia obowiązku. Z przedłożonych akt jednoznacznie wynika, że podstawę egzekwowanego obowiązku stanowiła prawomocna decyzja, która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Organ drugiej instancji stwierdził, że w sprawie nie istniał obowiązek doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W myśl § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2022 r., poz. 1356), doręczenie upomnienia nie jest konieczne przy egzekucji należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, tym samym jest powiązane z zaistnieniem określonego zdarzenia, a wysokość należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Odnosząc się do zarzutu wygaśnięcia obowiązku organ drugiej instancji podniósł, że o wygaśnięciu obowiązku decydują takie okoliczności jak jego wykonanie (zapłata), czy upływu czasu, z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie się obowiązku. W sprawie nie wystąpiła pierwsza z przedstawionych okoliczności, to jest wykonanie obowiązku. Natomiast kwestie dotyczące przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne reguluje art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", w którym określony został termin ich przedawnienia oraz okoliczności przerywające i zawieszające bieg tego terminu. Składki na ubezpieczenia zdrowotne za okres od stycznia 2016 r. do kwietnia 2016 r. stały się wymagalne odpowiednio w lutym 2016 r., marcu 2016 r. oraz maju 2016 r. Okres przedawnienia tych należności wynosi 5 lat. W sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie określenia wysokości zadłużenia skarżącego z tytułu nieopłaconych składek za okres: od grudnia 2015 r. do maja 2017 r. na ubezpieczenia społeczne, od stycznia 2016 r. do maja 2017 r. na ubezpieczenie zdrowotne oraz od kwietnia 2017 r. do maja 2017 r. na Fundusz Pracy – wszczętym zawiadomieniem z 14 lipca 2017 r., nr 420071DZPWK17/000566, doręczonym zobowiązanemu 27 lipca 2017 r. Postępowanie zakończyło się wydaniem 17 października 2017 r. decyzji określającej wysokość zadłużenia. Od decyzji z 17 października 2017 r. skarżący złożył odwołanie, które Sąd Okręgowy w Ł. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił wyrokiem z 12 września 2018 r., sygn. akt [...]. Orzeczenie stało się prawomocne 4 października 2018 r. Wszczęcie postępowania w przedmiocie określenia wysokości zadłużenia spowodowało zatem zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] od 27 lipca 2017 r., tj. doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie, do 4 października 2018 r., tj. uprawomocnienia się wyroku z 12 września 2018 r. Z uwagi na brak dobrowolnej spłaty zaległości, wierzyciel (Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim) wystawił 29 października 2018 r. tytuł wykonawczy i skierował go do przymusowego dochodzenia należności w trybie egzekucji administracyjnej. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącemu, który odbiór tych dokumentów potwierdził własnoręcznym podpisem na dokumencie potwierdzającym jego doręczenie. Dokumenty wysłano na adres: C. [...], [...]-[...] C.. Bezzasadny jest zatem podniesiony w zażaleniu zarzut niepoinformowania zobowiązanego o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Jednocześnie wystawienie tytułu wykonawczego spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności nimi objętych. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że na podstawie bazy danych z aplikacji SeRCe KEP ustalił, że adresem rejestracyjnym skarżącego, tj. adresem zamieszkania od 23 lipca 2011 r. do nadal jest adres: C. [...], [...]-[...]. Na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 237) Szef Krajowej Administracji Skarbowej prowadzi teleinformatyczny System Rejestracji Centralnej Krajowej Ewidencji Podatników. System ten służy między innymi wymianie danych z rejestrem PESEL czy Centralnym Rejestrem Płatników Składek. Adres, na który została wysłana korespondencja do skarżącego, był więc aktualny zarówno w dacie doręczenia zawiadomień o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia, wydania decyzji określających wysokość zadłużenia, jak i wystawienia tytułów wykonawczych. Jeżeli w podanym okresie zobowiązany zmienił miejsce zamieszkania, a przy tym nie dokonał odpowiedniego zgłoszenia, to doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Doręczenie korespondencji nastąpiło zgodnie z przepisami, pod znany organowi egzekucyjnemu adres: C. [...], [...]-[...] C.. Należności objęte tytułem wykonawczym z 29 października 2018 r. nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Zaistniały okoliczności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, a zawieszenie to będzie trwało do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Nie wystąpiły również żadne inne przesłanki określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które nakazują umorzenie postępowania egzekucyjnego. Poza przedmiotem sprawy pozostaje podniesiona przez skarżącego argumentacja odnosząca się do trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej oraz kwestii ochrony wynagrodzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie K. Z. wniósł o jego uchylenie, wszechstronne rozpoznanie sprawy, uchylenie bezprawnych rozstrzygnięć organów egzekucyjnych oraz uwzględnienie złożonych przez niego wniosków, zobowiązując jednocześnie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim do ich rozpatrzenia w całości i uwzględnienia jego stanu majątkowego i życiowego przy prowadzeniu egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że stwierdzenia zawarte w zaskarżonym postępowaniu są niezgodne ze stanem faktycznym. Skarżący podniósł, że już po wszczęciu postępowania w 2017 r. zwrócił się do Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim z wnioskiem o umorzenie postępowania, ponieważ nie był w stanie opłacać składek w związku z bezprawnym postępowaniem organów nadzoru budowlanego w Limanowej, które pozbawiło go możliwości zamieszkiwania w domu oraz prowadzenia sklepu, co skutkowało brakiem możliwości opłacania wskazanych składek. Sprawa ta zakończyła się dopiero w 2022 r. uchyleniem bezprawnej decyzji organów nadzoru budowlanego, jednak przez cały ten czas pozostawał pod presją przymusowej egzekucji, grożącej rozbiórką domu oraz nakładaniem grzywien w celu przymuszenia. O całej sytuacji zawiadomił Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dlatego oczekiwał rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania. Wbrew prawu nie został on w ogóle rozpatrzony. Odwołał się w tej sprawie do Prokuratury Rejonowej w T., która stwierdziła, że część jego dokumentacji zaginęła. W związku z tym zwrócił się do sądu w Ł., lecz nie otrzymał informacji zwrotnej. Wysyłając do niego tytuły wykonawcze – bez rozpoznania wniosku o umorzenie lub rozłożenie na raty – Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył prawo. Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem, że nie udzielił odpowiedzi na pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stwierdził, że udzielił odpowiedzi na każde wezwanie i każdy wniosek. W zażaleniu wskazywał, że zgłosił jeszcze jeden zarzut, ale nie otrzymał żadnego postanowienia. Nie otrzymał ostatecznego wyroku sądu ani wówczas, ani później. Został mu doręczony jedynie w tym postępowaniu, w formie nieuwierzytelnionej i bez uzasadnienia. W otrzymanej kopii nie wskazano wysokości należności. Nie wiadomo, czego orzeczenie dotyczy, zatem brak jest podstaw do zastosowania rozporządzenia w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Ostateczne orzeczenie (wyrok sądu) nie określa wysokości należności w mojej sprawie, wobec czego doręczenie upomnienia było wymagane. Organ drugiej instancji nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. W zażaleniu zwrócił uwagę na brak rozstrzygnięcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych kwestii rozłożenia obowiązku na raty lub umorzenia postępowania z uwagi na jego stan finansów. W zarzucie z 1 grudnia 2024 r. wskazał, że w razie oddalenia zarzutu wnosi o rozważenie stwierdzenia wygaśnięcia obowiązku na podstawie § 2 pkt 5 art. 33 u.p.e.a. (lub przepisu odpowiadającego w uprzednio obowiązującej ustawie) z uwagi na brak majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, ewentualnie o rozłożenie należności na raty w wysokości nieprzekraczającej 150 zł miesięcznie. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdził, że wnosił o takie rozstrzygnięcie, jednak ani Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ani Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie rozpoznali jego wniosku. Postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r. organ pierwszej instancji, po rozpatrzeniu pisma z 1 grudnia 2024 r., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], nie odnosząc się do wniosku o rozłożenie należności na raty. Prowadząc zajęcie z jego wynagrodzenia uzyskiwanego w K., organ egzekucyjny wysyłał zawiadomienia na adres rejestracyjny w C., mimo że wiedział, że tam nie mieszka, gdyż przebywa w K. z uwagi na pracę. Jeżeli organ rzeczywiście chciał skutecznie doręczyć korespondencję, mógł to uczynić w miejscu pracy albo na jego adres elektroniczny (ePUAP). Nie mógł zawiadomić organu o zmianie miejsca zamieszkania, gdyż nie wiedział o toczącej się sprawie, a ponadto przez długi czas był zmuszony mieszkać w hostelach i nie planował stałego pobytu w żadnym z nich. Gdyby organ administracji publicznej rzeczywiście chciał działać zgodnie z prawem, zasadami postępowania administracyjnego i egzekucyjnego w administracji uwzględniając interes społeczny oraz interes osobisty skarżącego, mógłby umorzyć postępowanie lub rozłożyć na raty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części. Stosownie do art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały podjęte z istotnym naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi. W ocenie sądu organy administracji obu instancji w sposób nieuprawniony i dowolny uznały, że w piśmie z 1 grudnia 2024 r. zatytułowanym "zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej" skarżący w istocie wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. Wyjaśnić należy, że z mocy stosowanego odpowiednio na podstawie art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym art. 61 § 3 k.p.a. nie może być wątpliwości co do tego, że to żądanie strony, jego treść określa rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, a także wyznacza właściwą normę prawa materialnego lub procesowego, która będzie relewantna dla ustalenia zakresu podmiotowego i przedmiotowego postępowania. Organ administracji jest tym żądaniem związany, gdyż tylko i wyłącznie strona składająca podanie określa przedmiot swojego żądania i nim rozporządza. Innymi słowy, owo żądanie (wniosek) strony, wyznacza granice sprawy administracyjnej podlegającej załatwieniu w danym postępowaniu (por. wyroki NSA: z 30 stycznia 2013 r., II OSK 1812/11; z 7 maja 2010 r., I OSK 214/2010; a także wyroki WSA Poznaniu z 29 kwietnia 2021 r., IV SA/Po 1659/20; WSA w Krakowie z 17 października 2010 r., I SA/Kr 1059/10). Stosownie do norm regulujących wszczęcie postępowania (art. 61 i art. 63 § 2 k.p.a.), zakres żądania strony, identyfikujący sprawę administracyjną, w tym przedmiot postępowania administracyjnego, wynika przede wszystkim z podstawy faktycznej żądania opisanej w podaniu strony. Natomiast wskazana w podaniu podstawa prawna, dla organu rozpoznającego ów wniosek nie ma – w zasadzie – charakteru determinującego. Organ wiążą bowiem granice danej sprawy, które wynikają z okoliczności faktycznych przedstawionych przez wnioskodawcę (por. wyrok WSA w Poznaniu z 11 czerwca 2014 r., IV SA/Po 313/14 oraz wyrok NSA z 30 stycznia 2013 r., II OSK 1812/11). Jeżeli zatem zachodzą wątpliwości co do treści zgłoszonego żądania, to organ może je wyjaśnić wyłącznie w porozumieniu z dysponentem wniosku (art. 63 § 2 w związku z art. 64 § 2 k.p.a.). Organ nie może bowiem prowadzić postępowania w oderwaniu od okoliczności faktycznych i prawnych, na podstawie domniemania, co do tego czego oczekuje strona. W rozpoznawanej sprawie w piśmie z 1 grudnia 2024 r. zatytułowanym "zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej" skarżący wniósł do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim "o zawieszenie postępowań egzekucyjnych". W piśmie tym w sposób wyraźny sformułował zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia powołując przy tym odpowiednio art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a. Jednocześnie skarżący powołując się na swoją trudną sytuację życiową zwrócił się o możliwość ustalenia "wygaśnięcia obowiązku lub rozłożenia na raty, ale nie więcej niż 150 zł miesięcznie". Pismem z 18 grudnia 2024 r. organ pierwszej instancji zawiadomił skarżącego, że zostało zakończone postępowanie wyjaśniające prowadzone w sprawie dotyczącej wniesionych zarzutów w egzekucji administracyjnej. Następnie w piśmie z 2 stycznia 2025 r. dotyczącym "zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z dnia 1 grudnia 2024 roku odnośnie tytułu wykonawczego nr [...]" organ pierwszej instancji poinformował skarżącego o tym, że jego wniosek zostanie rozpatrzony do 2 lutego 2025 r. Po czym pismem z 31 stycznia 2025 r. organ pierwszej instancji wezwał skarżącego do sprecyzowania zakresu żądań (ze wskazaniem właściwej podstawy prawnej) wskazując jednocześnie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy dotychczasowe ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., a wobec doręczenia mu tytułu wykonawczego 15 listopada 2018 r., upłynął już siedmiodniowy termin na złożenie zarzutów. Jednocześnie organ pierwszej instancji wskazał na możliwość złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz powołał jego treść. W powołanym przez organy administracji piśmie z 10 lutego 2025 r. zawierającym wyjaśnienia dotyczące "zarzutu" z 15 grudnia 2024 r., skarżący wyjaśnił, że podstawą prawną jego "zarzutu" jest zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a. nieistnienie obowiązku oraz brak uprzedniego upomnienia. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. istnieją podstawy prawne – art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 7. Skarżący powołał także treść art. 34 § 1, 4, 5 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Stwierdził, że art. 59 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. zawiera odrębne podstawy umorzenia postępowania, które nie wymagają żadnych wniosków z jego strony. Oświadczył, że w jego sprawie nie istniał obowiązek i nie doręczono mu upomnienia. Jego zarzuty są udokumentowane i organ musi wydać postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Następnie zwrócił się o "podjęcie stosownej decyzji administracyjnej, umorzenie wszystkich postępowań egzekucyjnych wszczętych w tej sprawie". Jako podstawę prawną żądania skarżący wskazał art. 33 § 2 pkt 1, pkt 7, art. 34 § 4 w związku z art. 59 § 2, 3-5 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. W kolejnym piśmie z 27 lutego 2025 r. organ pierwszej instancji wezwał skarżącego do sprecyzowania zakresu żądań poprzez wskazanie właściwej podstawy prawnej w terminie do 15 marca 2025 r. Jednocześnie organ pierwszej instancji poinformował skarżącego o tym, że biorąc pod uwagę wyjaśnienia złożone 10 lutego 2025 r. odnośnie wniosku z 15 grudnia 2024 r. w odpowiedzi na wezwanie z 5 lutego 2025 r. przyjmie, że jego intencją jest wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego złożony na podstawie art. 59 u.p.e.a. 4 kwietnia 2025 r,. na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. w związku z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, organ pierwszej instancji wydał postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W zażaleniu na to postanowienie skarżący nie tylko wskazał jakiej treści złożył wyjaśnienia w powołanym piśmie z 10 lutego 2025 r., ale zażądał w sposób wyraźny uznania jego wniosku z 1 grudnia 2024 r. wraz z wyjaśnieniami z 10 lutego 2025 r. za zarzuty. Zarzucił przy tym, że organ pierwszej instancji ich nie rozpatrywał. Organ pierwszej instancji rozpatrywał nieistniejący wniosek o umorzenie postępowania. Skarżący podniósł nadto, że złożył wniosek o umorzenie postępowania w związku z nagle pogorszoną sytuacją majątkową i rodzinną. Organ drugiej instancji wydając zaskarżone postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia z 4 kwietnia 2025 r. oraz podzielając zawarte w nim ustalenia organu pierwszej instancji i ocenę wniosku skarżącego w istocie zignorował treść zażalenia skarżącego, a także pism skarżącego z 1 grudnia 2024 r. (zarzuty) oraz z 10 lutego 2025 r. (wyjaśnienia dotyczące pisma z 15 grudnia 2024 r.). W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że pismo skarżącego z 1 grudnia 2024 r. w istocie zawierało zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, a nie wniosek o umorzenie egzekucji na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. Świadczy o tym nie tylko treść tego pisma, ale także wyjaśnień skarżącego zawartych w piśmie z 10 lutego 2025 r. (powoływanego tak przez skarżącego, jak i organy obu instancji), zażalenia oraz skargi do sądu. Skoro skarżący żądał w sposób wyraźny rozpatrzenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej wskazując przy tym właściwą podstawę prawną swojego żądania, tj. art. 33 § 2 pkt 1, pkt 4 u.p.e.a. i odpowiadający mu pkt 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., to obowiązkiem organu administracji było rozpatrzenie tych zarzutów. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że trafnie skarżący wskazywał na skutek ewentualnego uznania tego rodzaju zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej za uzasadnione – umorzenie postępowania egzekucyjnego. Co więcej w piśmie z 1 grudnia 2024 r. skarżący powołując się na swoją trudną sytuację materialną zwrócił się o ustalenie wygaśnięcia obowiązku lub jego rozłożenie na raty, co może świadczyć o tym, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, do którego było skierowane to pismo, winien wyjaśnić przy udziale skarżącego, czy jest to także wniosek o umorzenie należności z tytułu składek lub rozłożenie na raty odpowiednio w trybie art. 28 lub art. 29 u.s.u.s. Z akt sprawy nie wynika, aby wniosek ten został rozpatrzony. Potwierdza to sam skarżący w skardze oraz zażaleniu. Sposób załatwienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tego wniosku może jednak mieć wpływ na toczące się postępowanie egzekucyjne. Z tych względów sąd uznał postanowienia organów administracji obu instancji za wydane z naruszeniem prawa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 63 § 2 w związku z art. 64 § 2 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. Nadto organ drugiej instancji zaniechał pełnej oceny legalności działania organu pierwszej instancji, co skutkowało również istotnym uchybieniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 i art.15 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji z 4 kwietnia 2025 r. W niniejszej sprawie obowiązkiem organu administracji będzie rozpatrzenie zarzutów skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej, zgodnie z jego żądaniem, oraz prawidłowe ustalenie przy udziale skarżącego, jaki jest faktyczny zakres i przedmiot pozostałych jego żądań zawartych w piśmie z 1 grudnia 2024 r. (art. 153 p.p.s.a.). ds