III SA/Łd 820/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. A. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia odmówić przyznania skarżącej D. A. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych k.p. Postanowieniem z dnia 26 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu wniosku D. A. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wniosek ten oddalił. W uzasadnieniu wskazano, że w dyspozycji skarżącej pozostają środki pozwalające na swobodne pokrycie wpisu sądowego, który wynosi zaledwie 200 zł., bowiem posiada ona zgromadzoną na rachunku bankowym sumę 3.730,09 USD, a ponadto uzyskuje stałe dochody w postaci emerytury. Oba te źródła pozwalają na pokrycie wymaganego wpisu. Postanowieniem z 16 grudnia 2011 roku sygn. akt I OZ 1045/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej od powyższego postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2012 roku sygn. akt III SA/Łd 820/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D. A. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Pismem z dnia 11 stycznia 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych – opłaty kancelaryjnej oraz opłaty od skargi kasacyjnej. Do pisma załączyła wypełniony formularz PPF. W jego uzasadnieniu wskazała, że posiada stratę z prowadzonej działalności gospodarczej za 2012 rok w wysokości 12.776 zł, którą pokrywa z środków pochodzących z emerytury w kwocie 1.679,27 zł miesięcznie. W chwili obecnej finansuje się niepokrytymi zobowiązaniami, a środki pochodzące z emerytury są przeznaczone na utrzymanie działalności gospodarczej, kosztów leczenia oraz kosztów utrzymania. Podała, iż posiada działkę o powierzchni 828 m², wykorzystywaną wyłącznie na cele działalności gospodarczej z budynkiem w budowie i zniszczonym budynkiem gospodarczym. Nie posiada żadnych oszczędności ani wartościowych przedmiotów. Z uwagi na fakt, że dane wskazane przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się być niewystarczające, zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2013 r. referendarz sądowy wezwał D. A. do uzupełnienia wniosku poprzez udokumentowanie wysokości przychodów i kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za 2012 rok (np. kopia książki przychodów i rozchodów, bilans, rachunek zysków i strat itp.), udokumentowanie wysokości jej świadczenia emerytalnego, wskazanie tytułu prawnego do lokalu, stanowiącego jej miejsce zamieszkania oraz udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z jego utrzymaniem, nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym rachunku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą za ostatnie dwa miesiące oraz wyjaśnienie, czy skarżąca nadal pozostaje właścicielką samochodu osobowego marki [...] oraz oszczędności na rachunku walutowym, ewentualnie wskazanie kiedy i na jaki cel zostały wykorzystane, w terminie 7 dni od dna doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 17 lutego 2013 r. skarżąca poinformowała, iż nie jest w stanie wypełnić nałożonego na nią obowiązku uzupełnienia danych majątkowych z uwagi na ciężkie schorzenie kręgosłupa i niemożność poruszania się. Wypełnienie tego obowiązku nie będzie możliwe przez co najmniej miesiąc. Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2013 r. referendarz sądowy potraktował powyższe pismo skarżącej jako wniosek o przedłużenie terminu do wykonania zarządzenia z dnia 23 stycznia 2013 r. i poinformował skarżącą o przedłużeniu terminu na jego wykonanie o 10 dni od dnia otrzymania zarządzenia. Pismem z dnia 4 marca 2013 r. D. A. ponownie zawiadomiła Sąd o swoich poważnych problemach zdrowotnych. Do pisma załączyła zaświadczenia lekarskie. W dniu 12 marca 2013 r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 grudnia 2012 roku, oddalający skargę D. A. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków stał się prawomocny. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 27 lutego 2013 r., pismem z dnia 29 marca 2013 r. D. A. wskazała, że jej stan zdrowia w dalszym ciągu uniemożliwia jej działania. Zaznaczyła, iż podejmie starania, aby do dnia 3 kwietnia 2013 r. sporządzić bilans rachunków i strat. Wskazała, że lokal przy ul. W. nie jest jej miejscem zamieszkania lecz przedmiotem stosunku dzierżawy i siedzibą jej biura. Wnioskodawczyni przedłożyła PIT - 40 za rok 2012. Wyjaśniła ponadto, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, gdyż nie stać jej na dokonywanie opłat za ich utrzymanie. Rachunek bankowy, na którym posiadała środki został zlikwidowany w grudniu 2012 r. Jest właścicielem samochodu Mark i[...], rok produkcji 1997 r., którego wartość wynosi około 4.000 zł. Koszty zakupu leków oraz zobowiązań wobec kontrahentów są rozkładane na raty. Do pisma skarżąca załączyła szereg zwolnień lekarskich, skierowanie do pracowni diagnostycznej oraz zaświadczenie o stanie zdrowia Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym odmówił D. A. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia D. A. wniosła sprzeciw. Wskazała, że referendarz sądowy wydając zaskarżone postanowienie nie wziął pod uwagę jej złego stanu zdrowia, który miał wpływ na to, iż do chwili obecnej nie mogła dostarczyć Sądowi wszystkich niezbędnych dokumentów. Wniosła o uchylenie postanowienia w celu umożliwienia jej wywiązania się z obowiązków nałożonych przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć trzeba, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawczynię sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. A zatem prawidłowe wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy orzeczenia sądowego i przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia kwestii prawa pomocy przez sąd, który nie powinien zajmować się wówczas badaniem prawidłowości zakwestionowanego postanowienia (por. post. NSA z 13 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 193/08). Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z dnia 26 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na fakt, że zgromadzone przez nią oszczędności oraz bieżące dochody z emerytury pozwalają na pokrycie kosztów procesu. Ponownie rozpoznając kolejny wniosek skarżącej należy wziąć pod uwagę art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270). W myśl powołanego przepisu, postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy postanowienie odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone a nawet prawomocne. A zatem ponowny wniosek złożony po uprawomocnieniu się postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych podlega merytorycznemu rozpoznaniu, z uwzględnieniem brzmienia powyższego przepisu. Przechodząc od powyższych rozważań do sedna niniejszej sprawy wskazać trzeba, że przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, a także, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Podkreślić należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku oraz wykazanie za pomocą wszelkich dostępnych środków, iż spełnia ona przesłanki do przyznania prawa pomocy. W sytuacji zaś, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej, a strona (pomimo wynikającego z art. 255 ustawy obowiązku) nie udziela w ogóle bądź nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia, nie poparte żadnymi dowodami. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 stycznia 2013 r. D. A. wskazała, iż posiada stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Podniosła ponadto, iż była zmuszona do likwidacji posiadanej lokaty walutowej w związku z koniecznością poniesienia kosztów leczenia oraz spłatą zobowiązań względem kontrahentów. Skarżąca w żaden sposób jednak nie udowodniła swoich twierdzeń, w szczególności poprzez złożenie stosownej dokumentacji na ich poparcie, mimo wezwania jej do tego przez referendarza sadowego zarządzeniem z dnia 27 lutego 2013 r. Dodatkowe dokumenty nie zostały również załączone przez skarżącą do złożonego sprzeciwu. Twierdzenia strony, iż niemożność złożenia stosownej dokumentacji wynika z jej złego stanu zdrowia i problemów z poruszaniem, uznać należy za niewiarygodne. Z załączonych do pisma z dnia 29 marca 2013 r. zaświadczeń lekarskich wynika, że niezdolność skarżącej do pracy ustała w dniu 23 marca 2013 r. Z wniosku złożonego przez D. A. wynika, że podstawowym źródłem jej utrzymania pozostaje świadczenie emerytalne w kwocie 1.679 zł. Świadczenie to, w zestawieniu z wysokością obciążających ją w chwili obecnej kosztów sądowych w wysokości 100 zł (kwota ta stanowi opłatę za odpis wyroku z uzasadnieniem) nie pozwala przyjąć, iż nie ma ona możliwości sfinansowania kosztów procesu. Uwzględniając powyższe oraz wysokość bieżących kosztów sądowych należało uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia jej ponownego wniosku w zakresie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Reasumując należy ponownie podkreślić, iż obowiązkiem strony jest partycypowanie w kosztach postępowania. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. k.p.