III SA/Łd 833/15

Dnia 15 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B T na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr[...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: 1. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 września 2015 roku; 2. umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. B T wniósł o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia[...] r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W dniu 1 września 2015 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącego, w którym poinformowano, że skarżący zmarł w dniu 30 czerwca 2015 r. Do pisma załączono odpis skrócony aktu zgonu, akt poświadczenia dziedziczenia oraz pełnomocnictwo udzielone przez następcę prawnego skarżącego – E T – adw. J. M. T. Z aktu poświadczenia dziedziczenia wynika, że spadek po zmarłym B T nabyła w całości w dniu 2 lipca 2015 r. żona spadkodawcy E. L. T. Postanowieniem z dnia 11 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 2 oraz art. 128 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t. j. ze zm.) dalej p.p.s.a. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie a następnie podjął je z udziałem następcy prawnego skarżącego B T – E T. W dniu 5 października 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo procesowe Głównego Inspektora Transportu Drogowego, w którym zawarty został wniosek o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w uzasadnieniu pisma organ wskazał, że kara pieniężna nałożona z tytułu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym jest ściśle związana z osobą, na którą została nałożona a żaden przepis szczególny nie przewiduje, aby przedmiotowa kara pieniężna mogła stać się przedmiotem spadku. Organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do powyższej kwestii. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba, że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. W niniejszej sprawie na skarżącego została nałożona w drodze decyzji administracyjnej kara pieniężna za naruszenie przepisów transportu drogowego. Wobec tego, że skarżący zmarł, Sąd obowiązany jest rozstrzygnąć, czy w rozpoznawanym przypadku zachodzi ww. przesłanka zawarta w art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jako podstawa do umorzenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. W prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa, niemniej jednak mogą występować takie sytuacje, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej mogą wiązać się ze sferą prawną innego podmiotu. W odniesieniu do takich sytuacji Sąd musi ocenić, czy w przypadku śmierci skarżącego, będącego adresatem zaskarżonego aktu lub czynności, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy (vide: T Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r. s. 495). Przedmiotem niniejszej sprawy jest nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł w związku z naruszeniem przepisów polegającym na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. Śmierć skarżącego (vide: odpis skrócony aktu zgonu wystawiony w dniu 1 lipca 2015 r. przez Urząd Stanu Cywilnego w Ł – k. 35 akt sądowych) oraz treść pisma procesowego organu z dnia 29 września 2015 r. postawiły Sąd przed koniecznością ustalenia, czy wynik postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego w rozpoznawanej sprawie, dotyczyć będzie interesu prawnego spadkobierczyni skarżącego, którą zgodnie z treścią notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia (k. 36 akt administracyjnych) została żona spadkodawcy E L T. W tym celu należało ustalić, czy kara pieniężna będąca przedmiotem niniejszego postępowania, wymierzona przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej wchodzi do spadku i podlega dziedziczeniu w świetle obowiązujących przepisów kodeksu cywilnego. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) nie podaje definicji sensu stricto pojęcia spadek a jedynie wskazuje, jakie prawa i obowiązki wchodzą, a jakie nie wchodzą w jego skład. Jak przyjęto w orzecznictwie, dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych, a więc mające charakter cywilnoprawny. Należy zatem przyjąć, iż nie wchodzą w skład spadku prawa i obowiązki wynikające ze stosunków karnoprawnych, administracyjnoprawnych, finansowoprawnych (por. E. Skowrońska-Bocian, Kodeks cywilny. Komentarz, Księga czwarta. Spadki, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wyd. VII, Warszawa 2006 r. s. 298). Nie można bowiem nałożyć kary pieniężnej na kogoś, kto nie popełnił czyny zabronionego, a więc np. na spadkobiercę (vide: postanowienie NSA z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 267/07). Powyższe stanowisko o wyłączeniu ze spadku zobowiązań o charakterze administracyjnoprawnym prezentuje zarówno doktryna, jak i judykatura (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 70/92 oraz glosa aprobująca do tej uchwały Z. Leońskiego, OSP 1993/3/56, a także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1991 r., sygn. akt III AZP 1/91, OSNC 1992/1/6; por. także na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 613/05, ZNSA 2006/1/122). Zatem skoro kara pieniężna za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, jako należność administracyjnoprawna, nie podlega dziedziczeniu, to nie jest możliwe prowadzenie niniejszego postępowania z udziałem spadkobierców skarżącego. W tej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne należy umorzyć jako bezprzedmiotowe, gdyż wynik tego postępowania nie będzie dotyczył interesu prawnego ewentualnego spadkobiercy - co zostało wykazane powyżej. Natomiast zgodnie z przepisem art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepis ten wskazuje na możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie pod warunkiem zmiany okoliczności sprawy. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wydane. Postanowieniem z dnia 11 września 2015 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne a następnie podjął je z udziałem E T. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, z których wynika, iż nie jest możliwe prowadzenie postępowania z udziałem spadkobierczyni skarżącego, zasadne jest uchylenie postanowienia z dnia 11 września 2015 roku. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 165 tej ustawy orzekł jak w sentencji. k.p.