III SA/Łd 839/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015r. na posiedzeniu niejawnym w sprawy ze skargi P. L. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia inwalidztwa bez związku ze służbą postanawia: odrzucić skargę. Orzeczeniem z dnia 20 maja 2015r. Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. stwierdziła, że schorzeniem podstawowym u P. L. jest psychoza endogenna (epizod depresyjny), zaś schorzeniami współistniejącymi - przepuklina pępkowa i pachwinowa oraz orzekła, że jest on trwale niezdolny do służby w Służbie Więziennej. Nie istnieje związek schorzenia albo ułomności (niezdolności do służby, inwalidztwa) ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. P. L. jest częściowo niezdolny do pracy. Nie wymaga opieki innej osoby. Inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą. Nie powstało wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby/choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Inwalidztwo istnieje od 24 marca 2015r. i jest czasowe. Zaliczono P. L. do drugiej grupy inwalidzkiej. P. L., nie zgadzając się z tym orzeczeniem, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze skarżący zakwestionował prawidłowość rozpoznawania schorzenia podstawowego oraz stwierdzenie braku związku schorzenia ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uznanie, że jego "stan zdrowia pozostaje w związku przyczynowym ze szczególnymi warunkami i właściwościami pełnionej służby w Zakładzie Karnym, a inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi obowiązkiem sądu administracyjnego jest zbadanie w pierwszej kolejności jej dopuszczalności. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z tej przyczyny ma miejsce wówczas gdy dotyczy ona aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł., które skarżący zakwestionował w zakresie prawidłowości rozpoznawania schorzenia podstawowego oraz stwierdzenia braku związku schorzenia ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Od dnia 1 stycznia 2015r. zasady działania komisji lekarskich oraz zasady i tryb orzekania przez te komisje w sprawach oceny stanu zdrowia funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz ustalenia ich zdolności fizycznej i psychicznej do służby, ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy Służby Więziennej służb doznanego wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby lub choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, uznania funkcjonariuszy służby więziennej za inwalidów lub uznania ich za niezdolnych do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą albo ustalenia związku określa ustawa z dnia 28 listopada 2014r. o komisjach podległych ministrowi spraw wewnętrznych (Dz.U. poz. 1822) – art. 1 ust. 1 pkt 2, 4, 8 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 70. W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenia tego rodzaju komisji lekarskich można podzielić na dwie odrębne grupy. Pierwsza z nich związana jest z ustalaniem przez komisję zdolności do służby. Oceniany jest więc stan zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do niej, dalszego jej pełnienia czy zwolnienia ze służby. Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby, przeniesienia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe czy zwolnienia go ze służby. Orzeczenia te stanowią podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej, na mocy której osoba jest przyjmowana do służby, przeniesiona na inne stanowisko służbowe czy z niej zwalniana. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że komisje lekarskie, działające w sprawach funkcjonariuszy czy kandydatów do służb mundurowych, są organami administracji publicznej i swe rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami. Orzeczenia te podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2000r., OSA 1/00, ONSA 2001/2/47). Drugą grupę orzeczeń wydawanych przez omawiane komisje stanowią orzeczenia, które ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów odszkodowawczych, emerytalno-rentowych. Takie orzeczenia nie mają jednak samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości takich sądów (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2010r., I OSK 93/10; z dnia 29 maja 2008r., II OSK 667/08; z dnia 22 lipca 2010r., I OSK 220/10; uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999r., III ZP 9/99 OSNAPiUS z 2000r., nr 5, poz.167; uchwałę NSA z dnia 19 stycznia 1998r., OPS 8/97; postanowienia NSA z dnia 6 listopada 2000r., OSA 1/00, ONSA z 2001, nr 2, poz. 47 oraz z dnia 21 lutego 2013r., I OSK 251/13). W skardze skarżący zakwestionował prawidłowość rozpoznawania schorzenia podstawowego oraz stwierdzenie braku związku schorzenia ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, domagając się jego zmiany poprzez uznanie, że stan jego zdrowia pozostaje w związku przyczynowym ze szczególnymi warunkami i właściwościami pełnionej służby, a inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą. Skarżący kwestionuje zatem zaskarżone orzeczenie wyłącznie w zakresie, w jakim orzeczenie to należy do drugiej grupy orzeczeń nie mających samodzielnego bytu i nie podlegających kontroli sądów administracyjnych. Sprawa z zakresu weryfikacji orzeczeń w przedmiocie stwierdzenia związku inwalidztwa ze służbą oraz ustalenia inwalidztwa, należy do spraw dotyczących rent z tytułu niezdolności do pracy oraz świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą w Służbie Więziennej. Tego rodzaju sprawy na mocy art. 476 § 2 pkt 2 i 5 k.p.c. zalicza się do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W tej kategorii spraw właściwe rzeczowo są sądy powszechne, a nie sądy administracyjne. Co do zasady, sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą, do właściwości sądów okręgowych (art. 4778 § 1 k.p.c.). Do właściwości sądów rejonowych należą sprawy o odszkodowanie z tytułu wypadku lub choroby zawodowej pozostającej w związku ze służbą w Służbie Więziennej oraz o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (4778 § 2 pkt 3 i 4 k.p.c.). Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.