III SA/Łd 855/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Rady Gminy D. z dnia 22 sierpnia 2013 r. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2013 r. , sygn. akt III SA/Łd 855/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. W. i Rady Gminy D. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] r. nr[...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta postanawia : odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2013 r. k.p. Pismem z dnia 18 lipca 2011 r. Rada Gminy D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody [...[ z dnia [...] r. (znak[...]) w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. W dniu 27 sierpnia 2012 r. strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 855/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Wskutek rozpoznania wniesionego przez skarżącą zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 263/13 oddalił zażalenie. W dniu 22 sierpnia 2013 r. Rada Gminy D. złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Zarządzeniem z dnia 10 września 2013 r. wniosek skarżącej został potraktowany jako wniosek o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 855/11 o odmowie przyznania Radzie Gminy D. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w trybie art. 165 p.p.s.a. Jednocześnie skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 22 sierpnia 2013 r. poprzez uzupełnienie danych oświadczenia o majątku i dochodach, wskazanie wysokości kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, wartość środków trwałych wnioskodawcy, wysokość zysków lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu, innych danych dotyczących majątku i dochodów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 8 października 2013 r. Rada Gminy D. złożyła do akt sprawy wypełniony urzędowy formularz PPPr wraz z załącznikami. Z zawartych w oświadczeniu o majątku i dochodach danych wynika, iż wysokość majątku lub środków finansowych Gminy D., której organem jest Rada wynosi 761.357,29 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy wyniosła 27.035.878,39 zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła 7.810.014,75 zł. Stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił -517.536,24 zł. Uzasadniając złożony wniosek Przewodniczący Rady Gminy oświadczył, iż z uwagi na stopień skomplikowania stanu faktycznego i prawnego, Rada Gminy nie jest w stanie sama prowadzić spraw. Ponadto Rada Gminy D. nie dysponuje środkami finansowymi na zatrudnienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wskazać bowiem należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, faktycznej realizacji prawa do sądu. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W niniejszej sprawie zauważyć przede wszystkim należy, że sprawa z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 263/13. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 237/12,LEX nr 1138282). Sąd I instancji rozpoznając kolejny wniosek o przyznania prawa pomocy nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej w uprzednio wydanych, prawomocnych postanowieniach. Zgodnie z treścią art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktyczny sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, iż ze złożonego przez Radę Gminy D. oświadczenia o majątku i dochodach wynika, iż wysokość majątku lub środków finansowych Gminy D. wynosi 761.357,29 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy wyniosła 27.035.878,39 zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła 7.810.014,75 zł. Stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił -517.536,24 zł. Sąd dokonując porównania oświadczenia majątkowego zawartego w formularzu PPPr z dnia 22 sierpnia 2013 r., z oświadczeniem zawartym w formularzu PPPr z dnia 27 sierpnia 2012 r., stanowiącym podstawę wydania postanowienia z dnia 17 stycznia 2013 r. stwierdził, że sytuacja finansowa Rady Gminy D. nie pogorszyła się. Wręcz przeciwnie sytuacja finansowa skarżącej uległa poprawie, bowiem jak wynika ze złożonych oświadczeń, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy wyniosła 27.035.878,39 zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła 7.810.014,75 zł., co oznacza, iż w stosunku do oświadczenia złożonego w dniu 27 sierpnia 2012 r., powyższe kwoty zwiększyły się odpowiednio o 5.021.609, 41 zł i o 6.325.169,90 zł. Tym samym uznać należy, iż skarżąca nie znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej uniemożliwiającej jej poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika. W związku z powyższym, przy braku istotnej zmiany sytuacji majątkowej Rady Gminy D. brak jest podstaw do zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2013 r. , sygn. akt III SA/Łd 855/11 na podstawie art. 165 p.p.s.a. k.p.