III SA/Łd 86/12

WyrokWSA w Łodzi2012-04-17

Skład orzekający: Ewa Alberciak, Monika Krzyżaniak, Małgorzata Łuczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest uprawniony do badania prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego w postępowaniu o umorzenie postępowania egzekucyjnego?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej, ponieważ stanowiłoby to badanie wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co jest zakazane przez art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kwestia prawidłowego doręczenia decyzji podatkowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, a jedynie w postępowaniu odwoławczym od tej decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący G.O. złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, twierdząc, że decyzja określająca zobowiązanie podatkowe za rok 2004 nie została mu doręczona i w związku z tym nie weszła do obrotu prawnego. Organ egzekucyjny odmówił umorzenia, wskazując, że decyzja i postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostały prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącego. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie o odmowie umorzenia, podkreślając, że organ egzekucyjny nie bada zasadności ani wymagalności obowiązku, a jedynie dopuszczalność egzekucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że zarzuty skarżącego zmierzają do podważenia prawidłowości decyzji podatkowej, co nie jest możliwe w postępowaniu egzekucyjnym.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi G. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę III SA/Łd 86/12 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17.czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec G.O. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach [...] i [...], obejmujących zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004. W uzasadnieniu organ podniósł, że w dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wystawił na G.O. tytuły wykonawcze o numerach [...] i [...], w których jako podstawę wskazał decyzję z dnia [...] Nr [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004 od dochodów z działalności gospodarczej opodatkowanej w formie podatku liniowego w kwocie 66 381 zł. Postanowieniem z dnia [...] nadano tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, iż w dniu [...] organ egzekucyjny skierował zawiadomienia o numerach: - [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem do Bank A, - [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem do Banku B, - [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, do Aresztu Śledczego w K., - [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank do Aresztu Śledczego w K. Zawiadomienia wraz z odpisami tytułów zostały doręczone G.O. w dniu 3 grudnia 2010 r. Organ wskazał, iż pismem z dnia 13 maja 2011 r. pełnomocnik G.O. wniósł, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia [...] o numerach [...] i [...]. Uzasadniając żądanie podniósł, iż decyzja określająca wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004, będąca podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych, nie została doręczona zobowiązanemu, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego. W ocenie składającego wniosek, podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, a także wszczęcia prowadzenia postępowania egzekucyjnego może stanowić jedynie decyzja, która została doręczona stronie postępowania. Pełnomocnik zobowiązanego zażądał ponadto uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych jako niezgodnych z przepisami prawa. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach [...] i [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny pierwszej instancji wskazał, iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004 oraz postanowienie o nadaniu ww. decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zostały prawidłowo doręczone pełnomocnikowi G.O. - doradcy podatkowemu I.K. Organ podniósł, iż w dniu 4 maja 2004 r. strona udzieliła doradcy podatkowemu pełnomocnictwa do występowania w jego imieniu przed organami podatkowymi wszystkich instancji we wszystkich sprawach należących do właściwości organów podatkowych, w szczególności w zakresie wszelkich postępowań podatkowych, kontrolnych i czynności sprawdzających. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wskazał ponadto, iż nie odwołano udzielonego pełnomocnictwa, a zatem wszystkie pisma w toku postępowania, prowadzonego w celu określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004, zasadnie kierowane były do pełnomocnika G.O. Organ egzekucyjny podniósł również, że w dniu 2 listopada 2010 r. doradca podatkowy I.K. stawił się w Urzędzie Skarbowym w R. i po przejrzeniu akt sprawy, dotyczących postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004, pozostawił w aktach pisemną informację o treści: "Rozpocząłem zapoznanie dn. 02.11.2010r. i oświadczam że będę kontynuował w dn. 03.11.2010r." Mając na uwadze powyższe, Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W dniu 22 czerwca 2011 r. pełnomocnik zobowiązanego złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. wniosek o uzupełnienie postanowienia z dnia [...] [...] poprzez wyjaśnienie, czy w postanowieniu tym Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wypowiedział się jako organ egzekucyjny czy jako wierzyciel, a jeżeli jako organ egzekucyjny - to "w jaki sposób wszedł w posiadanie informacji zawartych w postanowieniu, a znanych wyłącznie organowi podatkowemu". Ponadto wniósł o wskazanie: w jakich okolicznościach pełnomocnictwo udzielone w dniu 04.05.2004 r. przez G. O. doradcy podatkowemu zostało włączone do postępowania podatkowego prowadzonego w celu określenia kwoty zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004, czy i kiedy organ podatkowy kontaktował się w toku ww. postępowania z G. O., i które "z wskazanych w postanowieniu działań organ uznaje za czynności egzekucyjne, a które za środki egzekucyjne i na jakiej postawie" oraz czy Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. powiadomił G. O. o prowadzonym wobec niego postępowaniu podatkowym i wydanej decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym za rok 2004. Pełnomocnik strony zażądał również wydania kserokopii pełnomocnictwa udzielonego przez zobowiązanego W. O. oraz udzielenia informacji jakich działań i na jakiej podstawie dokonywała w imieniu zobowiązanego małżonka. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] organ egzekucyjny odmówił uzupełnienia postanowienia z dnia [...] Nr [...]. W dniu 8 sierpnia 2011 r. pełnomocnik G. O. wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] Nr [...], zarzucając naruszenie: 1/ art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez bezpodstawną odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004, w sytuacji, gdy powyższy obowiązek w ogóle nie istniał, 2/ art. 27 §1 pkt 3 ww. ustawy w związku z art. 212 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez uznanie, że niedoręczona stronie postępowania podatkowego decyzja może stanowić podstawę wszczęcia egzekucji administracyjnej, 3/ art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004 bez uprzedniego badania dopuszczalności egzekucji, tj. kwestii istnienia egzekwowanego obowiązku podatkowego, 4/ art. 165 w związku z art. 137 § 2 i § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez "nieuprawnione uznanie i przyjęcie, że w przypadku zwrócenia do organu postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego przez domniemanego pełnomocnika jest możliwe i w świetle prawa uprawnione, włączenie przez organ do tegoż postępowania podatkowego, pełnomocnictwa z innego (wcześniejszego postępowania podatkowego), wpięcie do akt zwróconego postanowienia i kontynuowanie postępowania podatkowego, z domniemanym pełnomocnikiem". W uzasadnieniu ww. środka zaskarżenia pełnomocnik zobowiązanego ponownie podkreślił, iż w jego ocenie, decyzja określająca zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004 nie została doręczona G. O., a zatem nigdy nie weszła do obrotu prawnego. W konsekwencji nie może ona stanowić podstawy wystawienia tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach [...] i SM [...]. Jednocześnie podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. bezpodstawnie uznał doradcę podatkowego I.K. za pełnomocnika G. O. w postępowaniu w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym za rok 2004. Jak bowiem podkreślono, w toku przedmiotowego postępowania podatkowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. był informowany, że doradca podatkowy I.K. nie miał umocowania do występowania w imieniu strony. Ponadto, zdaniem strony, organ egzekucyjny bezpodstawnie odmówił uzupełnienia postanowienia z dnia [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]o numerach [...] i [...]. W związku z powyższą argumentacją, pełnomocnik G. O. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] Nr [...] oraz o "nakazanie umorzenia" postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach [...] i [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia podkreślił, iż w myśl art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Wskazał ponadto, iż zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oznacza to, zdaniem organu, iż w ramach procedury przewidzianej w ww. przepisie organ egzekucyjny jest zobowiązany do badania od strony formalnej prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego. Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej powinno zatem obejmować ustalenie, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 ww. ustawy, który zawiera obligatoryjne elementy tytułu wykonawczego, jak również, czy wskazany w tytule wykonawczym obowiązek podlega, czy też nie, egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny nie bada natomiast ani merytorycznej trafności (zasadności) decyzji wymiarowej, ani też wymagalności zobowiązania podatkowego w niej określonego. Ta ostatnia przesłanka wiąże się natomiast m. in. z kwestią prawidłowego doręczenia decyzji. Niewątpliwie bowiem dopiero z datą doręczenia decyzji zaczyna ona wywierać skutki prawne względem strony postępowania. Zobowiązanie podatkowe określone w decyzji, o której mowa w art. 21 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa, a taka stanowi podstawę tytułów wykonawczych w niniejszej sprawie, staje się wymagalne w kwocie nią określonej dopiero gdy decyzja taka staje się ostateczna, bądź też w przypadku nadania jej rygoru natychmiastowej wymagalności. W tym stanie rzeczy, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, analizowanie prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, oznacza w konsekwencji badanie tego czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym czy zobowiązanie w kwocie nią określonej stało się wymagalne. Badanie zatem tej okoliczności stanowiłoby w istocie kontrolę wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czego zabrania cytowany wyżej art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Za nieuzasadniony organ uznał również zarzut, iż organ egzekucyjny bezpodstawnie odmówił uzupełnienia postanowienia z dnia [...] Nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach [...] i [...]. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż zgodnie z art. 111 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego uzupełnienie decyzji (postanowienia) może dotyczyć jedynie rozstrzygnięcia lub pouczenia o środkach zaskarżenia bądź o uprawnieniu wytoczenia powództwa do sądu powszechnego. Nie ulega natomiast wątpliwości w ocenie organu, iż postanowienie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. zawiera kompletne rozstrzygnięcie, które nie wymaga uzupełnienia w trybie art. 111 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz posiada prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie środku zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik G. O. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, stwierdzenie nieważności przedmiotowego postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania w wysokości przypisanej prawem. Zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 6,7 i 8 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez naruszenie: - art. 59 § 1 pkt 2 w związku z zaistnieniem podstaw do wniesienia zarzutów określonych w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez odmowę umorzenia bezpodstawnie wszczętego i prowadzonego postępowania egzekucyjnego w sprawie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004 w sytuacji, gdy strona twierdzi, że przedmiotowe postępowanie jest prowadzone pomimo postawienia zarzutu wygaśnięcia obowiązku w wysokości wskazanej w zeznaniu podatnika oraz nieistnienia obowiązku z powodu: • niewszczęcia (w sposób wymagany przez przepisy prawa podatkowego) postępowania podatkowego tj. niedoręczenie stronie postępowania stosownych i wymaganych prawem postanowień, • prowadzenie postępowania bez udziału strony, • wydania i skierowania decyzji określającej wysokość zobowiązania w p.d.o.f za 2004 rok do osoby niebędącej stroną postępowania, zamiast do strony postępowania, • wydania i skierowania rygoru natychmiastowej wykonalności dotyczącego ww. decyzji razem z decyzją, do osoby wymienionej w punkcie poprzednim, - art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez bezpodstawne uchylanie się od obowiązku niezwłocznego zbadania w przedmiotowej sprawie zasadności wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza, że w przedmiotowej sprawie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego (a wcześniej również organu podatkowego). Dodatkowo podkreślono w skardze, że strona, której dotyczy decyzja i wnioskowane postępowanie egzekucyjne, nigdy nie umocowała żadnej osoby do reprezentowania jej w tym postępowaniu. Organ próbował natomiast z własnej inicjatywy i z naruszeniem przepisów zmusić doradcę podatkowego – I.K. do udziału w prowadzonym postępowaniu poprzez kierowanie do niego ww. dokumentów, pomimo, że organ nie posiadał żadnego dokumentu umocowania i pomimo tego, że I.K. zaprzeczył, aby jego zamiarem było uczestniczenie w tym postępowaniu i w związku z tym informował organ o braku woli i odsyłał kierowane do niego dokumenty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 powoływanej powyżej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie naruszało przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić podstawę do jego uchylenia. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowość rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec G. O. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach [...] i [...], obejmujących zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wskazać, że zgodnie z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.), [zwanej dalej u.p.e.a.] postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Ponadto postępowanie egzekucyjne może być umorzone (fakultatywnie) w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje zatem co do zasady wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2008, Wyd. Unimex s. 500-501; por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 2006r. sygn. akt I OSK 804/06, LEX nr 289091). Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, wnioskiem z dnia [...] pełnomocnik G. O. wystąpił, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia [...] o numerach [...] i [...]. Uzasadniając żądanie wskazał, iż decyzja określająca wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004, będąca podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych, nie została doręczona zobowiązanemu, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego. W ocenie Sądu organy prawidłowo stwierdziły, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki dające podstawę do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Oceniając bowiem w kontekście przedstawionych powyżej rozważań zgłoszone przez skarżącego zarzuty, stwierdzić należy, że w istocie zmierzają one do podważenia prawidłowości wydanej decyzji podatkowej, określającej należności dochodzone obecnie w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący wskazuje bowiem, na fakt niedoręczenia decyzji wymiarowej, będącej podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia egzekucji administracyjnej. Ustosunkowując się do powyższego zarzutu wskazać należy, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika wprost z art. 1 u.p.e.a. Obowiązek ten wynika z kolei z tytułu wykonawczego. Nie jest to jednak etap postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze, gdyż takie kwestie rozstrzygane są na etapie postępowania podatkowego. Organ egzekucyjny badając dopuszczalność egzekucji, nie jest uprawniony do ustalenia, czy obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nadal istnieje, jedynie bada tytuł egzekucyjny, przed przystąpieniem do egzekucji, pod kątem dopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 29 u.p.e.a.). Zakaz badania przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, określony w art. 29 § 1 u.p.e.a., jest jednoznaczny, albowiem organ egzekucyjny wkraczając w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku podejmowałby się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej. To skutkowałaby, że organ egzekucyjny byłby "trzecią instancją" rozpatrującą sprawę, a postępowanie egzekucyjne byłoby kontynuacją postępowania merytorycznego, w trakcie którego obowiązki podlegające egzekucji zostały określone (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2000 r. SA/Sz 358/99, Lex nr 41610). Stąd, należy uznać, iż organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do badania prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej, jest to bowiem element decydujący o istnieniu obowiązku. Analizowanie prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego oznaczałoby w konsekwencji badanie tego, czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym, czy zobowiązanie w kwocie określonej w decyzji stało się wymagalne. Badanie zatem tej okoliczności w ramach zarzutu opartego na twierdzeniu o "nieistnieniu obowiązku" stanowiłoby w istocie kontrole wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym – czego zabrania art. 29 § 1 u.p.e.a. Kwestia prawidłowego doręczenia decyzji podatkowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, niezależnie od tego, czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, czy też nie. Przyjęcie odmiennego poglądu, byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważenia ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi, przewidzianymi w dziale IV Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z 27.01.2012 r., sygn. II FSK 1221/11, CBOIS). Podważenie zatem skutków wywieranych przez decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] Nr [...] w sprawie określenia wobec G. O. wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004 w zakresie obowiązku jej wykonania – dobrowolnego lub przymusowego – nie mogło nastąpić w drodze zarzutów podnoszonych w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., jak również z powołaniem się na podstawy do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wynikające z art. 33 § 1 u.p.e.a. To w postępowaniu w sprawie odwołania od tej decyzji ocenie podlegać może skuteczność jej doręczenia (por. wyrok NSA z 3.11.2011 r. w spr. II FSK 2586/10, CBOIS). Z uwagi na powyższe, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec G. O. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach [...] i [...], obejmujących zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004, zgłoszony przez pełnomocnika zobowiązanego, a opierający się w istocie na kwestionowaniu prawidłowości postępowania podatkowego w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z rok 2004, nie mógł odnieść zamierzonego celu. W ocenie Sądu, organy zasadnie odmówiły zatem umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, podejmując przy tym wszelkie działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organy egzekucyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Zgłoszony w skardze wniosek o stwierdzenie przez Sąd nieważności postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec G. O., należy jednocześnie uznać za nieznajdujący umocowania w przepisach prawa. Warto podkreślić, że dopóki pozostaje w obrocie prawnym decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] Nr [...], określająca wysokość zobowiązania G. O. w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004 oraz postanowienie z dnia [...] o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, dopóty brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku złożonego przez zobowiązanego. Strona skarżąca jest natomiast uprawniona – w granicach prawa – do podjęcia działań zmierzających do ewentualnego wzruszenia decyzji funkcjonującej w obrocie prawnym i będącej podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ponadto, w ocenie Sądu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. zasadnie odmówił uzupełnienia postanowienia z dnia [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach [...] i [...]. Przepis art. 111 k.p.a. wymienia bowiem w sposób precyzyjny i wyczerpujący składniki decyzji (postanowienia), co do których można wnosić o ich uzupełnienie. Uzupełnienie decyzji (postanowienia) może dotyczyć jedynie rozstrzygnięcia lub też pouczenia o środkach zaskarżenia bądź o uprawnieniach wytoczenia powództwa do sądu powszechnego. Rozstrzygnięcie wymaga zatem uzupełnienia, gdy jest niekompletne, gdyż nie zawiera pełnego rozstrzygnięcia, pouczenia o zakresie i trybie jego weryfikacji lub też zamieszczone w nim pouczenie nie daje pełnej informacji co do uprawnień stron. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] zawiera kompletne rozstrzygnięcie, w sposób pełny odnoszące się do wniosku pełnomocnika zobowiązanego o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ponadto umieszczone w nim zostało prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie środku zaskarżenia. W związku z powyższym, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] o odmowie uzupełnienia własnego postanowienia z dnia [...] należy uznać za zasadne. Wniosek strony o uzupełnienie postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach [...] i [...], stanowił w istocie polemikę ze stanowiskiem i ustaleniami organu egzekucyjnego, zawartymi w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] i zawierał zarzuty odnoszące się do postępowania podatkowego, zakończonego wydaniem decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania G. O. w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004. W niniejszej sprawie nie zachodzą tym samym przesłanki dające podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie można zgodzić się z autorem skargi, iż podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego ma być przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Przywołany przepis daje podstawę do umorzenia postępowania gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu. Zdaniem Sądu, jak wykazano wyżej, żadna z tych sytuacji w niniejszej sprawie nie zaistniała. Z tego też względu zasadnie organy odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. a.k.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło