III SA/Łd 902/12

Dnia 13 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant ref. staż. Przemysław Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 roku sprawy ze skargi A.D. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. W dniu [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. - występując jako wierzyciel - wobec stwierdzenia braku uregulowania należności wynikającej z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...], określającej A.D. dług celny w wysokości 9.637,50 zł., wystawił na jej podstawie tytuł wykonawczy o numerze [...]. Powyższy tytułu wykonawczy doręczono skarżącemu w dniu 28 czerwca 2007 r. W dniu [...] A.D. wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, które sprecyzował pismem z dnia 16 maja 2012 r. Podstawę wniesionych zarzutów stanowił art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia[...]. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., na podstawie art. 17, art. 34 § 1, § 1a, § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954), stwierdził niedopuszczalność wniesionych zarzutów. Powołując się na treść przepisu art. 34 § 1a u.p.e.a., organ wskazał, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż skarżący złożył w dniu [...] wniosek do organu egzekucyjnego, tj. Izby Celnej w K. o usunięcie naruszenia prawa i umorzenie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę swojego żądania wskazał brak wymagalności należności wynikający z przedawnienia zobowiązania określonego decyzją z dnia [...] . Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w K., na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego stwierdzając, że egzekwowane należności są wymagalne. Skarżący wniósł na to postanowienie zażalenie, w którym podkreślił, że należności uległy przedawnieniu i nie mogą być egzekwowane. W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w K. w dniu [...] postanowieniem nr [...] utrzymał mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i wskazał, że biorąc pod uwagę treść art. 242 § 5 Kodeksu celnego, przerwanie biegu terminu przedawnienia w sprawie nastąpiło w dniu 28 czerwca 2007 r., tj. dacie doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego, zatem należność określona decyzją z dnia [...] podlega egzekucji administracyjnej. Skarga na postanowienie nr [...] została w dniu 30 listopada 2011 r. oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach ( sygn. akt: I SA/Ke 497/11). Wobec powyższych ustaleń Dyrektor Izby Celnej w Ł. uznał, że kwestia wymagalności przedmiotowej należności była już przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu, dlatego organ występując jako wierzyciel, zobligowany był do stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów. W zażaleniu z dnia [...] A.D. wskazał, że zarzuty przez niego zgłoszone powinny być należycie rozpoznane przez organ egzekucyjny. W ocenie skarżącego, organ nie może się uchylać od rozpoznania zarzutów, powołując się na rozstrzygnięcia w innych postępowaniach. Zdaniem A.D., przepisy prawa nie przewidują res iudicata w takim stanie rzeczy. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17, art. 18 i art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ zaznaczył, że w zakresie rozpatrywanych zarzutów konieczne jest przestrzeganie przez organy administracyjne zasady niekonkurencyjności środków prawnych. W ten sposób zapobiega się sytuacji wielokrotnego rozstrzygania tej samej kwestii w ramach różnych postępowań. Organ wyjaśnił, że w takim przypadku zobowiązany nie zostaje pozbawiony ochrony swoich praw, gdyż okoliczność, która stanowić by mogła podstawę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym została rozstrzygnięta w innym postępowaniu. Zgodnie z treścią art. 34 § 1a u.p.e.a., wierzyciel w takiej sytuacji zobligowany jest do wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, nie może zaś podjąć nowego rozstrzygnięcia merytorycznego. Organ podkreślił, że wymagalność zobowiązania skarżącego jest w sposób ciągły monitorowana, o czym strona była informowana w wielu pismach. Organ wskazał, że w przypadku przedawnienia zobowiązania Dyrektor Izby Celnej w Ł., jako wierzyciel, uwzględni ten fakt z urzędu. W skardze z dnia 20 września 2012 r. A.D. wniósł o uchylenie postanowień organów I i II instancji oraz zwrot od strony przeciwnej kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 227 § 1 ustawy Kodeks celny poprzez przyjęcie, że rejestracja długu celnego jest tożsama z wydanie decyzji określającej dług celny oraz art. 228 § 1 Kodeksu celnego poprzez jego niezastosowanie. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2012 r. skarżący, w nawiązaniu do odpowiedzi na skargę podkreślił, że jego żądanie związane jest z wnioskiem o przedstawienie przez organ dowodu, który uzasadniałby zwłokę w dokonaniu przez organ materialno-technicznej czynności rejestracji długu celnego. W ocenie skarżącego, okoliczność ta ma znaczenie dla kwestii przedawnienia należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga A.D. jest niezasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 (dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienia wierzyciela z dnia 31 lipca 2012 r. oraz 23 maja 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zgłoszonych przez skarżącego zarzutów wobec postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej w K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], są zgodne z prawem. Na wstępie rozważań przypomnieć należy, że art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 t.j.), stanowi, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, których podstawą może być jedna, bądź kilka z wymienionych enumeratywnie w tym przepisie przesłanek. W trakcie postępowania egzekucyjnego zobowiązany kwestionując prowadzenie postępowania egzekucyjnego może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w przepisie art. 33 pkt 1 – 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Skarżący zgłosił zarzut na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegający na przedawnieniu zobowiązania wskazanego w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...]. Stosownie do treści art. 34 § 1a u.p.e.a., jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym w stosunku do postępowania celnego, w którym nałożony został obowiązek podlegający egzekucji. Zatem w postępowaniu tym nie mogą być badane kwestie związane z zasadnością egzekwowanego obowiązku oraz prawidłowością decyzji będących podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący zarzut przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji z [...] podniósł w postępowaniu przed organem egzekucyjnym, tj. Dyrektorem Izby Celnej w K., które zakończyło się w dniu 23 maja 2011 r. wydaniem postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] (k. 217-221 akt administracyjnych). Organ stwierdził w treści rozstrzygnięcia, że egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne. W wyniku rozpoznania zażalenia strony, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia[...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji (k. 241-243 akt administracyjnych). Zatem należało uznać, że postępowanie prowadzone przed organami egzekucyjnymi w K. dotyczyło tego samego tytułu wykonawczego, co w przedmiotowej sprawie (z dnia[...]) i organy te wypowiadały się już w kwestii przedawnienia należności objętej przedmiotowym tytułem. Jednocześnie wskazać należy, że postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach w wyniku rozpoznania skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] zakończyło się wydaniem w dniu 30 listopada 2011 r. wyroku oddalającego skargę (sygn. akt I SA/Ke 497/11- publ. Baza orzeczeń CBOIS). Sąd ustalił, że od wyroku została wniesiona skarga kasacyjna i oczekuje na rozpoznanie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Podkreślić także należy, że w odrębnym postępowaniu zainicjowanym zarzutami skarżącego z dnia 15 listopada 2010 r., postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w K. umorzył postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów jako bezprzedmiotowe. W tym postępowaniu skarżący również podnosił zarzut przedawnienia należności wynikający z tytułu wykonawczego z dnia [...]. A zatem, zarzut skarżącego zgłoszony w postępowaniu prowadzonym przed organami egzekucyjnymi w K. jest tożsamy z zarzutem podnoszonym w rozpatrywanej sprawie, toczącej się przed Dyrektorem Izby Celnej w Ł. jako wierzycielem przedmiotowej należności. Identyczna była również argumentacja skarżącego, mająca uzasadniać zarzut przedawnienia, konsekwentnie podnoszony we wskazanych wyżej postępowaniach. Stąd też, w ocenie Sądu, organ nie mógł merytorycznie rozstrzygać w tym postępowaniu zarzutu dotyczącego przedawnienia należności objętej tytułem wykonawczym. Bezzasadne jest bowiem ponowne analizowanie i merytoryczne rozpatrywanie w postępowaniu egzekucyjnym zgłoszonego przez skarżącego zarzutu przedawnienia należności objętej tytułem wykonawczym z dnia [...], gdy inny organ w ramach toczącego się przed nim postępowania wypowiedział się już w tej kwestii. Tożsamość zarzutu rozpatrzonego we wcześniejszym postępowaniu z zarzutem podnoszonym na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym powoduje, że konieczne stało się wydanie przez wierzyciela postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - stosownie do treści art. 34 § 1a u.p.e.a. W tej sytuacji uznać należy, że zarzuty skargi polegające na naruszeniu przepisu art. 227 § 1 oraz art. 228 § 1 Kodeksu celnego nie mogą być merytorycznie badane w przedmiotowej sprawie. Wskazać należy, że ustawodawca posługując się w dyspozycji art. 34 § 1a u.p.e.a. kategorycznym stwierdzeniem: wierzyciel zobowiązany jest wydać postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym - nie pozostawił wierzycielowi możliwości wyboru, co do sposobu zakończenia takiego postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że regulacja ta służy uniknięciu dwutorowości badania tych samych przesłanek w odrębnych postępowaniach, dając pierwszeństwo rozpoznawania środków zaskarżenia odnoszących się do meritum sprawy. Innymi słowy, przepis ten ma na celu wyeliminowanie sytuacji, w której ta sama kwestia podnoszona w zarzutach na postępowanie egzekucyjne, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo że została już, lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego postępowania. Zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa, omawiany przepis jest na tyle jednoznaczny, że nie daje organowi możliwości wyboru sposobu postępowania. Zatem w wypadku, gdy podstawą zarzutów są kwestie będące przedmiotem rozpatrzenia w innym postępowaniu, organ nie ma wyboru i musi orzec o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 2007/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1683/11, wyrok WSA w Opolu z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Op 176/12). Na marginesie warto jeszcze wyjaśnić, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach tego postępowania. W myśl art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., stronę obowiązuje siedmiodniowy termin na zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, liczony od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Skarżący w doręczonym tytule wykonawczym nr [...] o powyższym terminie został pouczony, zarzuty wniesione zostały tymczasem przez niego po upływie niemalże 4 lat od doręczenia przedmiotowego tytułu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił. D.Cz.