III SA/Łd 91/25

Dnia 16 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 14 listopada 2024 roku nr 101/2024 w przedmiocie odmowy wydania oryginału protokołu z przesłuchania świadka oddala skargę. Postanowieniem z 14 listopada 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 23 sierpnia 2024 r. o odmowie wydania oryginału protokołu z przesłuchania świadka z 13 marca 2018 r. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne: 29 lipca 2024 r. M. W. (dalej: skarżący, strona skarżąca lub strona) złożył osobiście w Biurze Powiatowym ARiMR w Wieluniu wniosek o którego wynika, że wnosi o wydanie oryginału protokołu z przesłuchania świadka L. S. z 13 marca 2018 r. przesłuchanego w sprawie przyznania stronie płatności bezpośrednich oraz ONW na 2012 r. 23 sierpnia 2024 r Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu wydał postanowienie o odmowie wydania oryginału dokumentu. 12 września 2024 r. strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, tj. kierującego rozprawą Ł. C., Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu R. Z. oraz N. G. na okoliczność zapewnienia strony, że oryginalny protokół pozostanie w aktach sprawy. Zaskarżonym na wstępie postanowieniem z 14 listopada 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 23 sierpnia 2024 r. o odmowie wydania oryginału protokołu z przesłuchania świadka z 13 marca 2018 r. Organ II instancji wyjaśnił, iż zakres dostępu strony do akt reguluje art. 73 k.p.a. Dalej organ ten, przytaczając treść wskazanego przepisu, stwierdził, że prawo dostępu do akt sprawy w postępowaniu administracyjnym może przybrać postać dwóch odrębnych uprawnień. Pierwsze zostało uregulowane w art. 73 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Stronie służy prawo zaznajomienia się ze wszystkimi materiałami, które znalazły się w aktach sprawy, niezależnie od tego, czy zostały zaliczone do dowodów służących rozstrzygnięciu sprawy, czy też nie mają takiego charakteru. Prawo to przysługuje stronie także po zakończeniu postępowania. Uprawnienie do zaznajomienia się z aktami sprawy oraz — samodzielnego utrwalenia zawartych tam treści na własny użytek nie wymaga spełnienia przez stronę żadnych warunków, a organ nie może co do zasady ograniczać dostępu do akt. Wskazany przepis reguluje podstawowe prawo strony do zapoznania się z treścią akt. Nadto wskazano, iż na mocy art. 73 § 1 k.p.a. organ jest zobligowany do udostępnienia akt sprawy i nie może żądać wykazania ważnego interesu strony. Uprawnienie drugiego rodzaju zostało ustanowione w art. 73 § 2 k.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo żądania wydania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W świetle powyższego organ II instancji zaznaczył, iż we wniosku 29 lipca 2024 r., skarżący wniósł o wydanie oryginału protokołu z przesłuchania świadka. W ocenie organu odwoławczego należy zgodzić się z organem I instancji, iż żądanie strony w tym zakresie było nieuprawnione. Wydanie oryginału protokołu spowodowałby jego usuniecie z akt sprawy, co nie tylko faktycznie uniemożliwiałoby realizację prawnie gwarantowanej zasady względnej jawności akt postępowania (art. 73 i 74 k.p.a.), lecz byłoby także sprzeczne z zasadą integralności akt postępowania, która jest konsekwencją ciążącego także na organach administracji publicznej ustawowego obowiązku zapewnienia odpowiedniej ewidencji, przechowywania oraz ochrony przed uszkodzeniem, zniszczeniem bądź utratą powstającej w nich dokumentacji, w sposób odzwierciedlający przebieg załatwiania i rozstrzygania spraw. Organ II instancji zaznaczył przy tym, że strona dwukrotnie występowania o kopię ww. protokołu i taką kopie, potwierdzoną za zgodność z oryginałem, za każdym razem otrzymała. Z uwagi na powyższe organ nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że wnosiła o wydanie jej oryginału protokołu, którego brak w aktach sprawy za lata 2004-2012 oraz wznowieniowych, celem przedstawienia treści tego protokołu na rozprawie sądowej. W związku z brakiem możliwości zapoznania się z oryginałem protokołu, skarżący powtórnie wniósł o rozpoznanie sprawy przez przesłuchanie pracowników Oddziału ARiMR w Wieluniu, odnośnie informacji, gdzie znajduje się oryginalny protokół przesłuchania świadka. Skarżący wyjaśnił, że dążył do dotarcia do oryginału protokołu i uzyskania kserokopii, bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. To z kolei oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Zakresem tej kontroli objęte są również, w myśl art. 3 § 2 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Należy przy tym podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany ani zarzutami, ani wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Podkreślić przy tym należy, że sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia. Orzeczenie sądu administracyjnego, w razie uwzględnienia skargi, rozstrzyga o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu bądź o zobowiązaniu organu administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy administracyjnej. Przedmiotem oceny sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 23 sierpnia 2024 r. o odmowie wydania oryginału protokołu z przesłuchania świadka z 13 marca 2018 r. Podstawę prawną zaskarżonego do sądu postanowienia stanowił art. 74 § 2 i art. 73 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572) – dalej: "k.p.a.". Zgodnie z treścią art. 73 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Przy czym, czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Wgląd w akta sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 236 § 2, następuje z pominięciem danych osobowych osoby składającej skargę (§ 1b). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 3). Nadto, zgodnie z art. 74 § 1 k.p.a., przepisu art. 73 k.p.a. nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. Ustawodawca zastrzegł przy tym, że odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 74 § 2 k.p.a.). Wskazany powyżej przepis art. 73 k.p.a. zarówno w świetle poglądów orzecznictwa jak i doktryny, stanowi realizację zasady względnej jawności akt postępowania, a wynikające z jego treści uprawnienie przysługuje wyłącznie stronie i uczestnikom postępowania na prawach strony (zob. J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006 r., str. 382; a także chociażby A. Wróbel, Komentarz do art. 73 k.p.a. [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el 2025 r.). Ponadto, przepis ten stanowi konkretyzację zasady czynnego udziału stron w postępowaniu wyrażoną w art. 7 i 10 k.p.a. - poprzez zobowiązanie organu administracji publicznej do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Jak wynika z akt sprawy skarżący we wniosku z 29 lipca 2024 r., wniósł o wydanie oryginału protokołu z przesłuchania świadka L.S.. Organy słusznie stwierdziły, że żądanie strony w tym zakresie było nieuprawnione. Rację ma bowiem organ II instancji wskazując, że wydanie oryginału protokołu spowodowałby jego usuniecie z akt sprawy, co nie tylko faktycznie uniemożliwiłoby realizację prawnie gwarantowanej zasady względnej jawności akt postępowania (art. 73 i 74 k.p.a.), lecz także byłoby sprzeczne z zasadą integralności akt postępowania, która jest konsekwencją ciążącego także na organach administracji publicznej ustawowego obowiązku zapewnienia odpowiedniej ewidencji, przechowywania oraz ochrony przed uszkodzeniem, zniszczeniem bądź utratą powstającej w nich dokumentacji, w sposób odzwierciedlający przebieg załatwiania i rozstrzygania spraw (zob. chociażby: wyroki NSA: z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 1012/11; z dnia 9 września 2010 r., o sygn. akt II OSK 1340/09). Podkreślić należy, że przepis art. 73 k.p.a. nie przewiduje możliwości wydania dokumentów z akt sprawy, lecz umożliwia jedynie stronie wgląd w akta sprawy, sporządzanie z nich notatek i odpisów (zob. np. wyrok NSA z dnia 17 lipca 1996 r., SA/Sz 2308/95, Lex/el nr 27233) – i taką możliwość stronie skarżącej zapewniono. W sprawie ustalono, czego zresztą skarżący nie kwestionuje, że dwukrotnie występował on o kopię ww. protokołu i taką kopię - potwierdzoną za zgodność z oryginałem, za każdym razem strona skarżąca otrzymała. Odnośnie zaś podnoszonej przez skarżącego argumentacji, że wnosił o wydanie mu oryginału protokołu, którego brak w aktach sprawy za lata 2004-2012 oraz wznowieniowych, celem przedstawienia treści tego protokołu na rozprawie sądowej, wyjaśnić należy, że jest ona również niezasadna z tego względu, iż w sytuacji gdy określone dokumenty mogą mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a nie zostały dołączone w poczet materiału dowodowego sprawy z urzędu przez organ, to sąd może zażądać od organu administracji przesłania dokumentów (bądź ich odpisów), na które wskaże strona. Sąd może również zarządzić, aby oryginały tych dokumentów dostarczono na rozprawę. Strona może natomiast skorzystać z uprawnienia do przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, które to odpisy i notatki mogły stanowić dowód w innym postępowaniu, bądź służyć jako podstawa wniosku dowodowego. Strona, co należy jeszcze raz podkreślić, nie ma natomiast uprawnienia do wydania jej z akt sprawy administracyjnej oryginałów dokumentów. Nadto, jak słusznie wskazał organ administracji, na mocy art. 73 § 1 k.p.a. organ jest zobligowany do udostępnienia akt sprawy i nie może żądać wykazania ważnego interesu strony. Uprawnienie drugiego rodzaju zostało ustanowione w art. 73 § 2 k.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo żądania wydania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Jak wskazuje się w doktrynie pojęcie "ważny interes strony" jest pojęciem nieostrym, co zobowiązuje organ rozpatrujący podanie wniesione na podstawie powołanego przepisu, do dokonania oceny, czy w danej sprawie, ze względu na okoliczności prowadzonego postępowania lub potrzeby strony, została spełniona przesłanka "ważnego interesu strony". Nie ulega przy tym wątpliwości, że to na wnioskującej stronie spoczywa obowiązek wykazania, że jej żądanie jest uzasadnione ważnym interesem, przy czym sama chęć posiadania uwierzytelnionego odpisu dokumentu znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej nie stanowi o istnieniu ważnego interesu (por. np. wyroki NSA: z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1461/18; a także z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1307/20, z 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06). Ponadto sąd nie dopatrzył się w sprawie takiego naruszenia innych przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. a.kr