III SA/Łd 913/12

Dnia 28 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant sekr. sąd. Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi D. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej 1. oddala skargę 2. nakazuje zwrot na rzecz skarżącej D. W. z funduszu Skarbu Państwa –kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwoty 200 (dwieście) złotych uiszczonej tytułem wpisu sądowego zaksięgowanej pod pozycją 3813 w dniu 14 września 2012 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł., decyzją nr [...] z dnia [...] nie stwierdził choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka u D. W. W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie art.: 7. 8, 11 i 80 k.p.a. i art. 235' Kodeksu pracy, poprzez niewyjaśnienie związku przyczynowo-skutkowego między występowaniem schorzenia a warunkami pracy, pomimo, że z dokumentacji medycznej wynika, iż obustronny zespół cieśni nadgarstka u niej występuje i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, załączając do odwołania orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 05.06.2012 r. i zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 10.05.2012 r. Poradni Ortopedycznej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Ł. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że D. W. została skierowana w dniu 20.10.2008r. na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej. Skierowanie i zgłoszenie dotyczyło choroby pod postacią obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Organ wskazał, że z analizy przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego wynika, że D. W. była zatrudniona od 1995 w Spółdzielni Inwalidów A, Zakład Pracy Chronionej w Ł.. Do roku 2005 była zatrudniona kolejno na stanowisku specjalisty d/s kadrowych i płacowych oraz rozliczeń, od 13.06.2005 r. do 30.08.2009 r. była zatrudniona na stanowisku brygadzisty, a do 05.11.2010 r. na stanowisku specjalisty ds. rozliczeń i zbytu. D. W. została poddana dwukrotnie badaniom specjalistycznym (zgodnie z § 5 wymienionego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów) w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł., która wydała orzeczenie Nr [...] z dnia [...] oraz po odwołaniu się od treści orzeczenia tej Przychodni w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. ul. A 8, która wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że w wyniku przeprowadzonych badań specjalistycznych i konsultacji, analizy narażenia zawodowego i całości zgromadzonej dokumentacji medycznej skarżąca uzyskała dwukrotnie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją Nr [...] z dnia [...] nie stwierdził choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W wyniku rozpoznania odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uzupełnił ocenę narażenia zawodowego i umieścił w charakterystyce wykonywanej pracy opis czynności wykonywanych przez D. W. według informacji podanych przez pracodawcę oraz bardzo szczegółowy opis czynności podanych przez zainteresowaną. Organ I instancji zwrócił się do WOMP w Ł. o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego, przesyłając w załączeniu nową "Kartę oceny narażenia zawodowego". Orzeczeniem z dnia [...] nr [...] WOMP nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej. W wyniku odwołania Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. orzeczeniem lekarskiM nr [...] z dnia [...] również nie stwierdził choroby zawodowej pod postacią obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Organ I instancji wskazał, że jednostki te w orzeczeniach w sposób wyczerpujący i przekonywujący uzasadniły brak podstaw do rozpoznania u zainteresowanej w/w choroby zawodowej. W orzeczeniu WOMP wskazano, że dodatkowa dokładna analiza narażenia zawodowego, jak również opis czynności zawodowych przedstawionych przez skarżącą nie wskazują, aby w trakcie jej zatrudnienia w istocie narażona była na czynniki przeciążające układ ruchowy w obrębie nadgarstków w stopniu stwarzającym ryzyko wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego IMP w S. wyjaśniono, że aktualnie w badaniu fizykalnym nie obserwowano objawów klinicznych zespołu cieśni nadgarstka, badanie EMG (przypisek: elektromiografia) z dnia 3.11.2011r. wykazało prawidłowe przewodnictwo ruchowe i czuciowe w obu nerwach pośrodkowych, co nie daje podstaw do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka. PWIS w Ł. podkreślił, że na rozwój zespołu cieśni nadgarstka mają wpływ zarówno czynniki zawodowe, jak i ogólnoustrojowe pochodzenia zapalnego. urazowego, endokrynnego, zwyrodnieniowego, nowotworowego. Różnorodność przyczyn tej choroby nakłada na lekarzy, ustalających rozpoznanie, obowiązek przeprowadzenia wnikliwej diagnostyki różnicowej zależnej jednocześnie od oceny warunków pracy, jak również uzyskanych wyników badań pomocniczych i specjalistycznych. Organ wyjaśnił, że decydującą rolę w rozpoznaniu zespołu cieśni nadgarstka, jako choroby zawodowej ma ocena sposobu wykonywania pracy. W każdym przypadku podejrzenia zawodowego podłoża stwierdzanych zmian konieczna jest dokładna analiza przebiegu pracy, uwzględniająca rodzaj czynności wykonywanych przez pracownika, przyjmowaną pozycję ciała, częstość powtórzeń ruchów oraz okres narażenia. Zawodową etiologię zespołu cieśni nadgarstka, w świetle wiedzy medycznej, można podejrzewać wówczas, gdy czynności wykonywane na stanowisku pracy charakteryzują się szybkimi, wielokrotnie powtarzalnymi w długich przedziałach czasowych, ruchami maksymalnego zginania i prostowania nadgarstków, bądź praca wymaga czynności wykonywanych w pozycji stwarzającej ryzyko ucisku na pień nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Z ustaleń jednostek orzeczniczych I i II stopnia, które orzekały w niniejszym postępowaniu wynika, że u D. W. nie stwierdzono objawów klinicznych składających się na zespół cieśni nadgarstka. Jednostki te stwierdziły także brak istotnego narażenia na czynniki przeciążające układ ruchu w obrębie nadgarstka a za przyjęciem takiego stanowiska przemawia zarówno ocena warunków pracy, jak i analiza zmian w stanie zdrowia badanej. Z opisu stanowiska pracy D. W. nie wynika, aby monotypowość ruchów, wykonywanie rutynowych, powtarzających się szybkich, niezmiennych ruchów nadgarstków w długich okresach czasowych była czynnikiem dominującym, co jest warunkiem rozpoznania zawodowej etiologii zespołu cieśni nadgarstka. Organ odwoławczy podkreślił, że stanowisko pracy skarżącej cechuje zróżnicowany charakter wykonywanych prac, zmienna pozycja ciała i zmienne obciążenie kończyn górnych. Zatem sposób wykonywania pracy przez zainteresowaną nie stwarzał warunków do ucisku nerwów pośrodkowych w kanałach nadgarstków, co oznacza, że w środowisku pracy nie występował czynnik szkodliwy (sprawczy). Organ wydający decyzję jest związany treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika (byłego pracownika) i określa, czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionemu w wykazie chorób zawodowych, a także ocenia, czy warunki pracy miały wpływ na powstanie tego schorzenia. Takie orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Odnosząc się do załączonego do odwołania orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia[...] w, którym nie wymieniono przyczyny częściowej niezdolności do pracy i zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 10.05.2012 r. Poradni Ortopedycznej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Ł. organ odwoławczy wyjaśnił, że opinie innych jednostek medycznych wydane nie w trybie orzeczniczym dot. chorób zawodowych nie są wiążące dla organów orzekających w sprawie. W skardze z dnia 11 września 2012 r. D. W. zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych polegające na bezkrytycznym oparciu zaskarżonej decyzji na orzeczeniach lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki oraz na danych wynikających z oceny narażenia zawodowego pracownika bez należytej ich oceny zgodnie z dyspozycjami ww. przepisów. Skarżąca zarzuciła pominięcie dowodów przez nią wskazywanych. Wniosła o uchylenie decyzji organów I i II instancji. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w decyzji. W piśmie procesowym z dnia 22 listopada 2012 r. uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Na rozprawie w dniu 28 stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżącej złożył do akt sprawy wyniki badania skarżącej z dnia 9 stycznia 2013 r. oraz z dnia 14 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast w myśl zaś art. 145 § 1 powołanej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zostały wydane z uchybieniami, które powodowałyby konieczność ich uchylenia. W rozpoznawanej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) oraz Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.). W myśl przepisu art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z regulacji cytowanego przepisu wynika zatem, iż aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie, na które ona cierpi musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych, i musi być ono spowodowane występowaniem w pracy czynników szkodliwych dla zdrowia albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe), przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Użyte w treści tego przepisu wyrażenia "choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowana z uwzględnieniem rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia, musi zostać potwierdzone orzeczeniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudnionego bądź w jednostce orzeczniczej I stopnia, wymienionej w ust. 2 powyższego paragrafu, bądź w jednostce orzeczniczej II stopnia określonej w ust. 3 § 5 rozporządzenia. W niniejszej sprawie organy I i II instancji oparły swe decyzje na orzeczeniach lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki orzecznicze. Należy podkreślić, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników nadań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06 publ. CBOIS). Wszystkie orzekające w sprawie placówki medyczne pierwszego stopnia jak i placówki odwoławcze, zgodnie wykluczyły u skarżącej chorobę zawodową w postaci zespołu cieśni nadgarstka o podłożu zawodowym. Nie można podzielić stanowiska skarżącej, że ustalony w sprawie stan faktyczny budzi wątpliwości wobec czego konieczne jest zasięgnięcie dodatkowych opinii medycznych celem wykluczenia istnienia choroby zawodowej. Poza sporem pozostaje, że skarżąca cierpi na tę chorobę ale o etiologii pozazawodowej, o czym świadczy dokumentacja medyczna świadcząca o przeprowadzonym zabiegu chirurgicznym. Należy jeszcze raz wskazać na utrwalone stanowisko przyjmujące związanie organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym przez uprawnione podmioty medyczne i w konsekwencji przyjmujące brak podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej przez te organy prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby (wyrok NSA z dnia 24 marca 2000 r. I SA 2334/99, wyrok NSA z dnia 8 listopada 2000 r. I SA 664/00, wyrok z dnia 11 grudnia 2001 r. I SA 746/99). Dodać także trzeba o utrwalonym stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przyjmuje, że organ nie może orzekać bez orzeczenia lekarskiego bądź sprzecznie z nim. Organ orzekający w sprawie w świetle powyższych okoliczności zasadnie uznał, że placówki medyczne w sposób wyczerpujący wyjaśniły i uzasadniły swoje stanowisko wobec czego nie ma potrzeby przeprowadzania żadnych dodatkowych dowodów. Ponadto podkreślić należy, że załączona do odwołania dokumentacja medyczna nie ma znaczenia dla rozstrzygania w przedmiocie istnienia choroby zawodowej, w świetle ustalenia, że wydane orzeczenia lekarskie przez jednostki orzecznicze są spójne i logiczne. Organy uwzględniły wnioski zawarte w pismach składanych przez skarżącą. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji uzupełnił kartę oceny narażenia zawodowego o wskazywane czynności na stanowisku pracy. W ocenie Sądu, organy orzekające w przedmiotowej sprawie, opierając się na orzeczeniach jednostek medycznych uprawnionych do rozpoznania choroby zawodowej oraz na uzupełnieniu tych orzeczeń, dokonały wyczerpującego ustalenia w stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie. Uzupełnienie orzeczenia medycznej jednostki orzeczniczej uprawnionej do rozpoznania choroby zawodowej jest właściwe, sporządzone na podstawie analizy całości dokumentacji medycznej obejmującej wysokospecjalistyczne badania diagnostyczne, z uwzględnieniem przebiegu pracy zawodowej i analizy narażenia zawodowego. Podnieść także należy, że wskazane powyżej orzeczenia jednostek medycznych uprawnionych do rozpoznania choroby zawodowej posiadają walor opinii biegłego w rozumieniu 84 § 1 k.p.a, natomiast w sytuacji, gdy specjalistyczne jednostki medyczne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych orzekły o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej, organy inspekcji sanitarnej, były zobowiązane do wydania decyzji w oparciu o wydane w sprawie orzeczenia lekarskie stosownie do treści § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Reasumując, Sąd doszedł do wniosku, że organy administracji prowadząc przedmiotowe postępowanie nie naruszyły norm wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo oraz w sposób rzetelny i na jego podstawie wydano decyzje znajdujące oparcie w przepisach prawa materialnego, zatem nie stwierdził naruszenia wskazywanych przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku odniesienia się organu do dokumentacji skarżącej zgromadzonej w toku postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności oraz rozpoznanej tam choroby pod postacią obustronnego zespołu cieśni nadgarstka to wskazać należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd zwraca uwagę, że nie każde orzeczenie lekarskie może być respektowane przez organy właściwe do stwierdzania choroby zawodowej, ale tylko i wyłącznie to orzeczenie lekarskie wydane przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach wskazanych w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Natomiast zgodnie z treścią ust. 2 pkt 1 rozporządzenia jednostkami orzeczniczymi I stopnia są poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Z tych względów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek skarżącej o załączenie akt Miejskiego Zespołu do Spraw orzekania o Niepełnosprawności. Sąd podkreśla, że wobec obszernych i szczegółowych uzasadnień orzeczeń lekarskich stanowiących podstawę wydanych decyzji - nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość ustaleń organów administracyjnych obu instancji odnośnie braku stwierdzenia u D. W. choroby zawodowej pod postacią obustronnego zespołu cieśnie nadgarstka o podłożu zawodowym. Wbrew twierdzeniom skargi – organy obu instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu wzięły pod uwagę fakt narażenia skarżącej w środowisku pracy. Poza sporem natomiast pozostaje, że skarżąca cierpi na wskazywane schorzenie, ale ma ono etiologię pozazawodową. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi. O zwrocie wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a, bowiem na podstawie art. 239 pkt 1 lit. c powołanej ustawy skarżąca w sprawie dotyczącej choroby zawodowej korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. d.r.