III SA/Łd 923/12

Dnia 19 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M W o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 923/12 postanawia: przyznać adwokatowi M W, prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł, przy ul. K [...], kwotę 492,- (czterysta dziewięćdziesiąt dwa) złote, zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i nakazać wypłacenie powyższej kwoty adwokatowi M W z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 1393/13 oddalił skargę kasacyjną A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 923/12 oraz orzekł o kosztach postępowania, zasądzając od skarżącej spółki na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Ł. kwotę 1000 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z dnia 24 lipca 2014 r. wynika, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej spółki – adwokat M W, nie uczestniczył w rozprawie (k. 205). W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej Spółki zawarł wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej Spółce z urzędu na etapie postępowania kasacyjnego. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. referendarz sądowy przyznał adwokatowi M W kwotę 492 zł, zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej spółce, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Od powyższego postanowienia adwokat M W wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Uzasadniając wskazał, że referendarz sądowy ograniczając drastycznie wysokość wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu o 66,7% w stosunku do stawki minimalnej określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości, pominął okoliczność, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając w niniejszej sprawie w kwestii wynagrodzenia pełnomocnika organu, z uwzględnieniem wielości tożsamych spraw, przyznał to wynagrodzenie w kwocie 1000 zł (bez podatku VAT). Z porównania przyznanej przez Sąd II instancji kwoty ze stawką minimalną określoną w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości wynika, że redukcja minimalnego wynagrodzenia pełnomocnika organu administracji wynosiła 47,5 %. W ocenie wnioskodawcy brak jest podstaw do procentowego różnicowania wynagrodzenia pełnomocnika organu i pełnomocnika skarżącej spółki ustanowionego z urzędu, skoro w obu przypadkach podstawą miarkowania przyznanych kosztów była wielość tożsamych spraw. Dalej wskazał, że z natury rzeczy zarówno radcowie prawni, adwokaci, prokuratorzy, sędziowie referendarze sądowi w praktyce, w większości spotykają się ze sprawami o powtarzających się stanach faktycznych i prawnych. Dlatego nie jest niczym dziwnym ani nagannym wykorzystywanie w nich raz wypracowanych formuł i tekstów. Tym samym w ocenie wnioskodawcy wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej spółki w tej sprawie, tak jak wynagrodzenie pełnomocnika organu winno wynosić 62,5 % stawki minimalnej, tj. kwotę 750 zł powiększoną o należny podatek VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Natomiast w myśl art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia strona może wnieść środek odwoławczy określony w art. 259 p.p.s.a. W przypadku wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, wobec wniesienia sprzeciwu przez adwokata M W, postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 października 2014 r. utraciło moc. W takiej sytuacji Sąd rozpatrzył wniosek zawarty w skardze kasacyjnej z dnia 30 lipca 2013 r. Kwestię kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 461). W myśl § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanego rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 tego rozporządzenia. Powołany przepis § 6 pkt 5 rozporządzenia stanowi, że stawka minimalna przy wartości przedmiotu sprawy w przedziale 10.000 – 50.000 zł (wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosiła 19.400 zł) wynosi 2.400 zł. Natomiast zgodnie z § 18 ust.1 pkt 2 lit b powoływanego rozporządzenia stanowi natomiast, że za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stawka ta wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej jednak niż 120 zł. Wskazać nadto należy, że przepis § 2 ust. 1 powoływanego rozporządzenia stanowi, iż zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 9 października 2013 r., III SA/Łd 398/13 (publ. www.cbois.nsa.gov.pl) wskazał, że na tle powyżej powołanych przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu sformułowano kilka wniosków. Po pierwsze, przyjmuje się, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 21 października 2010r., II FSK 83/09, postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2010r., I FSK 1648/08, postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004r., OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; postanowienie NSA z 18 października 2007r., II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008r., II SA/Bk 835/07 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Po drugie, orzecznictwo przyjmuje, że przepis art. 250 p.p.s.a. nie nakłada na Sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010r., II FZ 143/10). Wręcz przeciwnie Sąd ma uprawnienie i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Przykładowo sądy administracyjne odmawiają przyznania pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z tytułu popierania wniesionej skargi (por. postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2012r., II OZ 214/12) czy z tytułu zapoznania się z aktami sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 25 października 2011r., I OZ 790/11). Po trzecie, poprzez przyznanie pomocy prawnej Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Dokonując ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu Sąd ma również na uwadze, że pełnomocnikowi skarżącego w osobie adwokata przyznaje się wynagrodzenie za świadczoną z urzędu nieopłaconą pomoc prawną w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie § 19 pkt 1 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę za czynności adwokackie w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych. Określona w nim stawka stanowi maksymalną (nie zaś minimalną) wysokość opłaty (por. wyrok WSA w z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 375/12; wyrok NSA z dnia 7 lipca 2009 r., II FSK 371/08, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, w niniejszej sprawie ustalając koszty pomocy prawnej udzielonej skarżącej Spółce z urzędu, na etapie postępowania kasacyjnego Sąd dokonał ich miarkowania. Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że pełnomocnik skarżącej Spółki przygotował i wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, nie występował jednakże bezpośrednio na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Sąd miał także na uwadze okoliczność, że w III Wydziale tutejszego Sądu adwokat M. W. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu skarżącej spółki w kilkudziesięciu sprawach, w których stan faktyczny i prawny jest prawie identyczny jak w przedmiotowej sprawie. Wszystkie te sprawy dotyczą określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu. Również wnoszone sporządzane i wnoszone przez wnioskodawcę w imieniu skarżącej spółki kolejne skargi, opierały się na tych samych podstawach i pełnomocnik używał w nich tych samych argumentów. W praktyce każda kolejna skarga kasacyjna była powtórzeniem argumentacji zawartej w pierwszej wniesionej skardze kasacyjnej. Tym samym w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotowy wniosek powyżej przedstawione okoliczności uzasadniały przyznanie adwokatowi M W wynagrodzenia w kwocie 400 zł, podwyższonego o właściwą stawkę podatku od towarów i usług, stanowiącą 1/3 stawki określonej w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b wskazanego rozporządzenia. Odnosząc się natomiast do żądania wnioskodawcy co do przyznania kosztów pomocy prawnej w wysokości, w jakiej koszty te zostały zasądzone przez Naczelny Sąd Administracyjny pełnomocnikowi Dyrektora Izby Celnej w Ł., wskazać należy, że orzekając w przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego sąd opiera się na podstawie autonomicznie określonych przesłanek i każdorazowo, oceniając charakter sprawy, uwzględnia rzeczywisty nakład pracy danego pełnomocnika i podjęte przez niego czynności w danej sprawie. W związku powyższym przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi organu administracji publicznej nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania wynagrodzenia w tej samej wysokości procentowej, czy też ułamkowej pełnomocnikowi strony przeciwnej wyznaczonemu z urzędu. W powołanym w sprzeciwie wyroku z dnia 24 lipca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w przedmiocie częściowego zwrotu kosztów pełnomocnika organu administracji. Uzasadniając dokonane miarkowanie tych kosztów Sąd II instancji poprzez wskazanie na tożsamość spraw, odniósł się do nakładu pracy poniesionego przez tego pełnomocnika. Przedmiotem rozważań Sądu w tym zakresie nie były natomiast kwestie wynagrodzenia należnego wnioskodawcy z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej skarżącej Spółce. Tym samym brak jest podstaw, aby orzekając w przedmiocie kosztów pomocy prawnej należnych w niniejszej sprawie adwokatowi, Sąd brał pod uwagę wysokość wynagrodzenia zasądzonego przez Naczelny Sąd Administracyjny pełnomocnikowi Dyrektora Izby Celnej w Ł. Z tych też względów, Sąd działając na podstawie art. 250 p.p.s.a., § 18 ust. 1 pkt 1 lit a i pkt 2 lit. b, § 6 pkt 5, § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzekł jak w postanowieniu. k.p.