III SA/Łd 928/15

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego [...] w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w Ł. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Fundusz Zdrowia z [...] znak [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 928/15 Uzasadnienie Wyrokiem z 25 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] w Ł. Na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Fundusz Zdrowia z [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Pełnomocnik uczestnika postępowania Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego [...] w Ł (dalej: Szpital) złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc jednocześnie o przyznanie Szpitalowi prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Do skargi kasacyjnej załączono wypełniony urzędowy formularz PPPr. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Wskazała w tym zakresie na "powszechnie znany fakt bardzo złej sytuacji finansowej podmiotów leczniczych", podnosiła, że działalność Szpitala nie jest nastawiona na zysk i zysku takiego nie przynosi. Przeciwko Szpitalowi wszczęto i prowadzi się postępowania egzekucyjne. Do wniosku załączyła dokumenty finansowe, z których wynika, że na dzień 31.10.2015 r. działalność Szpitala zakończyła się stratą w wysokości 37.120.200,91 zł. W dalszej części urzędowego formularza strona wykazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi -37.039.741,94 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 97.861.268,26 zł. wysokość zysku za 2014 r określono na 2.520.208,91 zł. Strona ujawniła, iż posiada rachunek bankowy, na którym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku saldo wynosiło 386.914,44 zł. W rubryce "Inne dane dotyczące majątku" podano: 350.624.812,85 – przychody ze sprzedaży usług medycznych (w ponad 96% środki przekazane przez NFZ); 317.179.685,02 – zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wg stanu na dzień 31.12.2014 r. w tym 16.824.913,86 kredyty i pożyczki wg stanu na 31.12.2014 r.; 66.902.340,62 zł – z tytułu dostaw i usług wg. Stanu na 31.12.2014 r., 15.255.327,26 zł – kwota zobowiązań wymagalnych. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 powoływanej ustawy). Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a referendarz na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy równocześnie podkreślić, że powyższy przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 powoływanej ustawy, nie ma charakteru obowiązkowego. W ocenie referendarza sądowego strona nie spełniła przesłanki wskazanej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] w Ł. jest jednostką sektora finansów publicznych. W orzecznictwie przyjęto, że skoro ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził - wzorem procedury cywilnej - zwolnienia od opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej), podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą też wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowania w planach finansowych (zob. postanowienie NSA z 27 lutego 2007 r., sygn. akt l FZ 567/06, postanowienie NSA z 26 września 2012 r., sygn. akt II GZ 326/12, postanowienie NSA z 16 maja 2013 r., sygn. akt II GZ 211/13, postanowienie NSA z 13 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 648/13). Biorąc udział w postępowaniu sądowym strona powinna liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i przewidzieć w budżecie środki na ten cel. Brak takich środków, bez względu na to, czy spowodowany niedopatrzeniem, czy też niezależnym od danej jednostki budżetowej ograniczeniem przyznanych środków, nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, które również jest formą pomocy finansowanej z budżetu Państwa. Ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek sektora finansów publicznych od kosztów sądowych, zatem jednostki te obowiązane są przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków. Ponadto, podkreślenia również wymaga, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego do kosztów sądowych należy zaliczyć jedynie koszt wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, który zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wynosi 100 zł. W świetle ugruntowanej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Porównując wielkość kosztów sądowych do sytuacji majątkowej i finansowej strony przedstawionej w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdzić należy, że strona nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Okoliczność, że za ostatni rok obrotowy strona odnotowała stratę, nie może przemawiać za uznaniem, że szpital nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Strona wnioskująca o prawo pomocy posiada znaczny majątek, gdzie wartość środków trwałych wynosi 97.861.268,26 zł. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika ponadto, że na jednym z posiadanych przez stronę rachunków bankowych jest zgromadzona kwota wielokrotnie przewyższająca wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie. Konto to nie zostało zajęte, ani zablokowane, a więc do dyspozycji strony pozostają wolne środki pieniężne. Zatem wykazana sytuacja majątkowa i finansowa strony ubiegającej się o prawo pomocy nie zezwala na przyjęcie, że strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - w przedmiotowej sprawie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności stwierdzić należy, że za zwolnieniem strony od kosztów sądowych nie przemawiają również argumenty, iż Szpital w ostatnim okresie (do października 2015 r.) poniósł stratę. Wpis od skargi kasacyjnej wynosi zaledwie 100 zł. Powyższe pozwala przyjąć, że mimo wskazanych trudności, Szpital jest w stanie uiścić należny wpis sądowy, w szczególności mając na uwadze stan środków zgromadzonych na rachunku bankowym, które określono na 386.914,44 zł. Ponadto końcowo zauważyć należy, iż Szpital działa w sprawie przez pełnomocnika – radcę prawnego, co z natury rzeczy jest związane z określonymi wydatkami, z pokryciem których również bez wątpienia Szpital musiał się liczyć i zabezpieczyć na to odpowiednie środki, zapewne znacznie większe niż wpis od skargi kasacyjnej (100 zł). Brak jest w tej sytuacji przesłanek, by wydatki związane z jego wynagrodzeniem traktowane były w sposób priorytetowy względem kosztów sądowych. W konkluzji należy stwierdzić, że wniosek Szpitala o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W związku z powyższy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.