III SA/Łd 956/11

Dnia 20 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 roku sprawy ze skargi K. K. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę. Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] roku, Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591 ze zm.) w związku z art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190, ze zm.) stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego K. K.. W uzasadnieniu organ nadzoru podniósł, iż wyrokiem z dnia [...] roku, sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Ł. II Wydział Karny uznał K. K. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. Na podstawie art. 66 § 1 i 2 k.k. i art. 67 § 1 k.k. postępowanie karne wobec K. K. zostało warunkowo umorzone na okres 2 lat próby. Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 16 grudnia 2010 roku. Zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku takiego prawa w dniu wyborów. W wyniku wydania prawomocnego wyroku w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, K. K. utracił prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze). Wygaśnięcie mandatu radnego stwierdza rada gminy w drodze uchwały, która powinna być podjęta najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. W niniejszej sprawie wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 190 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw Rada Gminy N. nie podjęła uchwały stwierdzającej wygaśniecie mandatu K. K.. W dniu 3 czerwca 2011 roku Wojewoda [...] skierował do Rady Gminy N. wezwanie do podjęcia uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego K. K. w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania. We wskazanym terminie Rada Gminy N. nie podjęła uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego. Pismem z dnia [...] r. znak: [...] (doręczonym Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 22 lipca 2011 roku) na podstawie art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym Wojewoda [...] zawiadomił Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wydaniu zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu radnego K. K.. W dniu 26 sierpnia 2011 roku na podstawie art. 98a w zw. z art. 98 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] roku. Zaskarżonemu zarządzeniu zastępczemu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 190 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw polegające na stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego w sytuacji, gdy zarzucany czyn wypełniającego znamiona przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. popełniony został w sposób nieświadomy i lekkomyślny. Wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia zastępczego w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, iż przesłanką utraty prawa wybieralności jest dopuszczenie się przez radnego zarzucanego mu czynu zabronionego w sposób umyślny. Tymczasem czyn, którego dopuścił się nie został przez niego popełniony w sposób świadomy i wynikał, jak podkreślił skarżący jedynie z lekkomyślności. Wskazał, iż będąc w pełni świadomy niebezpieczeństwa, z jakim wiąże się prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, jak również zagrożenia dla najwyższej wartości dóbr prawnych, jakie rodzi powyższe zachowanie, nie był świadomy tego, iż stan w jakim się znajduje uniemożliwia prowadzenie pojazdu mechanicznego. Podkreślił, iż decydując się na prowadzenie pojazdu mechanicznego błędnie ocenił swój stan, ale nie było to celowe działanie, a jedynie daleko posunięta lekkomyślność, która wyłącza w ogóle karalność danego zachowania. Brak zatem świadomości i lekkomyślność w związku z podjętym działaniem sprawia, iż w ocenie skarżącego nie została zrealizowana przesłanka umyślności działania, którą to przesłankę przewiduje art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku. Wydane zatem przez Wojewodę [...] zarządzenie zastępcze narusza przepisy prawa materialnego i powinno być wyeliminowane z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Aktem nadzoru jest m.in. zarządzenie zastępcze wojewody. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu było zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] roku znak [...] o wygaśnięciu mandatu radnego Rady Gminy N. - K. K.. Dokonując oceny legalności przedmiotowego zarządzenia Sąd stwierdził, że Wojewoda [...] nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego w stopniu mającym wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie, tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 98 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w związku z art. 190 ust. 1 punkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw ((tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190, ze zm. – dalej Ordynacja wyborcza). Na wstępie stwierdzić należy, iż zostały zachowane warunki formalne dotyczące trybu wydania przez Wojewodę [...] zarządzenia zastępczego, o którym stanowi art. 98 a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. W świetle art. 98a ust. 1 w/w ustawy jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 190 ust. 2 i 6 i art. 194 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 24 b ust. 6, art. 26 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta ( Dz. U. Nr 113, poz. 984, Nr 127, poz. 1089 i Nr 214, poz. 1806) oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, obsadzenia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze (art. 98a ust. 2 u.s.g.). Wojewoda , pismem z dnia 3 czerwca 2011r. wezwał Radę Gminy N. do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego K. K. w terminie 30-dni od dnia doręczenia wezwania (wezwanie doręczono 7 czerwca 2011r.). Rada Gminy na sesji w dniu 5 lipca 2011r. nie podjęła stosownej uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego. Za podjęciem uchwały nie opowiedział się żaden radny, "przeciw" podjęciu uchwały było 14 radnych, jeden radny wstrzymał się od głosu. Dlatego też Wojewoda, po zawiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia 18 lipca 2011r., wydał zaskarżone zarządzenie zastępczego w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego Rady Gminy N. K. K.. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż niepodjęcie przez Radę Gminy N. uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego K. K. nastąpiło wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 190 ust. 2 Ordynacji wyborczej, wobec czego zaskarżone zarządzenie zastępcze wydane zostało zgodnie z prawem. Z treści powołanych przepisów wynika, że zarządzenie zastępcze stanowi środek nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego. Ma ono na celu wypełnienie luki powstałej wskutek braku działania organu samorządowego. Podnieść należy, iż przepis art. 190 ust. 1 pkt 3 ekspressis verbis wskazuje, że wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Zaskarżonym zarządzeniem organ nadzoru stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego wskutek utraty prawa wybieralności. Okoliczność ta w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości. W sprawie K. K. oskarżonego o czyn z art. 178 a § 1 Kk (tj. o kierowanie pojazdem po drodze publicznej w stanie nietrzeźwości) wydany został wyrok karny Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...] roku (sygn. akt [...]), na mocy którego warunkowo umorzone zostało postępowanie karne na okres próby wynoszący 2 lata. Przedmiotowe orzeczenie jest prawomocne od dnia 16 grudnia 2010 roku. Prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) przysługuje osobie mającej prawo wybierania do danej rady (ust. 1 art. 7 Ordynacji wyborczej ). Prawa wybieralności, stosownie do art. 7 ust. 2 pkt 2 Ordynacji wyborczej nie mają osoby, wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Zatem prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 Ordynacji wyborczej stanowi obligatoryjną przesłankę utraty prawa wybieralności. Przepis ustawy w tym zakresie jest jednoznaczny i kategoryczny, dlatego też brak jest podstaw aby twierdzić, że Wojewoda wydając zarządzenie zastępcze naruszył przepisy prawa materialnego. W ocenie sądu organ nadzoru, wbrew zarzutom skargi, wykazał, że radny K. K. utracił prawo wybieralności na skutek prawomocnego wyroku, którym warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawie popełnienia przez niego przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego tj. przestępstwa z art. 178 a § 1 Kk. Wyrok ten, będący podstawą stwierdzenia zaistnienia przesłanki o jakiej mowa w art. 7 ust. 2 pkt 2 Ordynacji wyborczej , został załączony do akt sprawy i jednoznacznie potwierdza dokonaną przez sąd karny ocenę winy oskarżonego, a okoliczność ta pozostaje poza kognicją sądu administracyjnego w postępowaniu dotyczącym wygaśnięcia mandatu radnego. Dla oceny legalności zaskarżonego zarządzenia nie ma więc żadnego znaczenia podnoszona przez skarżącego argumentacja wskazująca na lekkomyślność i brak świadomości skarżącego. Liczy się jedynie fakt, że w trakcie sprawowania przez K. K. mandatu radnego Gminy N., zapadł wobec niego prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, co zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 Ordynacji wyborczej oznacza utratę prawa wybieralności i jest podstawą wygaśnięcia mandatu radnego na mocy art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej. Wzmacniając kontrargumenty skargi zwrócić uwagę należy na orzecznictwo sądowoadministracyjne, w którym podkreśla się, że zaistnienie przesłanki z art. 190 ust. 1 ustawy Ordynacja wyborcza powoduje ex lege wygaśniecie mandatu radnego i to ze skutkiem ex tunc jednakże sam fakt zaistnienia przesłanek ustawowych wygaśnięcia mandatu radnego wymaga stwierdzenia tego wygaśnięcia w drodze uchwały rady gminy, która to uchwała ma charakter aktu deklaratoryjnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 lipca 2000r., sygn. akt II SA 119/00, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2008r., sygn. akt II SA/Wa 2137/07; czy wyrok NSA z dnia 10 marca 2008r., sygn. akt II OSK 1814/07). Zatem Wojewoda zaskarżonym zarządzeniem zastępczym stwierdził jedynie istniejący stan prawny z mocy samego prawa wobec zaistnienia ustawowych przesłanek wygaśnięcia mandatu radnego. Odnosząc się do wniosku skarżącego K. K. przedstawionego przez jego pełnomocnika w dniu rozprawy tj. w dniu 20 grudnia 2011 r., o odroczenie rozprawy z uwagi na niemożność stawienia się skarżącego w sądzie z powodu choroby potwierdzonej zaświadczeniami lekarskimi, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że złożony wniosek zmierzał w istocie jedynie do przewlekania postępowania. Należy bowiem podkreślić, że był to już kolejny wniosek o odroczenie terminu rozprawy. Pierwszy z tych wniosków z dnia 15 listopada 2011r., został przez Sąd uwzględniony celem umożliwienia udziału w rozprawie pełnomocnikowi skarżącego, który w przeddzień rozprawy o godzinie 14 złożył taki wniosek uzasadniając go zaplanowanym na dzień 16 listopada 2011r., (dzień rozprawy) zabiegiem operacyjnym. Wskazać należy, że z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wynika nakaz rozpatrywania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki. W celu realizacji tej konstytucyjnej zasady art. 7 p.p.s.a. wymaga, by sąd administracyjny podejmował czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążył do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Udział stron w posiedzeniu jawnym jest dobrowolny, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. W niniejszej sprawie skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Rozprawa przed Sądem I instancji wyznaczona na dzień 16 listopada 2011 r. została odroczona na wniosek adwokata R. G. - pełnomocnika skarżącego - usprawiedliwiony jego problemami zdrowotnymi. Drugiego wniosku uzasadnionego problemami zdrowotnym skarżącego Sąd nie uwzględnił mając wszelkie powody, by przyjąć, iż K. K. zmierza do utrudnienia rozpoznania sprawy przez Sąd. Tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie spór między stronami dotyczył interpretacji przepisów prawa materialnego. W tej sytuacji w okolicznościach przedmiotowej sprawy stawiennictwo profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, mimo nieobecności skarżącego, którego stawiennictwo nie było obowiązkowe, Sąd uznał jako zapewniające skarżącemu prawo do obrony. Wskazać w tym miejscu należy, że udział w rozprawie nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów. Jest to jedynie podstawowa forma zapewniająca stronie możliwość wysłuchania jej przez sąd, co wynika z faktu, że nie ma w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisu, który stawiałby znak równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy i pozbawieniem jej możności obrony swych praw (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", wyd. 3, 2008 r., s. 285). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. m.ch.