III SAB/Łd 18/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Spółki Przemysłowo - Handlowej "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zwrotu nienależnie zapłaconych składek w związku ze złożeniem korekt dokumentów rozliczeniowych postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. przyznać radcy prawnemu M. K. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. B 1 lok. 1, kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej Spółce Przemysłowo - Handlowej "A" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu M. K. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W dniu [...] Spółka Przemysłowo – Handlowa [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] złożyła do ZUS Oddział w [...] pismo zatytułowane "skarga na opieszałość i wniosek o usunięcie naruszenia prawa" w którym wniosła o niezwłoczne zakończenie postępowania w związku z zawiadomieniem ZUS z 6 listopada 2012r. W piśmie podniesiono, że jest ono żądaniem ustalenia wysokości nadpłaty składek oraz ich zwrotu wraz z odsetkami. W dniu 14 lutego 2017r. spółka złożyła do ZUS Oddział w [...] pismo w którym podniosła, że nie otrzymała odpowiedzi na swoje pismo z 11 grudnia 2015r. ZUS otrzymał korektę składek i nie wydał żadnej decyzji. Skarżący wezwał ZUS do usunięcia naruszeń prawa i wydania stosowanych postanowień lub decyzji. W dniu 4 maja 2017r. spółka złożyła do ZUS kolejne pismo w którym prosiła o odpowiedź w sprawie jej pisma z 14 lutego 2017r. Pismem z dnia 16 maja 2017r. ZUS Oddział w [...] poinformował spółkę, że w przedmiocie zwrotu nadpłaconych składek została wydana decyzja z dnia [...] i jest ona prawomocna. Złożone przez spółkę korekty dokumentów rozliczeniowych nie zostały uwzględnione. W dniu 29 maja 2017r. spółka złożyła do ZUS Oddział w [...] kolejne pismo, w którym podniosła, że decyzja o odmowie zwrotu nadpłaty nie jest równoznaczna z korektą deklaracji rozliczeniowych. W związku z czym spółka oczekuje usunięcia naruszeń prawa. Pismem z dnia 27 czerwca 2017r. ZUS Oddział w [...] poinformował spółkę, że w listopadzie 2011r. złożyła ona korekty dokumentów rozliczeniowych. W związku z czym w spółce przeprowadzona została kontrola i w dniu [...] wydana została decyzja o odmowie zwrotu składek. Decyzja ta jest prawomocna. W dniu 13 lipca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność ZUS w związku ze złożonymi korektami deklaracji składkowych za 2004r. i 2005r. Korekty te zostały złożone w 2011r. Do chwili obecnej ZUS nie zakończył tej sprawy. Nie wydał żadnej decyzji. Nie informował, że korekta jest nieprawidłowa. Spółka wniosła o stwierdzenie, że korekty złożone przez spółkę zostały przyjęte przez ZUS. W odpowiedzi na skargę ZUS wnosił o jej odrzucenie gdyż nie należy ona do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu gdyż sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Katalog spraw rozpatrywanych przez sądy administracyjne zawiera art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a. Sądy administracyjne zajmują się zatem kontrolą działalności administracji publicznej, kontrola ta polega zaś m.in. na orzekaniu w sprawach skarg na decyzje, wskazane postanowienia oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej. Nie wszystkie jednak decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym podlegają takiej kontroli. Na właściwość sądów administracyjnych wpływ mają także przepisy innych ustaw. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie przypisać należy unormowaniu zawartemu w art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, dalej zwanej ustawą o s.u.s. Zgodnie z treścią art.83 ust.1 s.u.s zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 1a) ustalania płatnika składek; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W myśl art.83 ust.2 s.u.s. od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z treścią art.83 ust.3 s.u.s. odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. W myśl art.83 ust.4 s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z wymienionych przepisów wynika, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy jest sąd powszechny. Wyjątek od tej zasady przewiduje art.83 ust.4 s.u.s., który stanowi, że sprawy wymienione tym przepisie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Oznacza to, ze sąd administracyjny jest właściwy jedynie w następujących rodzajach spraw: - przyznania i odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - dotyczące umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne - o wykreślenie zastawu skarbowego z rejestru. Wszystkie inne sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie wymienione w art.83 ust.4 s.u.s., nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA w spr. II GSK 2454/11 z 12 stycznia 2012r., postanowienie WSA w Łodzi w spr. I SAB/Łd 10/10 z 4 marca 2011r., postanowienia WSA we Wrocławiu w spr. III SAB/Wr 11/11 z 13 października 2011r. i w spr. III SAB/Wr 12/11 z 13 października 2011r., postanowienie WSA w Warszawie w spr. VII SA/Wa 1300/11 z 28 września 2011r., postanowienie WSA w Gdańsku w spr. III SAB/Gd 24/15 z 22 lipca 2015r.). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność ZUS w przyjęciu korekty deklaracji rozliczeniowych dotyczących składek na ubezpieczanie społeczne, złożonych przez spółkę w organie rentowym i w efekcie nierozpoznanie wniosku o zwrot nienależnie opłaconych składek. Z treści skargi wynika, że strona skarżąca w 2011r. złożyła w ZUS korektę deklaracji rozliczeniowych lecz organ rentowy nie rozliczył ich i nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie nadpłaconych składek. Sprawa ta nie jest sprawą wymienioną w art.83 ust.4 s.u.s. a więc nie podlega ona kognicji sądu administracyjnego. Jeszcze raz należy podkreślić, że sąd administracyjny jest właściwy jedynie w sprawach określonych w art.83 ust.4 s.u.s. Dotyczy to także bezczynności w takich sprawach. Wszystkie sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych nie wymienione w art.83 ust.4 s.u.s. (bądź bezczynności w takich sprawach) nie należą do kognicji sądu administracyjnego. Wobec tego, że sprawa będąca przedmiotem skargi nie podlega kognicji sądu administracyjnego, na podstawie art.58 § 1 pkt.1 p.p.s.a., sąd odrzucił skargę. Na podstawie art.250 p.p.s.a. sąd przyznał radcy prawnemu M. K. kwotę 295,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. R.T.