III SAB/Łd 25/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant: Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. J. na bezczynność Rektora Wyższej Szkoły A w Ł. w przedmiocie nieprzekazania wniosku o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego 1. zobowiązuje Rektora Wyższej Szkoły A w Ł. do przedstawienia wniosku skarżącej do zaopiniowania Senatowi Wyższej Szkoły A w Ł., w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność Rektora miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Rektora Wyższej Szkoły A w Ł. na rzecz skarżącej A. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 26 lutego 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga A. J. z dnia 5 stycznia 2013 r. na bezczynność Rektora Wyższej Szkoły A. w Ł. w przedmiocie nierozpoznania wniosku o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów oraz nierozpoznania wniosku o przyznanie stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia. A. J. wniosła o zobowiązanie Wyższej Szkoły A. w Ł. do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, zobowiązanie Szkoły do ukarania dyscyplinarnego winnych niezałatwienia sprawy w terminie oraz obciążenie Uczelni kosztami postępowania. Do skargi załączono kserokopie 5 podań złożonych w Dziekanacie Uczelni w dniu 17 października 2012 r. oraz zażalenia na bezczynność Rektora w sprawie 5 podań z dnia 28 listopada 2012 r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie otrzymała żadnej odpowiedzi na złożone wnioski o przyznanie stypendium zarówno Rektora jaki i Ministra, czym naruszono treść art. 35 § 3 k.p.a., który określa maksymalny termin załatwienia sprawy, a także art. 12 § 1 k.p.a. statuujący zasadę zaufania do organów administracji (k. 4 -7). W odpowiedzi na skargę z dnia 20 lutego 2013 r. oraz jej uzupełnieniu z dnia 2 lipca 2013 r. Rektor Wyższej Szkoły A. w Ł. wskazał, że skarżąca w dniu 2 października 2012 r. złożyła wniosek o stypendium Ministra, natomiast nie składała wniosku o stypendium Rektora. Organ wniósł o odrzucenie, ewentualnie z ostrożności procesowej o oddalenie skargi. Rektor wyjaśnił, że wniosek o przyznanie stypendium Ministra został negatywnie zaopiniowany, a wszelkich wyjaśnień udzielono skarżącej w toku posiedzenia rektorskiego (k. 8-11). W odpowiedzi na zarządzenie z dnia 14 maja 2013 r., w piśmie z dnia 31 maja 2013 r. skarżąca sprecyzowała, że jej skarga dotyczy bezczynności Rektora Wyższej Szkoły A. w Ł. Zarządzeniem z dnia 18 lipca 2013 r. wyłączono ze sprawy o sygn. akt III SAB/Łd 6/13 dotyczącej bezczynności Rektora Wyższej Szkoły A. w Ł. polegającej na nierozpoznaniu wniosku o stypendium Rektora dla najlepszych studentów – skargę A. J. na bezczynność Rektora polegającą na nierozpoznaniu wniosku o stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia – do odrębnego postępowania. Następnie na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r., po uzyskaniu wyjaśnień od skarżącej, Sąd wyłączył do odrębnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nierozpoznania wniosków z dnia 17 października 2012 r. w sprawie zwrotu pieniędzy za dwa zjazdy, które się nie odbyły oraz w sprawie odmowy udostępnienia programu nauczania na studiach magisterskich ( k. 79 w sprawie III SAB/Łd 6/13). Rozpoznawana obecnie sprawa dotyczy bezczynności Rektora polegającej na nierozpoznaniu wniosku o stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia i toczy się pod sygn. akt III SAB/Łd 25/13. Jak wynika z akt sprawy w dniu 2 października 2012 r. A. J. złożyła wniosek o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2012/2013 (k. 47-49 w sprawie III SAB/Łd 6/13). W dniu 3 października 2012 r. Dziekan Wydziału Studiów Międzynarodowych i Dyplomacji zaopiniował wniosek negatywnie. W uzasadnieniu wskazał na niespełnienie wymogów określonych w § 2 pkt 4 ust. 1 -4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r., brak publikacji, brak udziału w projekcie badawczym, brak potwierdzonych wystąpień na konferencjach naukowych, brak nagród i wyróżnień. Dziekan wskazał, że studentka osiągnęła średnią 4,95 i należy do 5% najlepszych studentów na kierunku filologia. W ocenie Dziekana wniosek zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzenia nie powinien być przesłany ministrowi (k. 11-12 w sprawie III SAB/Łd 6/13). W dniu 5 października 2012 r. w toku posiedzenia Senatu Wyższej Szkoły A. w Ł. Dziekan odczytał ocenę wniosku o przyznanie stypendium ministra na rok 2012/2013, a Senat przyjął te informacje do wiadomości ( k. 17 – wyciąg z protokołu posiedzenia Senatu). Jednocześnie pismem z dnia 11 października 2012 r., które doręczono skarżącej w dniu 17 października 2012 r., Rektor Uczelni zaprosił skarżącą na posiedzenie Kolegium Dziekańskiego w dniu 17 października 2012 r. (k. 10 w sprawie III SAB/Łd 6/13). W dniu 17 października 2012 r. A. J. złożyła w Dziekanacie Wyższej Szkoły A. w Ł.5 pism skierowanych do Rektora oraz Prodziekana Uczelni. Pisma dotyczyły: uzasadnienia nieprzesłania wniosku o stypendium Ministra – Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego, odmowy udostępnienia programu nauczania na studiach magisterskich, potwierdzenia, że skarżąca znajduje się w 5% najlepszych studentów na kierunku filologia hiszpańska, potwierdzenia, że skarżąca zakwalifikowała się do 5% najlepszych studentów kierunku filologia, zwrotu pieniędzy za dwa wyjazdy, które się nie odbyły (k. 4-6 w sprawie III SAB/Łd 6/13). Pismem z dnia 14 listopada 2012 r. Prodziekan Uczelni poinformowała skarżącą, w odpowiedzi na złożone podania, że wszystkie odpowiedzi otrzymała podczas posiedzenia Kolegium Rektorskiego w dniu 17 października 2012 r. (k. 5 odw. w sprawie III SAB/Łd 6/13). Natomiast w piśmie z dnia 28 listopada 2012 r. skarżąca wniosła zażalenie do Rektora Wyższej Szkoły A. w Ł. w związku z nieudzieleniem odpowiedzi na ww. podania (k. 7 w sprawie III SAB/Łd 6/13). Na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że uczelnia posiada jeden wydział, jednego dziekana i senat uczelni. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga A. J. jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, m.in. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Należy zaznaczyć, iż bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ ma obowiązek podjąć działania w formie określonej prawem i w terminie określonym przez prawo, lecz tego nie czyni. Dotyczy to zatem sytuacji, gdy przepis prawa przewiduje działanie organu, zaś organ w wymaganym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadzi postępowanie i nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu. Skarga na bezczynność stanowi zatem środek służący przeciwdziałaniu przewlekłości postępowania organów administracji publicznej. Zasadniczym warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r. I SAB 90/98, Lex nr 48016, wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2001 r. IV SA 961/99, Lex nr 78938 oraz postanowienie NSA z dnia 2 czerwca 1998 r. IV SAB 166/97, Lex nr 43260). Z punktu widzenia dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji obojętne jest, czy organ nie wydał decyzji z powodu opieszałości w załatwieniu sprawy, czy wobec uznania, że występują przesłanki negatywne dla jej załatwienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1987 r., sygn. akt SAB 23/87). Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 t.j.) do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., o których mowa w art. 207 ustawy polega na zachowaniu minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, w tym uprawnienia do załatwienia sprawy w rozsądnym możliwie najkrótszym terminie. Wskazać także należy, że w świetle art. 35 k.p.a. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 t.j.) organy administracyjne zobowiązane są do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - w ciągu dwóch miesięcy. Jeżeli termin określony w tym przepisie dla załatwienia sprawy nie może być dotrzymany, organ ma obowiązek zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym zgodnie z art. 36 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Niewątpliwie zażalenie to jest środkiem zaskarżenia przewidzianym w art. 52 § 2 p.p.s.a., lecz warunkiem jest, aby środek ten przysługiwał stronie w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Tryb ten nie ma zatem zastosowania, w przypadku gdy w bezczynności pozostaje organ, nad którym w postępowaniu administracyjnym nie ma organu wyższego stopnia. Stanowisko powyższe jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 480/06, LEX nr 188512 i z dnia 4 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 777/06, niepublikowane oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 6/06, LEX nr 222061). Wobec powyższego, skoro w niniejszej sprawie w bezczynności pozostaje rektor, to nie jest możliwe zastosowanie trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a. Nad tym organem w postępowaniu administracyjnym nie ma bowiem organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 k.p.a. W tej sytuacji Sąd uznał, że przedmiotowa skarga jest dopuszczalna. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi ustalenie, czy Rektor Wyższej Szkoły A. w Ł. pozostaje w bezczynności polegającej na nieprzekazaniu wniosku A. J. o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W tak zakreślonych granicach skargi należy przypomnieć, że zgodnie z treścią przepisu art. 173 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 t.j. ze zm.) student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Stosownie natomiast do treści art. 178 ust. 1 powołanej ustawy stypendia ministra za wybitne osiągnięcia przyznaje studentom minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora uczelni zaopiniowany przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - przez senat uczelni. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłacania przedmiotowego stypendium zostały określone w rozporządzeniu wydanym na podstawie delegacji zawartej w treści art. 187 ww. ustawy. W przepisie § 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. U. nr 214, poz. 1270 ze zm.) wskazano szczegółowo procedurę postępowania w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie stypendium. W ustępie 1 § 3 rozporządzenia określono, że student przedstawia wniosek o przyznanie stypendium, zwany dalej "wnioskiem", wraz z załącznikami dokumentującymi osiągnięcia studenta, kierownikowi podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - rektorowi uczelni. Wnioski studentów są przedstawiane do zaopiniowania radzie podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - senatowi uczelni. Opinia nie może uwzględniać innych kryteriów niż określone w § 2 (ust. 2). Rektorzy uczelni w terminie od dnia 1 lipca do dnia 15 października przekazują wnioski pozytywnie zaopiniowane przez organ wskazany w ust. 2, ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 3). Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w dniu 2 października 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie w stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, natomiast w dniu 3 października 2012 r. Dziekan Wydziału Studiów Międzynarodowych zaopiniował wniosek negatywnie. W dniu 5 października 2012 r. na posiedzeniu Senatu Wyższej Szkoły A. Dziekan odczytał swoją ocenę wniosku skarżącej o przyznanie przedmiotowego stypendium, a Senat tylko przyjął do wiadomości te informacje (k. 17 wyciąg z protokołu posiedzenia Senatu). Następnie w dniu 17 października 2012 r. skarżąca złożyła m.in. pismo z prośbą o wyjaśnienie przyczyn nieprzesłania wniosku o stypendium ministra. W niniejszej sprawie Rektor Wyższej Szkoły A. w Ł. niewątpliwie pozostaje bezczynny w załatwieniu wniosku skarżącej o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca w dniu 2 października 2012r. złożyła przedmiotowy wniosek do Rektora [...] w Ł., a ten do chwili obecnej nie przekazał jej wniosku do zaopiniowania Senatowi Uczelni. Jak wynika bowiem z treści zacytowanego powyżej § 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 1 września 2011 r. wnioski studentów są przedstawiane do zaopiniowania radzie podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - senatowi uczelni. Nie można uznać za spełnienie tego wymogu, przedstawienie w dniu 5 października 2012 r. na posiedzeniu Senatu przez Dziekana jego oceny wniosku o przyznanie przedmiotowego stypendium i przyjęcia przez Senat do wiadomości tych informacji. Opinia Senatu musi jednoznacznie wskazywać, czy wniosek jest zaopiniowany pozytywnie, tj. czy Senat Uczelni wniosek popiera czy też wniosek opiniuje negatywnie (nie popiera wniosku). Wobec jednoznacznej treści § 3 ust. 2 powołanego rozporządzenia Rektor Wyższej Szkoły A. w Ł., przed podjęciem decyzji co do przedstawienia wniosku studenta Ministrowi, zobowiązany jest do przekazania tego wniosku Senatowi Uczelni w celu zaopiniowania. Wskazane rozporządzenie wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej – Prawo o szkolnictwie wyższym i precyzuje procedurę rozpatrywania wniosku o stypendium ministra. Zdaniem Sądu Rektor Wyższej Szkoły A. w Ł. pozostaje zatem nadal w bezczynności, bowiem nie przekazał wniosku z dnia 2 października 2012 r. Senatowi Uczelni do zaopiniowania. Znamienne jest, że skarżąca złożyła wniosek w dniu 2 października 2012 r., zatem z tym momentem wpływu do organu wniosku rozpoczął bieg termin do jego załatwienia. Tymczasem organ nie podjął czynności zmierzających do załatwienia tego wniosku zgodnie z odpowiednimi przepisami regulującymi procedurę postępowania z wnioskami o przyznanie stypendium ministra. Podkreślić należy, że Sąd rozpoznając skargę na bezczynność organu administracji, ocenia jedynie, czy organ ten pozostaje w bezczynności. Jeżeli Sąd uzna, że tak jest w istocie, zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie, nie zaś aktu określonej treści. Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. Sąd uznał, że miesięczny termin na załatwienie tej sprawy jest wystarczający. Termin ten wynika z dyspozycji art. 35 § 3 k.p.a. i winien być liczony do dnia otrzymania przez organ prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy Zaznaczyć również należy, że z uwagi na to, że w okresie trwania stanu bezczynności organ nie podejmował konkretnych czynności wskazujących na zamiar zakończenia postępowania, jedynie w kolejnych kierowanych do strony pismach informował, że przyczyny nieprzekazania wniosku zostały wyjaśnione w toku posiedzenia rektorskiego, zwłoka organu ma w ocenie Sądu charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że bezczynność Rektora Wyższej Szkoły A. w Ł. miała miejsce z naruszeniem podstawowych zasad postępowania, zwłaszcza wynikających z art. 8, art. 9, art. 12, jak również z naruszeniem art. 35 i art. 36 k.p.a. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 złotych, stanowiącą wpis sądowy od skargi, tytułem zwrotu kosztów postępowania. e.o.