III SAB/Łd 30/24

Dnia 25 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącej L. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 29 maja 2024 roku pod poz. 2056. d.j. 27 listopada 2023 r. do Wojewody Łódzkiego wpłynął wniosek L.D., obywatela Ukrainy, o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, w którym jako cel pobytu cudzoziemka wskazała wykonywanie pracy. 16 stycznia 2024 r. wniosek został zarejestrowany w systemie informatycznym Pobyt. 29 maja 2024 r. skarżąca wniosła ponaglenie na działanie organu do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. 30 maja 2024 r. L.D. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Zawiadomieniem z 4 czerwca 2024 r. Wojewoda Łódzki pozostawił ponaglenie bez rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że 28 stycznia 2023 r. wszedł w życie art. 100d ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 167 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy"), zmieniony ustawą z 9 lutego 2023 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 232), który stanowi, że: "W okresie do dnia 30 czerwca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących [...] udzielenia cudzoziemcowi [...] zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres". W szczególności należy zwrócić uwagę na art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który stanowi: "W okresie, o którym mowa w ust. 1 [...] przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się", zastępując tym samym art. 100c ust. 1 wskazanej ustawy. Skarga dotyczy przewlekłości Wojewody Łódzkiego w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2024 r., czyli w czasie obowiązywania regulacji określonej w art. 100d wyżej cytowanej ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Przepis ten przewiduje, że w wymienionym okresie nie rozpoczyna się bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy, a przepisów o bezczynności organu w tym okresie nie stosuje się. Wobec powyższego ewentualne zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie we wskazanym okresie nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących przewlekłości postępowania. Zatem skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w tym okresie jest niedopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę Łódzkiego w sprawie wniosku złożonego przez obywatela Ukrainy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg, m. in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jak wynika ze wskazanych wyżej przepisów, skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności albo interpretacji przepisów prawa podatkowego. Na podstawie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 769), sprawa dotycząca udzielenia zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy jest sprawą z zakresu administracji publicznej, rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej. Sprawa ta podlega zatem kognicji sądów administracyjnych zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny może zatem – co do zasady – badać bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tym zakresie. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. postępowanie jest prowadzone przewlekle, gdy jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Należy zaznaczyć, że z dniem 1 stycznia 2023 r. wszedł w życie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Przepis ten został dodany ustawą z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 185) i został następnie zmieniony ustawą z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (poz. 1088), ustawą z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. poz. 232), ustawą z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 854). Przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w aktualnym brzmieniu, przewiduje, że w okresie do dnia 30 września 2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100d ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Zgodnie z art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Przepis art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadził, ze względu na szczególną sytuację wewnętrzną i zewnętrzną kraju związaną z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, istotne modyfikacje i ograniczenia w zakresie terminu załatwienia wymienionych w nim spraw (w tym spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy) oraz możliwości korzystania ze środków zaskarżenia (w tym wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności organu lub przewlekłości postępowania), w stosunku do reguł wynikających z ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis stanowi zatem lex specialis w stosunku do przepisów art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 53 § 2b p.p.s.a. Przepis szczególny ma zaś pierwszeństwo w stosowaniu przed regułami ogólnymi, zgodnie z zasadą "lex specialis derogat legi generali". W związku z tym, że w przepisie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie wskazano okresu, w którym termin na załatwienie sprawy nie rozpoczyna swojego biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, należy przyjąć, że datą początkową okresu wskazanego w art. 100d jest dzień 1 stycznia 2023 r. – data wejścia w życie art. 100d tej ustawy, zaś datą końcową jest dzień 30 września 2025 r. Z przepisu art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wynika, że przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowania do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się, jeżeli organy w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 września 2025 r. dopuściły się bezczynności oraz były zobowiązane do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. W konsekwencji tylko w takim przypadku organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Taką wykładnię art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy potwierdza ust. 4 tego artykułu, zgodnie z którym zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Oznacza to, że ustawodawca przyjął, że organ nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień w rozpoznaniu sprawy powstałych w okresie między 1 stycznia 2023 r. a 30 września 2025 r. z powodu masowego napływu do Polski obywateli Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym rozpoczętym 24 lutego 2022 r. Taką wykładnię przypisu art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (analogicznego do art. 100d, tyle że odnoszącego się do okresu bezczynności organu od 1 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.) przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 12 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 510/23 oraz w wyrokach z 7 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 1/23; z 21 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2385/22; z 21 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2342/22; z 21 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2382/22; z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1878/22; z 5 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2744/22; z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2514/22; z 6 września 2023 r., sygn. akt II OSK 2504/22. Sąd w rozpoznawanej sprawie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach. Reasumując dotychczasowe rozważania, sąd uznał, że w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 września 2025 r. organ administracji nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień w rozpoznaniu sprawy z uwagi na treść przepisu art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w okresie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. W sytuacji, gdy w wymienionym przepisie jest mowa o tym, że w okresie do 30 września 2025 r. bieg terminu na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się (art. 100d ust. 1), przepisy o bezczynności organu w tym okresie nie mają zastosowania (art. 100d ust. 3) oraz, że zaprzestanie czynności przez organ lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących przewlekłości (art. 100d ust. 4), to oznacza, że niedopuszczalna jest skarga na przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ w takiej sprawie w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 września 2025 r. Skarga dotyczy bowiem zaniechania organu administracji w rozpoznaniu sprawy w wymienionym okresie, zaś organ z uwagi na treść art. 100d, nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tym związanych. W związku z czym skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W ocenie sądu przepis art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ma zastosowanie nie tylko do obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ale także do pozostałych obywateli Ukrainy, a więc również takich, którzy przyjechali do Polski bez związku z działaniami wojennymi na terytorium tego kraju. Wskazuje na to analiza całości uregulowań ustawy pomocowej. Faktem jest, że przepis art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy określa zakres podmiotowy tej ustawy. W przepisie tym stwierdzono, że ustawa reguluje pobyt obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi na terytorium tego państwa (art. 1 ust. 1). Reguluje także pobyt nieposiadających obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, małoletniego dziecka obywatela Ukrainy oraz małoletniego dziecka małżonka obywatela Ukrainy – o ile przybyli oni na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie są obywatelami polskimi ani obywatelami innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich Unii Europejskiej (art. 1 ust. 2). Analiza pozostałych przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa wskazuje jednak, że zawiera ona także regulacje dotyczące sytuacji prawnej pozostałych obywateli Ukrainy, czyli takich, którzy nie przybyli na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi. Świadczą o tym chociażby regulacje zawarte w art. 42 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dotyczący przedłużenia okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy na terytorium RP. Przepis art. 42 ust. 3a przewiduje przedłużenie z mocy prawa okresu ważności wizy obywatela Ukrainy do dnia 30 września 2025 r., jeżeli ostatni dzień okresu pobytu obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. W przepisie art. 42 ust. 5a przewidziano przedłużenie z mocy prawa zezwolenia na pobyt czasowy obywatela Ukrainy do dnia 30 września 2025 r., jeżeli ostatni dzień okresu ważności tego zezwolenia przypada po 24 lutym 2022 r. Podobne przedłużenie z mocy prawa do dnia 30 września 2025 r. dotyczy okresów ważności kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca oraz dokumentów "zgoda na pobyt tolerowany" wydanych obywatelom Ukrainy po 24 lutym 2022 r. (art. 42 ust. 8). Z mocy prawa uznano za legalny pobyt do dnia 30 września 2025 r. obywatela Ukrainy na terytorium Polski na podstawie dokumentów wymienionych w art. 42 ust. 11 pkt 1-4 ustawy, jeżeli ostatni dzień pobytu przypada po 24 lutym 2022 r. (art. 42 ust. 11). Wymienione przepisy wskazują zatem, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa reguluje także sytuację prawną obywateli Ukrainy, którzy nie przybyli na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi na terytorium Ukrainy. W sytuacji zatem, gdy ustawa pomocowa zawiera regulacje dotyczące wszystkich obywateli Ukrainy przebywających na terytorium Polski, zarówno tych, którzy przybyli w związku z konfliktem zbrojnym w Ukrainie, jak i tych, którzy przyjechali do Polski bez takiego związku, to nie ma żadnych uzasadnionych przyczyn dla przyjęcia poglądu, że przepis art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy należy stosować tylko do obywateli Ukrainy przybyłych na terytorium RP w związku z działaniami wojennymi. Skoro ustawa ta przewiduje pewne przywileje i udogodnienia prawne dla wszystkich obywateli Ukrainy przebywających w Polsce, to nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla stosowania art. 100d tylko do pewnej grupy obywateli Ukrainy, a mianowicie tych, którzy przybyli na terytorium Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terenie Ukrainy. Sąd w obecnym składzie uznał zatem, że przepis art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ma zastosowanie do wszystkich obywateli Ukrainy przybyłych na teren RP bez względu na przyczynę tego przyjazdu. Reasumując sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna. Dotyczy bowiem przewlekłości prowadzonego przez Wojewodę Łódzkiego postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 września 2025 r., czyli w czasie obowiązywania regulacji określonej w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzucił skargę. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd zwrócił skarżącej kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. d.j.