I SA/Lu 1028/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2012 r. do sierpnia 2013 r. postanawia: - odrzucić skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 2 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę S. L. (skarżący Syndyk) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2012 do sierpnia 2013 r. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego Syndyka na jego wniosek w dniu 18 czerwca 2018 r. W związku z tym, że skarżący Syndyk skargi kasacyjnej nie złożył wyrok ten stał się prawomocny od dnia 19 lipca 2018 r. Natomiast w dniu 24 lipca 2018 r. wpłynęła do Sądu nadana w polskiej placówce pocztowej w dniu 18 lipca 2018 r. skarga kasacyjna złożona przez dwóch udziałowców i członków zarządu M. C. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w L. sporządzona i podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu, skarga kasacyjna wspólników M. C. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej jest niedopuszczalna ponieważ została wniesiona przez podmiot do tej czynności nieuprawniony. Zgodnie z art. 173 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej: "P.p.s.a." skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców lub Rzecznik Praw Dziecka po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Przymiot strony w niniejszym postępowaniu miał natomiast Syndyk Masy Upadłości spółki z o.o. M. C., co do której postanowieniem z dnia 22 października 2013 r. sygn. akt IX GU 70/13 Sąd Rejonowy L. - Wschód w L. z siedzibą w Ś. IX Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych ogłosił upadłość, wyznaczył sędziego komisarza oraz Syndyka Masy Upadłości (pkt I i V postanowienia – k. 70 akt sądowych). W ocenie Sądu, wspólnicy upadłej Spółki już co najmniej w dacie sporządzenia i wniesienia skargi nie mieli legitymacji formalnej do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym w sprawie dotyczącej przedmiotu objętego zaskarżoną decyzją (zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług) wchodzącego w skład masy upadłości. Zgodnie z art. 25 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Zdolność sądowa stanowi cechę danego podmiotu, która pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z jego udziałem w charakterze strony, to jest zgodnie z 32 P.p.s.a. – skarżącego lub organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie z kolei z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 P.p.s.a.). Jednym z takich przepisów, które przyznają prawo do wniesienia skargi innemu podmiotowi jest art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 2344). W myśl ust. 1 wskazanego przepisu, po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu, postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. W myśl z kolei art. 57 ust. 1 i 2 tej ustawy upadły jest obowiązany wskazać i wydać syndykowi cały swój majątek, a także wydać dokumenty dotyczące jego działalności, majątku oraz rozliczeń, w szczególności księgi rachunkowe, inne ewidencje prowadzone dla celów podatkowych i korespondencję (...) - ust. 1. Upadły jest obowiązany udzielać sędziemu-komisarzowi i syndykowi wszelkich potrzebnych wyjaśnień dotyczących swojego majątku – ust. 2. Tym samym skutkiem ogłoszenia upadłości jest zastąpienie upadłego przez syndyka, który działała za upadły podmiot i zarządza jego mieniem. Zgodnie z art. 160 ust. 1 Prawa upadłościowego w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek upadłego. Skutki ogłoszenia masy upadłości powstają w dniu ogłoszenia upadłości, to jest wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości (art. 52 ww. ustawy). Przepisy Prawa upadłościowego, stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem, a zatem możliwości dokonywania jakichkolwiek czynności prawnych wobec tego majątku, dotyczą również niemożności podejmowania jakichkolwiek czynności procesowych w postępowaniach dotyczących tego majątku. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a brzmienie art. 144 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe jest w tym zakresie jasne i nie nasuwa wątpliwości. Zwrot "wyłącznie" jest kategoryczny i przesądza o tym, że jedynie syndyk ma legitymację formalną do wszczynania postępowań oraz do udziału w toczących się postępowaniach dotyczących masy upadłości, a w konsekwencji i do zaskarżania wydawanych w tym postępowaniu orzeczeń. Przepisy te są przepisami szczególnymi, które modyfikują pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) i sądowym w znaczeniu procesowym. O ile zatem stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje nadal upadły, on jest bowiem podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór, to pozbawiony jest on legitymacji formalnej do występowania w postępowaniu sądowym, w sprawach dotyczących masy upadłości (por. np. wyrok NSA z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 1033/08, SIP LEX nr 573173, postanowienie NSA z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 261/07, SIP LEX nr 338295, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 974/09, SIP Lex nr 614769, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt III SA/WA 3522/12, SIP Lex nr 1302623). Brak legitymacji upadłego do wniesienia skargi, do zainicjowania postępowania sądowego stanowi konsekwencję braku uprawnienia wspólników upadłej Spółki do zaskarżenia wydanego w sprawie rozstrzygnięcia oddalającego skargę Syndyka. W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 178 § 1 P.p.s.a., skargę kasacyjną członków zarządu upadłej Spółki jako niedopuszczalną należało odrzucić.