I SA/Lu 1063/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2018 r. (druk PPF) zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W tym zakresie oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a z mężem ma zawarta umowę rozdzielności majątkowej. Majątek jaki posiada to - jak wskazała - "zlicytowane" mieszkanie o pow. 36 m2 oraz grunt rolny o pow. 0,28 ha. Aktualnie utrzymuje się z dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej wynoszących 500-800 zł netto miesięcznie, co - jak podała - nie wystarcza na pokrycie kosztów lekarstw, jedzenia i opłat. W zakresie kosztów utrzymania skarżąca wskazała: leki – 400-500 zł, media - 80 zł, energia elektryczna – 60 zł oraz czynsz – ok. 300 zł. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, wezwaniem referendarza sądowego wydanym na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej "p.p.s.a.") zobowiązano skarżącą do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła: zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z 15.11.2016 r. oraz o wszczęciu egzekucji z lokalu mieszkalnego z dnia 6.10.2014 r., wezwanie do zapłaty za energię elektryczną na kwotę 2.033,65 zł, informacje o wysokości czynszu oraz posiadanego z tego tytułu zadłużenia, wydruk z komputerowej księgi przychodów i rozchodów za I półrocze 2017 r. z kwotą przychodu – 127.977,11 zł, oświadczenia o braku pojazdów mechanicznych, oświadczenie o osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania strony oraz rachunki za usługi telekomunikacyjne, telewizję i leki. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Jak natomiast stanowi art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższy przepis jednoznacznie wskazuje przy tym, że to osoba wnioskująca o przyznanie jej prawa pomocy powinna przedstawić okoliczności, które w sposób przekonujący uprawdopodobnią spełnienie przez nią opisanych wyżej przesłanek. Innymi słowy to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania zaistnienia danych przesłanek. W ocenie referendarza sądowego wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, a to z uwagi na to, że strona nie udzieliła pełnej odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i majątkowej w jakiej się obecnie znajduje czym w istocie uniemożliwiła dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jej sytuacji dochodowej i majątkowej. Rozpocząć należy od wskazania, że osoba wnioskująca o udzielenia prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga zatem za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, a dotyczy to w szczególności niezłożenia wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą oraz jej małżonka, zeznań podatkowych (w podatku dochodowym od osób fizycznych) za rok 2017 skarżącej oraz jej małżonka, oświadczenia małżonka skarżącej w przedmiocie posiadanego przez niego majątku (nieruchomości, ruchomości, oszczędności, papiery wartościowe, przedmioty wartościowe) oraz wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów. W ocenie orzekającego to właśnie wymienione wyżej dokumenty stanowią ważną podstawę oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Bez większego znaczenie przy tym jest, że skarżąca ma zawartą z mężem umowę rozdzielności majątkowej. W judykaturze ugruntowany został bowiem pogląd, zgodnie z którym małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, Lex nr 565693, z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, Lex nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, Lex nr 546385). Instytucja ta w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się bowiem jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków, co oznacza, iż za błędne uznaje się stanowisko jakoby ustanowienie rozdzielności majątkowej zwalniało jego żonę z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Konkludując, zawartych we wniosku oświadczeń skarżącej nie sposób uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej strony, oznacza, że skarżąca nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek przyznania prawa pomocy za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.