I SA/Lu 15/13

I SA/Lu 15/13 POSTANOWIENIE Dnia 28 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. I SA/Lu 15/13 UZASADNIENIE Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych. Z twierdzeń skarżącej i przedłożonych dokumentów wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe z dziećmi – R. i K. Dzieci uczą się. Uzyskuje miesięcznie dochód w kwocie 800 zł z tytułu najmu oraz po 1000 zł alimentów na każde dziecko. Ma udział do 2/3 części w nieruchomości zabudowanej domem o powierzchni 180 m² oraz wspólną z mężem działkę budowlaną o powierzchni 30 arów. Udział w zabudowanej nieruchomości jest obciążony hipoteką na rzecz organu podatkowego, a w odniesieniu do działki niezabudowanej organ podatkowy skierował wniosek o wpis hipoteki przymusowej. Od października 2012 r. nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na trudną sytuację na rynku. Stałe miesięczne koszty utrzymania wynoszą od 2600 zł do 3000 zł. W utrzymaniu pomaga skarżącej rodzina. Dochód z działalności gospodarczej za 2012 r. uzyskała w wysokości rzędu 17.700 zł i pokrył wcześniejszą stratę na poziomie 12.500 zł. W październiku 2012 r., na zakończenie działalności gospodarczej, sprzedała solarium za kwotę 10.000 zł i ta kwota stanowiła zasadniczą część przychodu z działalności gospodarczej w 2012 r. Tę kwotę przeznaczyła na spłatę wcześniejszych zobowiązań. Kwota ze sprzedaży mieszkania w Warszawie (898.000 zł) została przeznaczona na spłatę kredytu hipotecznego, na rozliczenia z mężem oraz na życie. W lutym 2013 r. skarżąca uzyskała kredyt w kwocie 8.000 zł. Okres kredytowania wynosi dwa lata. Zgodnie z harmonogramem spłat miesięczna kwota spłaty to od 454 zł do 378 zł. Wniosek skarżącej zawiera żądanie osoby fizycznej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.12.270 - p.p.s.a.). Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie skarżąca powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd rozpatrujący wniosek (po sprzeciwie od postanowienia z dnia 31 stycznia 2013 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy) stoi na stanowisku, że skarżąca nie wykazała w sposób wiarygodny braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, na tym etapie wpisu od skargi w kwocie 1707 zł. W świetle twierdzeń skarżącej regularnie uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 2800 zł, które w całości przeznacza na bieżące, konieczne utrzymanie jej samej i dzieci (2600 zł do 3000 zł miesięcznie). Jednak w lutym 2013 r. skarżąca zdecydowała się na zaciągnięcie kredytu, z którym wiąże się dodatkowy wydatek na poziomie od 450 zł do 370 zł miesięcznie. Skoro skarżąca zdecydowała się na takie dodatkowe obciążenie finansowe w skali miesiąca, to dostrzega w swojej sytuacji materialnej jeszcze inne źródła środków finansowych, ponad alimenty na rzecz dzieci i czynsz z tytułu najmu. To oznacza, że sytuacja materialna skarżącej nie została przedstawiona w sposób zupełny przy ubieganiu się o prawo pomocy w zakresie kosztów sądowych. Przy ocenie możliwości finansowych skarżącej nie można także pomijać, że działalność gospodarcza za 2012 r. przyniosła istotne środki finansowe, nawet po pokryciu straty. Dla zastosowania art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (II FZ 236/08). Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (II FZ 101/09). Skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą (FZ 178/08). Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (FZ 478/04). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (FZ 160/08). Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi (II FZ 80/09). Porównanie wysokości miesięcznych dochodów skarżącej z wysokością miesięcznych stałych wydatków na bieżące utrzymanie i na spłatę kredytu (podawane przez skarżącą i wynikające z przedłożonych dokumentów) prowadzi do wniosku, że skarżąca nie przedstawiła w sposób zupełny swojej sytuacji materialnej. W takiej sytuacji przyznanie wnioskowanego prawa pomocy byłoby dowolnym, pozbawionym ustawowych przesłanek, przerzuceniem ciężaru kosztów sądowych na współobywateli. Z tych powodów wniosek nie podlegał uwzględnieniu.