I SA/Lu 160/25
WyrokWSA w Lublinie2026-01-09
Skład orzekający: Monika Kazubińska-Kręcisz, Andrzej Niezgoda, Grzegorz Wałejko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej z powodu uchybienia ustawowego terminu do ich wniesienia?Ratio decidendi
Organ administracji ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzuty zostały wniesione po upływie ustawowego terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Termin ten ma charakter zawity i jego niedochowanie powoduje bezskuteczność zarzutów oraz brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ.Stan faktyczny
Skarżący T.K. wniósł zarzuty do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec niego, jednak po upływie ustawowego terminu 7 dni od doręczenia tytułów wykonawczych. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania z powodu uchybienia terminu, a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję. Skarżący złożył skargę do WSA w Lublinie, kwestionując prawidłowość zastosowania przepisów prawa oraz odmowę wszczęcia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 7 stycznia 2025 r. nr 0601-IEE.7192.235.2024.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej - oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 stycznia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia T. K. (strona, skarżący, zobowiązany) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach z 15 listopada 2024 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do jego wniesienia, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Puławach prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach. W toku tego postępowania dokonano m.in. zajęcia nieruchomości położonej w D.. Zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 29 lipca 2019r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Następnie, zawiadomieniem z 1 lutego 2024r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w Powszechnej Kasie Oszczędności Bank Polski S.A. Odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono zobowiązanemu w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 22 lutego 2024 r.
Pismem z 4 września 2024 r., uzupełnionym 10 października 2024 r., skarżący wniósł zarzuty do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach, wskazując na art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a.
Postanowieniem z 15 listopada 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Puławach odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.
W rozpoznaniu zażalenia na to postanowienie organ odwoławczy wskazał, że w dniu 30 lipca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2019 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 z późn. zm.) o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, która zmieniła m.in. przepisy art. 33-35 ustawy. Stosownie jednak do art. 13 ust. 1 tej ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Tytuły wykonawcze doręczone zostały zobowiązanemu w dniu 29 lipca 2019 r. W związku z tym w sprawie dotyczącej zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. W tej sytuacji argumenty podniesione w zażaleniu odnośnie do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r. są bezzasadne.
Zdaniem organu, w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie zachodzi sytuacja opisana w art. 13 ust. 1 i ust. 4 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym, w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonego zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową, które zostało przeniesione na inny podmiot, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (u.p.e.a.), w brzmieniu nadanym ustawą zmienianą. W przedmiotowej sprawie prowadzona egzekucja z nieruchomości nie jest egzekucją z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonego zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową, które zostało przeniesione na inny podmiot. Prowadzona egzekucja dotyczy nieruchomości, co do której Sąd Okręgowy w L. w dniu [...] kwietnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt [...] orzekł o bezskuteczności przeniesienia własności nieruchomości zabudowanej domem w miejscowości D., przy ul. O. (dz. ewid. [...], [...], [...], [...]) względem wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]
Skarżący pismem z 4 września 2024 r. wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co wynika z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie tytuły wykonawcze o numerach od [...] do 0622- [...] doręczone zostały zobowiązanemu w dniu 29 lipca 2019 r., termin na wniesienie zarzutu upłynął więc 6 sierpnia 2019 r. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności ich zgłoszenia przez zobowiązanego. W takim przypadku nie ma podstaw do czynności organu egzekucyjnego polegających na merytorycznym rozpatrzeniu, które może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu. Organ egzekucyjny był więc zobligowany do odmowy wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., w sytuacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie przyczyną taką, która uniemożliwia wszczęcie i merytoryczne rozpatrzenie zarzutów, stanowi uchybienie ustawowego terminu do ich złożenia.
W skardze na powyższe postanowienie T. K. wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wstrzymanie czynności egzekucyjnych i zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania sprawy. Skarżący wniósł też o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa celem ustalenia czy zasobami ludzkimi, technicznymi i organizacyjnymi jakimi dysponował skarżący (jego przedsiębiorstwo) mógł on wykonać przyjęte do realizacji prace w terminie, w jakim zostały one wykonane (a z którymi wiążą się kwestionowane przez organy skarbowe faktury VAT podwykonawców). Zarzucił naruszenie:
- art. 1 pkt 1, pkt 14 lit. a), pkt 20, pkt 23 lit. a) i b) oraz art. 13 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i niezasadne przyjęcie, że w sprawie należy stosować przepisy w brzmieniu sprzed dnia 30 lipca 2020 r. (dalej: sprzed nowelizacji), podczas gdy zgodnie z w/w regulacją, w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonego zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową, które zostało przeniesione na inny podmiot, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.), w brzmieniu nadanym ustawą zmienianą;
- art. 59 §1 pkt 1, 2, 3 w. z § la pkt 1 i 2 oraz § 4 u.p.e.a. art. 33 § 2 ust. 1, 2, 4, 5 u.p.e.a. w brzmieniu po nowelizacji, jak również art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, oraz § 4 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji poprzez niewydanie rozstrzygnięcia, którego treścią byłoby umorzenie postępowania wobec przedawnienia zobowiązań stwierdzonych tytułami egzekucyjnymi;
- art. 32a § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 34 § 1a i § 4 u.p.e.a. w brzmieniu po nowelizacji w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 2 k.p.a., które polegało na błędnym rozstrzygnięciu w ten sposób, że organ wyższej instancji utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, brak wydania rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości, mimo uzasadnionych podstaw i zgłoszonych zarzutów;
- art. 144 k.p.a. w zw z. art. 138 §1 ust. 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na nierozpoznaniu zarzutów i twierdzeń skarżącego, brak merytorycznego rozpatrzenia wszystkich stwierdzonych uchybień, skupienie postanowienia organu na zastosowaniu przepisów intertemporalnych i ograniczenie rozstrzygnięcia wyłącznie do jednej podstawy, która okazuje się niesłuszna;
- art. 33 § 1, § 2 pkt 1-6 w zw. z art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a. po nowelizacji z 2020 roku (art. 33 § 1 pkt 1,3,4,5,6,7 u.p.e.a ) w zw. z art. 136, art. 138 § 2 k.p.a., art. 140 i 144 k.p.a. poprzez nierozpoznanie merytorycznie zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego w administracji, powołanie się na zasadę stosowania przepisów obowiązujących w chwili rzekomego wszczęcia postępowania w 2019 r. w sytuacji, gdy nie było to uzasadnione w okolicznościach sprawy;
- art. 65 § 1, art. 109 §1 i 2 art. 110 pkt 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez ich niezastosowanie i brak wzięcia pod uwagę, że hipoteka przymusowa służy zabezpieczeniu oznaczonej wierzytelności wynikającej z decyzji i wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to czyją stała się własnością, z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości oraz treści art. 527 k.c., zgodnie z którym, gdy na skutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, które to okoliczności odpowiadają dyspozycji art. 13 ust. 4 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, wobec czego należało stosować przepisy w nowym brzmieniu;
- art. 39 § 1 k.p.a, 125 k.p.a, 129 § 2 k.p.a. art. 6 art. 8 § 1 art. 9 k.p.a. 26 § 1, § 3 i 5 u.p.e.a. art. 29 § 1 u.p.e.a., 32 u.p.e.a w brzmieniu sprzed nowelizacji oraz po nowelizacji poprzez brak prawidłowego doręczenia decyzji administracyjnych i podatkowych, w konsekwencji brak doręczenia tytułów wykonawczych stwierdzających rzekome wierzytelności skarżącego względem Skarbu Państwa, brak uzasadnienia dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego, brak możliwości wzięcia udziału w sprawie przez skarżącego zgodnie z gwarancjami wyznaczonymi regułami k.p.a. oraz Konstytucji;
- art. 29 § 1 u.p.e.a poprzez brak zbadania z urzędu podstaw do wszczęcia i prowadzenia egzekucji względem skarżącego;
- art. 45 § 1 i 3 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed i po nowelizacji poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od czynności egzekucyjnych, w sytuacji przedstawienia przez skarżącego dowodów nieistnienia obowiązku/zobowiązania podatkowego, gdyż zachodził błąd co do osoby zobowiązanego, jak również na okoliczności wskazujące na umorzenie zobowiązania podatkowego wskutek upływu terminu przedawnienia; brak poinformowania strony o konieczności odstąpienia od czynności egzekucyjnych oraz wierzyciela o zachodzących przesłankach z art. 45 u.p.e.a. skutkujących brakiem możliwości złożenia przez skarżącego wniosku o umorzenie postępowania;
- art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 33 §1 (pkt 1,3-7,9) i 34 §1, 1a i 4 u.p.e.a. sprzed nowelizacji oraz art. 33 § 1 i 2 oraz 34 § 1 pkt 2 i art. 34a u.p.e.a po nowelizacji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niezbadaniu pod względem merytorycznym podstaw zgłoszonych zarzutów;
- art. 61 k.p.a. w zw. z art. 35 §1 k.p.a. w zw. z art. 11, 8 § 1 oraz 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 136, art. 138 § 2 k.p.a., art. 140 i 144 k.p.a. przez odmowę wszczęcia postępowania nakierowanego na merytoryczne zbadanie podstaw zarzutów, mimo istnienia uzasadnionych przesłanek;
- art. 43 k.p.a. oraz art. 44 § 1 k.p.a. poprzez ich nieprawidłową interpretację i zastosowanie skutkującą uznaniem, że tytuły wykonawcze oraz poprzedzające je upomnienia i wezwania do zapłaty zostały prawidłowo doręczone stronie, w konsekwencji naruszono przepis art. 27 §1 pkt 9 u.p.e.a. polegający na braku należytego pouczenia strony o przysługujących uprawnieniach oraz ciążących obowiązkach;
- art. 124 §1 k.p.a. w zw. z art. 123 §1 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 136, art. 138 § 2 k.p.a., art. 140 i 144 k.p.a. polegające na nieprzedstawieniu w postanowieniu podstawy prawnej wydanego postanowienia, wskutek czego doszło do naruszenia art 6, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a.;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą, tendencyjną i nakierowaną na odmowę wszczęcia postępowania i merytorycznego rozważania zgłoszonych przez skarżącego podstaw środka odwoławczego, dowolną ocenę zgromadzonego materiału sprawy, nieustalenie (brak właściwej inicjatywy organu podatkowego i egzekucyjnego) okoliczności związanych z nieistnieniem zobowiązania podatkowego, nieprawidłowości w doręczeniu i pouczeniu skarżącego, nieprawidłowe określenie obowiązku podatkowego, nieistnienie obowiązku/ zobowiązania m.in. wskutek przedawnienia roszczenia;
- art. 7, art. 77 § 1 2, 3 k.p.a. art. 80 k.p.a. oraz art. 18 pkt 2 u.p.e.a. przez zaaprobowanie braków postępowania dowodowego, jak również nieuwzględnienie zatrzeżeń strony odnośnie do konieczności zweryfikowania za pomocą dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa czy prace budowlane wskazane w kwestionowanych fakturach VAT zostały wykonane, czy w ramach prowadzonych przez skarżącego inwestycji miał on potrzebę korzystania z podwykonawców, albowiem nie byłby w stanie własnym staraniem, przy użyciu własnych sił i środków (zasobów ludzkich i sprzętowych) wykonać zamówienia, przez co nie było podstaw do wydawania decyzji podatkowych, co potwierdziły wyniki m.in. postępowania przed Sądem Rejonowym [...] a przynajmniej organ egzekucyjny powinien zgłosić wniosek o udostępnienie powołanych akt i ich weryfikację celem kompleksowego rozpoznania sprawy, czego nie uczyniono;
- art. 210 § 1 i 2 O.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. oraz art. 21 ust. 3 ustawy o VAT w zw. z art. 136, art. 138 § 2 k.p.a., art. 140 i 144 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego, dokonywanie zajęcia przedmiotów majątkowych, w tym nieruchomości, pomimo tego, że prawomocnie (m.in. wskutek wydanego przez Sąd Rejonowy [...] wyroku karnego) zostało przesądzone, że faktury w zakresie poniesionych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej podatnika miały rzeczywisty charakter, wobec czego decyzje ustalające większy wymiar podatku VAT oraz podatku dochodowego od osób fizycznych niż deklarowany przez stronę, były pozbawione podstaw faktycznych i prawnych i zobowiązanie nigdy nie powstało;
- art. 70 § 1 w zw. z art. 68 § 1, § 3 O.p. w zw. z art. 136, art. 138 § 2 k.p.a., art. 140 i 144 k.p.a. polegające na ich niezastosowaniu, nieuwzględnieniu zarzutów przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych oraz upływu terminu na wydanie decyzji ustalających należność podatkową;
- art. 217 § 1 O.p. oraz art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 136, art. 138 § 2 k.p.a., art. 140 i 144 k.p.a. przez brak należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia organu, brak wyjaśnienia z jakich względów nie uwzględniono zastrzeżeń skarżącego, brak pogłębionej analizy oraz wyjaśnienia dlaczego sytuacja dotycząca egzekucji z rzeczy obciążonej hipoteką przymusową zaistniała w sprawie i oznaczona przepisami art. 1 pkt 1, pkt 14 lit. a), pkt 20, pkt 23 lit. a) i b) oraz art. 13 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019.2070) nie odpowiada przesłankom z w/w regulacji prawa;
- brak odniesienia się do stanowiska prezentowanego przez skarżącego w zarzutach, a także w innych pismach złożonych do Urzędu Skarbowego w Puławach oraz Urzędu Skarbowego w Rykach w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego, brak ustosunkowania się do kwestii nieprawidłowego określenia zobowiązania podatkowego, które nie istniało już w chwili wydawania decyzji o wymiarze podatku, zaaprobowanie wszczęcia postępowania egzekucyjnego po ponad 10 latach od daty rzekomego powstania zobowiązań a więc po upływie terminów uzasadniających jakąkolwiek egzekucję;
- art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a. po nowelizacji w zw. z art. 19 k.p.a. w zw. z art. 136, art. 138 § 2 k.p.a., art. 140 i 144 k.p.a. polegające na wydaniu postanowienia z pominięciem wierzyciela (Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach), z naruszeniem reguł o właściwości rzeczowej i miejscowej, nieuwzględnienie zarzutów dotyczących braku przekazania zarzutów do rozstrzygnięcia merytorycznego do Urzędu Skarbowego w Rykach, w konsekwencji nieprawidłową oraz przedwczesną odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie ich rozpoznania; nadto brak co najmniej uzyskania stanowiska wierzyciela odnośnie do zgłoszonych zarzutów;
- art. 240 § 1 pkt 2, 5, 6 O.p. w zw. z art. 241 §1 O.p. w zw. z art. 243 §1 O.p., art. 244 §1 O.p. oraz art. 35 § 1 k.p.a., które polegało na nieodniesieniu się do zarzutów zgłoszonych przez skarżącego oraz nierozpoznanie wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, ponowne rozpoznanie sprawy, braku zawieszenia postępowania, mimo zachodzących wątpliwości co do zasadności kierowania środków egzekucyjnych do majątku podatnika;
- art. 54 § 1 u.p.e.a. oraz art. 35 §1 k.p.a. poprzez brak rozpoznania skargi na czynność organu egzekucyjnego, nieprzekazanie skargi do organu wyższej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Zarządzeniem z dnia 27 listopada 2025 r. sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania wywołanego zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym.
Zdaniem organu, zarzuty zostały złożone po upływie ustawowego terminu, określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. W ocenie skarżącego, organ niezasadnie zastosował w sprawie przepisy ustawy sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) i nie rozpoznał merytorycznie zarzutów.
W ocenie Sądu, rację w powstałym sporze przyznać należy organowi. Podkreślić przy tym należy, że granice rozpoznania sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. wyznacza jej przedmiot – w tym wypadku są to zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, w zakresie których organ rozstrzygnął formalnie. Poza zakresem sprawy znajdują się natomiast poruszane w skardze zagadnienia związane z merytorycznymi podstawami zarzutów (które nie były oceniane w postępowaniu przed organem i do których nie będzie w związku z tym odnosić się również Sąd w niniejszej sprawie), jak też zagadnienia związane z istnieniem podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego, w tym sporność zobowiązań podatkowych objętych decyzją administracyjną (także w kontekście inicjowanych trybów nadzwyczajnych w celu wzruszenia decyzji ostatecznej). Z tego względu niezasadnym był zawnioskowany w sprawie dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa, który został przez Sąd oddalony na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Brak jest też podstawy do formułowania zarzutu naruszenia art. 59 u.p.e.a., bowiem przedmiotem rozpoznania organu nie był wniosek strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podstawą rozstrzygnięcia nie były także przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece, nie sposób zatem podzielić stanowiska strony o ich naruszeniu przez organ. Rzeczą organu nie było też kontestowanie każdego z przedłożonych przez skarżącego pism oraz zawartych w nich zarzutów i argumentów, które nie pozostają w związku z niniejszą sprawą.
Istotną kwestią w sprawie pozostaje natomiast cezura czasowa związana z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, bowiem ma ona znaczenie dla przyjęcia, które przepisy ustawy egzekucyjnej – sprzed czy po nowelizacji – mają zastosowanie dla oceny sprawy. Obowiązujące do 30 lipca 2020 r. przepisy u.p.e.a. w zakresie dotyczącym m.in. zachowania terminu do wniesienia zarzutów (na które powołał się organ w podstawie rozstrzygnięcia) stanowiły bowiem o konieczności dotrzymania przez zobowiązanego 7-dniowego terminu, liczonego od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Ustalenie zaś, że zarzuty zostały złożone po terminie do dokonania tej czynności nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z analizy art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Gdy organ stwierdzi, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do ich merytorycznego rozpoznania i ma obowiązek odmówić ich oceny. Termin ten ma charakter terminu ustawowego zawitego, a od jego dochowania zależy powstanie uprawnienia do wniesienia zarzutów. Termin przewidziany do wniesienia zarzutów nie może być skracany ani przedłużany, a czynność prawna dokonana po jego upływie jest bezskuteczna.
Jak wynika z akt sprawy, skarżącemu doręczono odpisy tytułów wykonawczych w dniu 29 lipca 2019 r. (osobiście pokwitował on przesyłkę, czego dowód znajduje się w aktach administracyjnych), a zatem przed wejściem w życie przepisów nowelizujących ustawę egzekucyjną. Z tą datą wszczęto egzekucję, bowiem wraz z omawianym doręczeniem dokonano doręczenia zawiadomienia o zajęciu nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 – zmiany wynikające z tej nowelizacji uwzględniono w tekście jednolitym opublikowanym w Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 z dnia 21 sierpnia 2020 r.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
W niniejszej sprawie organ zasadnie uznał więc, że skarżący złożył zarzuty po upływie ustawowego terminu, bowiem wniósł je w dniu 4 września 2024 r. (podczas gdy doręczenie tytułów wykonawczych miało miejsce w dniu 29 lipca 2019r.). W takim wypadku nie istniał obowiązek uprzedniego uzyskania stanowiska wierzyciela, zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., bowiem organ rozstrzygał o wniosku strony wyłącznie formalnie, nie przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów. Wniesienie zarzutów po terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Przepis ten stanowi bowiem, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Jak wskazuje się w orzecznictwie (zob. np. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2025 r., sygn. akt I GSK 375/24), zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania administracyjnego stoi na przeszkodzie przepis prawa (przepisy prawa), którego interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Wniesienie zarzutów po terminie jest natomiast okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tego stanu organ nie ma możliwości ich merytorycznego rozpoznania.
W tym stanie rzeczy uznać należało, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postępowania w sprawie zarzutów na prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, odpowiadają prawu. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a.
Należy też podkreślić, że wyznaczone prawidłowo przez organ ramy prawne sprawy nie pozwalają na dowolne stosowanie ustawy egzekucyjnej – w brzmieniu sprzed lub po nowelizacji - jak sugeruje w zarzutach skargi skarżący. Nie ma on także racji wskazując na przepis art. 13 ust. 4 ustawy nowelizującej. Przepis ten odnosi się do zasad prowadzenia egzekucji z nabytych przez osoby trzecie rzeczy i praw majątkowych objętych wcześniejszym zajęciem. Do takiej zaś sytuacji w niniejszej sprawie bez wątpliwości nie doszło, zobowiązany nie rozporządził bowiem zajętą nieruchomością w ten sposób, że przeniósł jej własność (po dokonaniu zajęcia) na inną osobę. Jak wynika z akt sprawy, skarżący przeniósł wprawdzie własność nieruchomości położonej w D. przy ul. O. na osobę trzecią, jednak dokonał tego daleko przed wszczęciem egzekucji (w 2012 r.), a następnie – także przed czynnościami egzekucyjnymi, bo w 2018 r. - zapadł wyrok Sądu Okręgowego w L. w przedmiocie skargi pauliańskiej. Wyrokiem tym Sąd uznał za bezskuteczną czynność przeniesienia własności tej nieruchomości (będącej następnie w 2019 r. przedmiotem zajęcia egzekucyjnego) wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach jako wierzyciela należności publicznoprawnych. To oznacza, że w niniejszej sprawie egzekucja skierowana została do majątku zobowiązanego, który nie został przez niego skutecznie rozdysponowany na osobę trzecią po dacie dokonania zajęcia.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło