I SA/Lu 192/22
WyrokWSA w Lublinie2022-06-15
Skład orzekający: Andrzej Niezgoda, Wiesława Achrymowicz, Monika Kazubińska-Kręcisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020 r. z powodu braku skutecznego złożenia wniosku przez płatnika składek?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy prawidłowo umorzył postępowanie, ponieważ płatnik składek nie wykazał skutecznego i terminowego złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek. Oświadczenia świadków nie potwierdziły faktu złożenia wniosku, a twierdzenia skarżącego o złożeniu dwóch różnych wniosków w tym samym dniu pojawiły się dopiero na etapie skargi do sądu. Brak wniosku oznaczał brak przedmiotu postępowania, co uzasadniało jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący B. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za okres od marca do maja 2020 r., twierdząc, że złożył wniosek w dniu 28 kwietnia 2020 r., który zaginął. ZUS umorzył postępowanie, uznając wniosek za niedostarczony. Po wcześniejszych postępowaniach i wyroku WSA uchylającym decyzję, ZUS ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, przesłuchując świadków. Ostatecznie ZUS wydał decyzję umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe, co skarżący zaskarżył do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 lutego 2022 r. nr 200300/71/11/2022/RKS w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 lutego 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie, dalej: "ZUS", "organ", "Zakład", umorzył jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek B. K., dalej: "wnioskodawca", płatnik", "skarżący", za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że pismem z 28 października 2020 r. wnioskodawca zwrócił się do ZUS o rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. (RDZ) informując o zaginięciu wniosku złożonego w dniu 28 kwietnia 2020 r. do dedykowanej skrzynki w Inspektoracie ZUS w Puławach i wyjaśniając, że nie wydawano w tym dniu potwierdzeń złożenia dokumentów. Dołączył jednocześnie kserokopię wniosku RDZ i zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, że nie wpłynął do organu wniosek płatnika z dnia 28 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z obowiązku płacenia składek (RDZ), w związku z czym poinformował go o braku możliwości rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek, gdyż do 30 czerwca 2020 r. taki wniosek nie wpłynął do ZUS. Organ odwołał się do treści art. 31 zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.), dalej: "ustawa Covid-19", zgodnie z którym na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od marca do maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres - na zasadach określonych w tych przepisach, przy czym wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo, należnych za okres od 1 marca do 31 maja 2020 r. płatnik składek przekazuje do ZUS nie później z do dnia 30 czerwca 2020 r.
Decyzją z dnia 9 grudnia 2020 r. ZUS odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., po czym na skutek rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia 22 stycznia 2021r. ZUS uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w pierwszej instancji wskazując, że przedmiotem postępowania i rozstrzygnięcia decyzji pierwszej instancji było pismo z dnia 28 października 2020 r., a nie wniosek o zwolnienie z opłacania składek (RDZ).
Następnie, decyzją z dnia 10 lutego 2021 r. organ pierwszej instancji odmówił stronie wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z opłacania składek, po czym decyzją z dnia 22 marca 2021 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z 10 lutego 2021 r. Decyzje tę wnioskodawca zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 5 października 2021 r., sygn. III SA/Lu 319/21, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 10 lutego 2021 r., zalecając organowi ponowne rozpoznanie sprawy oraz, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istotnych okoliczności sprawy, ocenę zebranego materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia.
W wykonaniu powołanego wyroku ZUS wezwał wnioskodawcę do udziału w podejmowanych czynnościach przez złożenie dodatkowych pisemnych wyjaśnień na okoliczność złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, w tym przedstawienie pytań do świadków w terminie 14 dni od otrzymania wezwania oraz do złożenia innych wniosków dowodowych. Pismem datowanym na 20 grudnia 2021 r. płatnik złożył wyjaśnienia w sprawie, opisując szczegółowo dzień złożenia wniosku i zapamiętane okoliczności oraz przedstawił pytania do ZUS oraz świadków: swojej małżonki oraz kadrowej B. K.I. Potwierdził on jednocześnie wcześniejsze swoje twierdzenia, że w dniu 28 kwietnia 2020 r. złożył osobiście wniosek RDZ do dedykowanej skrzynki w Inspektoracie ZUS w Puławach.
Pismami z dnia 5 stycznia 2022 r. ZUS wezwał do złożenia pisemnych zeznań wskazanych świadków: kadrową - B. K.I i małżonkę wnioskodawcy - I. K. do złożenia wyjaśnień w zakresie zadanych pytań. W dniu 20 stycznia 2022 r. B. K.I złożyła pismo, w którym poinformowała, że sprawy kadrowo-płacowe strony prowadzi od 2016 r., że wniosek RDZ o umorzenie składek wnioskodawcy wypełniła własnoręcznie w jego obecności w korytarzu budynku, gdzie mieści się jej biuro, ponieważ w związku z pandemią klienci nie byli wpuszczani do biura. Wniosek był pobrany ze strony internetowej ZUS. Dane do wniosku podawał wnioskodawca, następnie podpisał on wniosek i oświadczył, że sam zaniesie go do ZUS.
20 stycznia pisemne wyjaśnienia sporządziła też małżonka wnioskodawcy. Twierdziła, że była obecna przy wypełnianiu wniosku przez B. K.I, stała w holu, wniosek zaś był sporządzany w korytarzu budynku, gdzie mieści się biuro. Określiła, że mogło być to w kwietniu, ale nie pamięta daty i godziny. Wniosek trzymała w drodze do ZUS, w samochodzie. Mąż składającej wyjaśnienia osobiście wrzucił wniosek do skrzynki, która stała w wejściu budynku ZUS w Puławach. W tym czasie składająca wyjaśnienia stała na schodach do budynku. Widziała jeden wniosek, który mąż wrzucił do "pudełka". Nie było innych dokumentów, wniosek nie był zapakowany w koszulkę lub kopertę.
W związku z wystosowanymi przez stronę pytaniami wobec ZUS, pismem z dnia 20 stycznia 2022 r. ZUS wystosował do płatnika wypowiedź stanowiącą wyjaśnienia dotyczące procedury przyjmowania dokumentów przez ZUS w tym czasie, sposobu opróżniania skrzynki i obiegu dokumentów. Pismo z wyjaśnieniami doręczono płatnikowi.
W dniu 7 lutego 2022 r. płatnik zapoznał się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami, nie wnosząc uwag.
ZUS decyzją z dnia 14 lutego 2022 r. stwierdził brak podstaw do zakończenia postępowania decyzją merytoryczną i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia ZUS wyjaśnił, że wskutek działań prewencyjnych w zakresie bezpieczeństwa, podjętych z uwagi na stan zagrożenia epidemicznego, w okresie od 16 marca. do 30 kwietnia 2020 r. klienci ZUS nie mogli korzystać z bezpośredniej obsługi na stanowiskach zlokalizowanych w salach obsługi, o czym organ informował na stronie internetowej i w mediach, zachęcając jednocześnie do zakładania profili PUE umożliwiających elektroniczny kontakt z Zakładem, gdzie każdy złożony dokument potwierdzany jest Urzędowym Potwierdzeniem Odbioru (UPO). Celem zapewnienia bezpiecznej obsługi klientów, preferujących składanie dokumentów bezpośrednio w siedzibie Inspektoratu, ZUS przygotował wyodrębnione strefy, gdzie bez kontaktu osobistego z pracownikami Istniała możliwość złożenia dokumentów do dedykowanych skrzynek - oznaczonych datą i przeznaczeniem. Skrzynka dedykowana dla wniosków RDZ oznakowana była napisem "Tarcza antykryzysowa" i nadzorowana przez pracowników Zakładu oraz objęta monitoringiem telewizji przemysłowej nadzorowanym przez pracownika ochrony budynku. Po zakończonym dniu skrzynka była przenoszona do wyznaczonego pomieszczenia, w którym dokumenty pozostawały w kwarantannie, następnie były wyjmowane i oznaczane datą wpływu oraz pieczęcią pracownika ZUS, który opróżniał skrzynkę. Czynili to pracownicy Sali Obsługi Klienta (najczęściej 2-3 osoby). Dokumenty były skanowane i rejestrowane w systemie elektronicznym ze wskazaniem faktycznej daty wpływu.
W ocenie organu, mając powyższe na uwadze, nie jest możliwe, aby korespondencja złożona przez wnioskodawcę była dołączona do dokumentów innego płatnika, ponieważ dokumenty były rozdzielane do skanowania. Skanowana była każda strona dokumentu. Następnie korespondencja była kierowana do właściwych komórek merytorycznych w systemie elektronicznym oraz w formie papierowej. Wnioski RDZ za pośrednictwem systemu elektronicznego były przydzielane do właściwych pracowników merytorycznych do dalszego procedowania.
W dniu 28 kwietnia 2020 r. obsługa dokumentów na Sali Obsługi Klientów odbywała się zgodnie z "Planem działań dla Oddziałów ZUS w okresie od 14 kwietnia do 30 kwietnia 2020 r.
Organ wskazał też, że składając w ten sposób wniosek klienci nie otrzymywali potwierdzenia ich złożenia, jednak przedsiębiorca powinien brać pod uwagę, że wybrana przez niego forma złożenia wniosku bezpośrednio w skrzynce podawczej, choć była jedną z form przewidzianych przez obowiązujące przepisy, może utrudnić lub pozbawić go możliwości wykazania faktu złożenia wniosku. W celu uzyskania potwierdzenia złożenia pisma, dokumentu lub wniosku, w tym np. RDZ przedsiębiorca mógł wykorzystać Urzędomat, PUE lub przesłać go za pośrednictwem operatora pocztowego. Organ zwrócił przy tym uwagę, że nie dysponując żadnym potwierdzeniem, że wniosek trafił do skrzynki podawczej, wnioskodawca nie podjął próby uzyskania informacji o wpływie wniosku, czy też stanie zaawansowania sprawy, korzystając np. z uprawnień przewidzianych w przepisie art. 37 k.p.a., czyli instytucji wniesienia ponaglenia.
Odnośnie do oświadczeń świadków oraz złożonych przez nich zeznań ZUS stwierdził, że oświadczenie kadrowej - B. K.I może potwierdzić jedynie fakt przygotowania wniosku, ale nie jego złożenia. Oświadczenie małżonki płatnika również nie potwierdzaj daty złożenia wniosku. Poza tym trzeba mieć na względzie, że żona, będąca osobą bliską, jest bezpośrednio zainteresowana pozytywnym rozstrzygnięciem sprawy. Dodatkowo małżonka wskazała, że w jej obecności składany był tylko jeden dokument, a potwierdzone zostało, że w dniu 28 kwietnia 2020 r. złożony został do skrzynki podawczej wniosek płatnika o świadczenie postojowe RSP-D.
Organ przypomniał też, że to na wnoszącym pismo spoczywa obowiązek wykazania, że pismo określonej treści dotarło do organu. Zatem strona należycie dbająca o swoje interesy winna zażądać od organu urzędowego poświadczenia odbioru, aby mieć dowód na to, że wnoszone podanie dotarło do organu. W sytuacji, gdy podmiot wnoszący do organu administracji podanie nie dysponuje żadnym dowodem potwierdzającym jego wniesienie, nie może pod adresem tego organu skutecznie postawić zarzutu, że organ zgubił pismo.
Na koniec organ odniósł się do wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za okres od marca do maja 2020 r., wyjaśniając, w tej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 58 k.p.a. oraz art. 15zzzzzn2 ustawy Covid-19, ponieważ dotyczą one tylko terminów procesowych. Przywrócenie terminu jest instytucją o charakterze proceduralnym, nie znajduje zastosowania do terminów materialnoprawnych. Rozstrzyganie na ich podstawie w przedmiocie przywrócenia terminu prawa materialnego jest niedopuszczalne.
Podsumowując organ stwierdził, strona nie wykazała terminowego i skutecznego złożenia w Zakładzie wniosku o zwolnienie z opłacenia należnych składek za okres od marca do maja 2020 r., zaś brak wniosku oznacza brak przedmiotu postępowania, co w świetle art. 105 § 1 k.p.a. obliguje organ do umorzenia postępowania.
Na powyższą decyzję płatnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Nie formułując zarzutów skarżący wyraził w uzasadnieniu skargi przekonanie, że ZUS ponownie procedując, starał się "dopasować" stan faktyczny do założeń, które przyjął już w poprzednich decyzjach.
Następnie skarżący wskazał, że wniosek o świadczenie postojowe RSP-D, złożony także dnia 28 kwietnia 2020 r., o którym wspomina organ i którego sprawa nie obejmuje, złożyła w jego imieniu kadrowa - B. K.I. Odnośnie do konieczności potwierdzenia wniesienie podania skarżący argumentował, że nie mógł przewidzieć nastąpienia ogółu okoliczności związanych z COVID-19, poza tym w dniu składania wniosku i tak nie otrzymałby w żaden sposób potwierdzenia złożenia wniosku. Tymczasem ma on świadków na potwierdzenie jego wersji wydarzeń, że wniosek został złożony. Ma także kserokopię dokumentu. Nie ma natomiast pewności, że wniosek nie został choćby zniszczony, skoro był złożony. Złożenie wniosku mógłby wykazać również monitoring z tego dnia. Wniósł też on do Sądu o "zadanie jeszcze kilku pytań, na które odpowiedź ZUS była bardzo ogólna".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ nie dopuścił się naruszenia w niniejszej sprawie zasad postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie naruszył również przepisów prawa materialnego.
Zauważenia wymaga, że zarówno Zakład, jak i następnie Sąd, orzekając w sprawie, były związane oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku tut. Sądu z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 319/21. Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Pozostając zatem w stanie związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi we wskazanym wyroku, rozpoznając aktualnie sprawę Sąd w pierwszej kolejności zweryfikował, czy do akt sprawy dołączono Plan działania dla Oddziałów ZUS w okresie od 14 kwietnia do 30 kwietnia 2020 r. obrazujący system obiegu dokumentów w tym okresie oraz czy organ umożliwił stronie złożenie dodatkowych dowodów, a także czy umożliwił wypowiedzenie się w sprawie, które to braki Sąd stwierdził na poprzednim etapie postępowania. Sąd w składzie wydającym niniejszy wyrok ocenił, że wskazane braki zostały aktualnie uzupełnione, a dokument został dołączony do akt sprawy, a sposób postępowania z dokumentami składanymi do skrzynek omówiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący nie wnosił uwag ani zastrzeżeń co do zebranego materiału dowodowego, co wynika z jego oświadczenia z dnia 7 lutego 2022 r. Z akt nie wynika też, aby skarżący miał wiedzę o jakichkolwiek dodatkowych okolicznościach czy dokumentach istotnych dla sprawy, których nie miałby możliwości przedstawić przed organem. Zaskarżonej aktualnie decyzji nie można zatem skutecznie postawić zarzutu wydania decyzji bez wyjaśnienia sprawy.
Z powyższego wynika więc, że usuwając wady dostrzeżone przez Sąd na poprzednim etapie procedowania, aktualnie Zakład zgromadził kompletny materiał dowodowy i w oparciu o ten materiał dokonał ocen. Z akt sprawy wynika zaś, że skarżący nie złożył wniosku RDZ o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r.
Obowiązki organu prowadzącego postępowanie określają przepisy k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej, stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena ta powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie proces decyzyjny został przez organ przeprowadzony w sposób prawidłowy. ZUS dokonał bowiem rzetelnej oceny zebranego w sposób kompletny materiału dowodowego. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że twierdzenie skarżącego o złożeniu tego samego dnia, do tej samej skrzynki, jednego dokumentu przez niego, co potwierdziła jego małżonka, a innego dokumentu przez jego kadrową, pojawiło się dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego. Organ do tej okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie mógł więc się odnieść.
Zgodnie z treścią art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Z kolei w myśl art. 31 zq ust. 1 ustawy o COVID-19, za miesiące: marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. ZUS zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2). Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3).
Skarżący stwierdził, że ów wniosek wraz z innymi wnioskami, sporządziła w jego imieniu osoba prowadząca jego sprawy kadrowo-księgowe B. K.I. Zauważyć jednak należy, że potwierdzając sporządzenie wniosku, nie pamiętała ona jednak ani godziny, ani daty jego sporządzenia. Mieć należy także na względzie, że nie ona składała wniosek do ZUS Istotą zaś w sprawie okolicznością jest nie sporządzenie, a faktyczne złożenie wniosku w siedzibie ZUS, w stosownej skrzynce podawczej. Oświadczenie B. K.I, jak słusznie ocenił organ, nie potwierdza tymczasem faktycznego złożenia wniosku, a jedynie okoliczność jego sporządzenia, czego organ nie podważa. Przy czym, na podstawie oświadczenia B. K.I nie można ustalić kiedy taki wniosek został sporządzony.
Z kolei małżonka skarżącego potwierdziła wprawdzie złożenie przez niego w skrzynce ("pudełku") w siedzibie ZUS wniosku sporządzonego przez kadrową, lecz także nie pamiętała dokładnej daty tego zdarzenia. Potwierdziła też, że skarżący złożył jeden dokument, co mogła stwierdzić bowiem dokument ten był złożony bez koperty lub "koszulki".
Są to istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia, bowiem, jak wskazał organ w dniu 28 kwietnia 2020 r., tj. w dniu w którym wg twierdzenia skarżącego złożył on do skrzynki podawczej wniosek o zwolnienie z obowiązku płacenia składek (RDZ), poprzez tę skrzynkę podawczą wpłynął skutecznie do ZUS inny wniosek skarżącego, a mianowicie wniosek o tzw. świadczenie postojowe (RSP-D). Złożenie przez skarżącego do skrzynki podawczej jednego tylko wniosku potwierdziła jego małżonka. Twierdzenia skarżącego, że w dniu 28 kwietnia 2020 r. jeden wniosek złożył on osobiście niezwłocznie po wypełnieniu tego samego dnia przez kadrową na korytarzu jej biura, a drugi wniosek tego samego dnia złożyła w skrzynce podawczej kadrowa, biorąc pod uwagę etap sprawy, w którym te twierdzenia skarżącego pod raz pierwszy się pojawiają, w świetle doświadczenia życiowego należy ocenić jako nieodzwierciedlające rzeczywistego przebiegu zdarzeń, a nakierowane na poprawienie sytuacji procesowej skarżącego. Zdaniem Sądu dokonane ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że skarżący nie złożył wniosku o zwolnienie z obowiązku płacenia składek (RDZ), nie doszło tym samym do jego zagubienia przez organ. Wniosek skarżącego z dnia 28 października 2020 r. o rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. złożonego w dniu 28 kwietnia 2020 r. (RDZ) nie mógł być zatem rozpatrzony zgodnie z treścią żądania zawartego we wniosku z dnia 20 października 2020 r., ze względu na brak złożenia przez skarżącego wniosku z dnia 28 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z obowiązku płacenia składek (RDZ).
Zaznaczyć jednak należy, że ze zgromadzonego materiału dowodowego dotyczącego sposobu postępowania z dokumentami składanymi do skrzynek podawczych ZUS nie wynika, aby składający mógł otrzymać potwierdzenie złożenia dokumentu. Z tego względu pozbawione uzasadnienia są uwagi organu o obowiązku wnoszącego pismo posiadania dowodu złożenia pisma.
Decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie została wydana na podstawie przepisu art. 105 § 1 k.p.a., który przewiduje, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Wskazać należy, że umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Taka forma rozstrzygnięcia powinna być traktowana jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na wystąpienie trwałej przeszkody uniemożliwiającej wydanie decyzji co do istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 września 1998 r., sygn. akt IV SA 1634/96 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 689/07). Bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy przestaje istnieć kwestia wymagająca rozstrzygnięcia decyzją administracyjną; gdy brak jest przedmiotu sprawy, tzn. gdy nie ma materialno-prawnych podstaw do wydania decyzji administracyjnej.
Sąd podziela ocenę organu, że brak wskazanego wniosku oznacza brak przedmiotu postępowania, więc zaistnienie przesłanki przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku skarżącego o zadanie dodatkowych pytań organowi (19 pytań) należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności decyzji opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, o czym pisał już w uzasadnieniu powołanego wyżej z dnia 5 października 2021 r. tut. Sąd. Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Artykuł 106 § 3 p.p.s.a. wyznacza ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżaną decyzją.
Biorąc powyższe pod uwagę i nie znajdując innych okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło