I SA/Lu 209/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. w zakresie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 209/12 odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 209/12 odmówił przyznania M. W. (dalej jako skarżący) prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że dane podane przez skarżącego dotyczące jego dochodów i stanu majątkowego w kontekście ponoszonych przez niego wydatków są niewiarygodne, co uzasadnia odmowę uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Od rozstrzygnięcia tego skarżący wniósł zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 531/12. W dniu 11 lutego 2013 r. skarżący uiścił należny wpis od skargi w kwocie 1.659,00 zł. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu z dnia 22 maja 2013 r., w kwocie 830,00 zł skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W złożonym na te okoliczność wniosku wskazał, podobnie jak za pierwszym razem, że jest zatrudniony w wymiarze ½ etatu z wynagrodzeniem 375 zł brutto, które ledwie wystarcza mu na skromne utrzymanie. Ma zasądzone alimenty w kwocie 2000 zł na rzecz dziecka, przy czym wysokość alimentów była ustalona w oparciu o dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej, która została zamknięta, dlatego zamierza wystąpić do sądu z wnioskiem o ich obniżenie. W bieżącym utrzymaniu pomaga mu rodzina i znajomi, nie posiada oszczędności. Jedyny jego majątek stanowi nieruchomość rolna o pow. 8,54 ha, obciążona hipoteką na kwotę ok. 30.000.000,00 złotych. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem wykazać istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów, oświadczeń oraz twierdzeń musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Przystępując jednak do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wniosek ten prawomocnie oddalił postanowieniem z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 209/12. Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Te zaś, jednoznacznie nakładają na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia dokładnych i rzetelnych danych, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na sądzie (referendarzu sądowym) nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia tutejszego Sądu z dnia 26 września 2012 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podnieść należy, że zarówno zakres, jak i treść złożonego obecnie wniosku są tożsame (identyczne) z uprzednio złożonym. Tak dochód skarżącego, jak i składniki jego majątku nie uległy jakiemukolwiek uszczupleniu. Jednakże co najistotniejsze skarżący w dalszym ciągu nie przedstawił wiarygodnych danych dotyczących swojego stanu finansowego i majątkowego. Sąd w prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy zawarł szczegółową argumentację tyczącą wymaganego sposobu obrazowania sytuacji finansowej skarżącego, czemu skarżący nie sprostała, a nawet w toku dalszego postępowania, tj. składając zażalenie, a następnie kolejny wniosek o prawo pomocy nie podjął takiej próby, w dalszym ciągu powielając argumentację i całość twierdzeń zawartych w pierwotnym wniosku. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika zaś obowiązek wykazania przez stronę, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem strona ta powinna podjąć wszelkie czynności, które świadczyłyby o zasadności jej wniosku. W niniejszej sprawie strona nie podjęła nawet próby dokonania takich czynności. Nie powołała bowiem żadnych nowych okoliczności, ani nie uzupełniła (poszerzyła) materiału dowodowego w jakikolwiek sposób. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku jest fakt, że na etapie postępowania poprzedzającego wydanie wyroku przez tutejszy Sąd skarżący uiścił samodzielnie wpis od skargi w wysokości 1.669,00 zł oraz opłatę kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł. Skarżący - jak należy domniemywać - poniósł również koszty postępowania związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika celem reprezentowania go przed sądem oraz sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego orzeczenia. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżący mimo deklarowanych przez siebie niewielkich dochodów, jest w stanie znaleźć źródło poniesienia wydatków związanych z postępowaniem przed sądem w tym kosztów wpisu od skargi kasacyjnej, który jest połowę mniejszy niż uiszczony przez skarżącego wpis od skargi. W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.