I SA/Lu 217/24
WyrokWSA w Lublinie2024-07-17
Skład orzekający: Monika Kazubińska-Kręcisz, Grzegorz Wałejko, Jakub Polanowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny powinien zaniechać czynności egzekucyjnych w stosunku do wierzytelności z rachunku bankowego, gdy wniosek o wyłączenie tych wierzytelności z egzekucji jest rozpatrywany w kontekście uchylonego przez sąd postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia tego wniosku, a skarga kasacyjna od wyroku uchylającego to postanowienie nie została jeszcze rozstrzygnięta?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny powinien zaniechać czynności egzekucyjnych w stosunku do wierzytelności z rachunku bankowego, gdy wniosek o wyłączenie tych wierzytelności jest rozpatrywany w kontekście uchylonego przez sąd postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia tego wniosku, a skarga kasacyjna od wyroku uchylającego to postanowienie nie została jeszcze rozstrzygnięta. Uchylenie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wyłączenie z egzekucji, nawet jeśli wyrok sądu pierwszej instancji nie jest prawomocny, tworzy stan zbliżony do złożenia wniosku o wyłączenie, co uzasadnia wstrzymanie czynności egzekucyjnych.Stan faktyczny
Skarżący K. P. złożył wniosek o zaniechanie czynności egzekucyjnych wobec wierzytelności z jego rachunku bankowego, powołując się na toczące się postępowanie ze skargi kasacyjnej organu od wyroku WSA uchylającego postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wyłączenie tych wierzytelności z egzekucji. Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania, uznając wniosek za niedopuszczalny i nieznany ustawie egzekucyjnej, a także twierdząc, że przepisy art. 152 § 1 p.p.s.a. i art. 38 § 3 u.p.e.a. nie mają zastosowania. WSA w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie, uznając zasadność skargi.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chełmie i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz K. P. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 31 stycznia 2024 r. nr 0601-IEE.7192.4.2024.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z 11 grudnia 2023 r. nr 0604-SEE.7113.414.2023.2; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz K. P. kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 stycznia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia K. P. na postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chełmie z 11 grudnia 2023 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o zaniechanie prowadzenia czynności egzekucyjnych w stosunku do wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank S. A., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chełmie prowadzi egzekucję administracyjną wobec E. C.. Wyrokiem z 27 września 2021 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy [...] uznał za bezskuteczne wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chełmie czynności prawne polegające na zawarciu umów darowizny środków pieniężnych pomiędzy zobowiązaną E. C. a K. P. – jej ojcem. Sąd Apelacyjny [...] wyrokiem z 1 kwietnia 2022 r. sygn. akt [...] oddalił apelację od powyższego wyroku. W związku z powyższym wyrokiem, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chełmie pismem z 5 września 2022 r. poinformował skarżącego, że na podstawie zajęć z 1 września 2022 r. dokonanych w toku postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec E. C., zawnioskował o ich realizację z prowadzonych dla skarżącego rachunków bankowych. Pismo doręczono 6 września 2022 r.
W dniu 6 października 2022 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie z egzekucji administracyjnej wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego w [...] Bank S.A. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Postanowieniem z 20 października 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chełmie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wyłączenie z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank S.A. Postanowieniem z tej samej daty organ egzekucyjny odmówił wyłączenia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank S.A., z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia żądania w tym zakresie.
Na postanowienia te skarżący wniósł zażalenia. Postanowieniami z 9 grudnia 2022 r. organ utrzymał w mocy obydwa rozstrzygnięcia. Wyrokiem z 10 maja 2023 r. sygn. I SA/Lu 108/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienie organu odwoławczego z 9 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chełmie z 20 października 2022 r. Z kolei postanowieniem z 2 marca 2023 r. sygn. I SA/Lu 107/23 Sąd odrzucił skargę strony na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 9 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia z egzekucji składnika majątkowego. Od wyroku z 10 maja 2023 r. sygn. I SA/Lu 108/23 organ złożył skargę kasacyjną, która do chwili wydania zaskarżonego postanowienia nie została rozstrzygnięta.
Pismem z 30 sierpnia 2023 r. skarżący wystąpił do organu egzekucyjnego o zwrot kwoty wolnej od zajęć. Pismem z 8 września 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chełmie wskazał, że zajęcie nie dotyczy kwoty wolnej, która od 1 lipca 2023 r. wynosi 2 700 zł.
Z kolei w piśmie z 8 listopada 2023 r. skarżący skierował do organu żądanie o zaniechanie czynności egzekucyjnych w stosunku do wierzytelności z rachunku w [...] Bank S.A. z uwagi na to, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczy się postępowanie ze skargi kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 10 maja 2023 r. sygn. I SA/Lu 108/23. Powołał się na przepisy art. 152 § 1 p.p.s.a. oraz art. 38 § 3 u.p.e.a. Podniósł, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi obejście przepisów w zakresie ograniczenia egzekucji ze świadczeń emerytalnych.
Postanowieniem z 11 grudnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chełmie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony z 8 listopada 2023 r.
W zażaleniu na postanowienie skarżący zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 60 § 1 k.p.a. oraz naruszenie art. 152 § 1 p.p.s.a i art. 38 § 3 u.p.e.a. Podkreślił, że wniosek został złożony w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, a nie celem wszczęcia nowego postępowania administracyjnego. Skoro Sąd uchylił postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wyłączenie z egzekucji to logicznym jest, że nie można uznać, iż w mocy pozostaje postanowienie o odmowie wyłączenia z egzekucji. Wyrok wydany przez WSA w Lublinie jest nieprawomocny i co do zasady - do czasu uprawomocnienia - nie powinien wywoływać skutków prawnych.
W rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że art. 38 § 3 u.p.e.a. ma zastosowanie do czasu wydania ostatecznego w administracyjnym toku instancji postanowienia w sprawie wyłączenia z egzekucji. W tym zakresie w obrocie prawnym znajduje się ostateczne postanowienie z 9 grudnia 2022 r. Powyższego nie zmienia fakt, że WSA w Lublinie wyrokiem z 10 maja 2023 r. sygn. ISA/Lu 108/23 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 9 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chełmie z 20 października 2022 r. Od powyższego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną, a sprawa oczekuje na rozstrzygnięcie.
Przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. oznacza w tych okolicznościach, że do momentu uprawomocnienia się wyroku WSA w Lublinie z 10 maja 2023 r. sygn. I SA/Lu 108/23 konieczne jest powstrzymanie się z realizacją tego orzeczenia, a jego wykonanie przez organy administracji przed uzyskaniem przez to orzeczenie przymiotu prawomocności jest niedopuszczalne i byłoby przedwczesne. Nie ma natomiast – zdaniem organu - podstaw do uznania, że w przedmiotowej sprawie zachodzi sytuacja, w której otwarta jest droga do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wyłączenie z egzekucji, co miałoby być związane z koniecznością zaniechania czynności egzekucyjnych realizowanych w związku z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank S.A.
Ponadto, ustawa egzekucyjna nie zawiera środka prawnego w postaci "wniosku o zaniechanie czynności egzekucyjnych". W sytuacji, gdy osoba trzecia złoży wniosek o wyłączenie z egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego organ egzekucyjny z urzędu stosuje art. 38 § 3 u.p.e.a. Organ podkreślił, że skarżący nie skorzystał z przysługującego na podstawie art. 40 § 2 u.p.e.a. prawa do wniesienia od ostatecznego postanowienia w sprawie odmowy wyłączenia z egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego pozwu do sądu cywilnego z żądaniem zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów k.p.c. Stosowne pouczenie w tym przedmiocie było zawarte w postanowieniu.
W ocenie organu odwoławczego, w sprawie zasadnie zastosowano art. 61a k.p.a. w zw z art. 18 u.p.e.a., gdyż ustawa egzekucyjna nie przewiduje możliwości wystąpienia z wnioskiem o "zaniechanie czynności egzekucyjnych" w przypadku określonym w art. 38 § 3 u.p.e.a. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że z postępowania wyjaśniającego [...] Bank S.A. wynika, że kwoty przekazywane na konto organu egzekucyjnego nie stanowiły środków pieniężnych wolnych od zajęcia egzekucyjnego.
W skardze na powyższe postanowienie K. P. wniósł o jego uchylenie wraz z postanowieniem je poprzedzającym. Zarzucił naruszenie:
1. art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 60 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania, podczas gdy przed rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia organ administracji publicznej na żądanie strony może wstrzymać wykonanie decyzji lub postanowienia,
2. art. 152 § 1 p.p.s.a. i art. 38 § 3 u.p.e.a. poprzez uznanie, że postępowanie w sprawie wniosku o wyłączenie z egzekucji jest zakończone w administracyjnym toku instancji, podczas gdy wniosek został złożony do toczącego się postępowania egzekucyjnego, a nie celem wszczęcia nowego postępowania administracyjnego, a zatem organ nie mógł odmówić wszczęcia postępowania, a decyzja z dnia 20 października 2022 r. nie rozpoznaje merytorycznie wniosku o wyłączenie z egzekucji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że z uwagi na nierozpoznanie skargi kasacyjnej od wyroku uchylającego postanowienia organów obu instancji w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wyłączenie z egzekucji, byt decyzji w tym przedmiocie jest niepewny i organ nie powinien powoływać się na jej ostateczność w administracyjnym toku instancji. Prowadzi to do działania organu administracji publicznej wbrew zasadzie zaufania. Wyrok wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest nieprawomocny i co do zasady nie powinien wywoływać do czasu uprawomocnienia się żadnych skutków prawnych. W art. 152 § 1 p.p.s.a. wyrażono regułę ustawową niewywoływania przez uchylone akty lub czynności żadnych skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zatem do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, organ podatkowy nie może zasadnie powoływać się na okoliczność, że w obrocie prawnym znajduje się ostateczne postanowienie, skoro zostało ono wyeliminowane z porządku prawnego. Pomimo, że wyrok sądu pierwszej instancji nie jest prawomocny, to jednak powoduje wyeliminowanie niekorzystnych skutków dla strony, jakie z uchylonego aktu dla niej wynikają. Nadto, złożony przez stronę wniosek jest wnioskiem w trakcie wszczętego i prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a zatem nie ma żadnych podstaw do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania, które jest w toku.
Zdaniem skarżącego, organ - wykorzystując fakt przedwczesnego wydania decyzji w przedmiocie odmowy wyłączenia z egzekucji - nadal prowadzi egzekucję mimo, iż czynności takie wstrzymuje złożenie wniosku o wyłączenie z egzekucji. Skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniu organu, zajęciu podlega ponad 90% miesięcznych wpływów z tytułu emerytury. Tym samym nie ma żadnego ograniczenia w prowadzonej egzekucji, a na życie realnie pozostaje mu niecałe 200 zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Zarządzenie z dnia 6 czerwca 2024 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, co powoduje, że zaskarżone postanowienia oraz – dotknięte takimi samymi deficytami – postanowienie organu egzekucyjnego powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.
Przedmiotem sporu jest istnienie podstawy do odmowy wszczęcia przez organ postępowania w przedmiocie wniosku strony, w którym domagała się ona zaniechania prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego w [...] Banku S.A.
Zdaniem skarżącego, złożył on wniosek o wyłączenie wierzytelności ze wskazanego rachunku bankowego z egzekucji, występując równolegle z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego żądania, który został wprawdzie oceniony przez organy negatywnie (odmówiono przywrócenia tego terminu), jednak po kontroli sądowej – postanowienia w tym przedmiocie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Okoliczność ta, w ocenie skarżącego, przemawia za koniecznością powstrzymania się organu egzekucyjnego z dalszym prowadzeniem egzekucji z zajętego rachunku bankowego i dokonywania potrąceń. Niezależnie od tego skarżący wskazał, że dłużnik zajętej wierzytelności – pomimo ograniczeń ustawowych – przekazuje organowi egzekucyjnemu kwoty, które powinny być wolne od zajęcia. Tym samym realnie na rachunku bankowym pozostaje skarżącemu z otrzymywanego świadczenia rentowego kwota zaledwie 200 zł, nie wystarczająca na miesięczne utrzymanie.
W ocenie organu natomiast, wniosek skarżącego jest niedopuszczalny z dwóch przyczyn. Po pierwsze, nie jest to wniosek znany ustawie egzekucyjnej. Po drugie – w dacie wydania zaskarżonego postanowienia nie było żadnej podstawy, by powstrzymywać się z prowadzeniem egzekucji i korzystania z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W szczególności ograniczenia w tym zakresie nie wprowadzały przepisy art. 152 § 1 p.p.s.a. oraz art. 38 § 3 u.p.e.a., na które powołuje się skarżący.
Rozstrzygając powstały spór wskazać trzeba, że jakkolwiek na datę wydania zaskarżonego postanowienia skarga kasacyjna organu od wyroku tut. Sądu w sprawie sygn. akt I SA/Lu 108/23 nie była rozstrzygnięta, to w chwili rozpoznania sprawy przez Sąd w obrocie prawnym znajduje się już wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1100/23, w którym Sąd ten oddalił skargę kasacyjną organu. Tym samym wyrok WSA z dnia 10 maja 2023 r. prawomocnie uchyla postanowienia organów obu instancji zapadłe w przedmiocie wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wyłączenie z egzekucji. Sytuacja ta zobowiązuje organy do ponownego rozpoznania tego wniosku, z uwzględnieniem oceny i wytycznych sądowoadministracyjnych.
Istotną dla oceny niniejszej sprawy pozostaje kwestia, czy wyroki te w jakikolwiek sposób oddziałują na możliwość prowadzenia egzekucji w stosunku do rachunku bankowego w [...] Banku S.A. Nade wszystko jednak rzeczą Sądu pozostaje ocena organu, który uznał, że w ustawie egzekucyjnej brak jest podstawy do wystąpienia z żądaniem zaniechania konkretnych czynności egzekucyjnych. Trzeba bowiem wskazać, że o prawidłowości rozstrzygnięcia w pierwszym rzędzie decyduje właściwe odczytanie intencji strony, a zatem zakwalifikowanie jej żądania. O tym zaś stanowi nie nazwa lub nawet sposób sformułowania żądania, ale całość danego wniosku, z treści którego należy wyinterpretować rzeczywistą wolę osoby występującej z tym żądaniem.
W niniejszej sprawie wolą skarżącego było, by organ egzekucyjny zaniechał (a raczej czasowo zawiesił) dokonywanie potrąceń z należącego do niego rachunku bankowego w [...] Banku S.A. Wskazał on bowiem na dwa przepisy różnych ustaw (ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), tj. art. 152 p.p.s.a. i art. 38 u.p.e.a., w których – w ocenie skarżącego - wskazano na okoliczności (aktualizujące się w niniejszej sprawie w związku z rozstrzygnięciem Sądu w przedmiocie przywrócenia terminu) uzasadniające zaniechanie przez organ egzekucyjny określonych czynności egzekucyjnych. Tego też skarżący oczekiwał od organu egzekucyjnego, a następnie organu nadzoru. Nie sposób więc podzielić stanowiska organu, że wniosek strony jest nieznany ustawie. Co prawda skutki opisane w obu powołanych przepisach winny nastąpić ex lege, ale w sytuacji, gdy określone uprawnienia lub gwarancje ustawowe strony nie są w postępowaniu respektowane, ma ona prawo sformułowania do organu prowadzącego postępowanie określonego żądania w tym zakresie.
Zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Jak z kolei wynika z art. 38 ust. 3 u.p.e.a., do czasu wydania postanowienia w sprawie wyłączenia organ egzekucyjny zaniecha dalszych czynności egzekucyjnych w stosunku do rzeczy lub prawa majątkowego, których wyłączenia żądano; jednakże dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy.
Jakkolwiek przyznać należy rację organowi, że pierwsza ze wskazanych regulacji prawnych nie stanowi podstawy do wstrzymywania czynności w trwającej egzekucji w jakimkolwiek zakresie, to już jednak nie można – zdaniem Sądu – uznać za słuszne stanowiska, że o zasadności żądania strony nie stanowi przepis art. 38 § 3 u.p.e.a. Zawieszenie skutków prawnych uchylonej czynności lub aktu w rozumieniu art. 152 § 1 p.p.s.a. dotyczy w realiach niniejszej sprawy wyłącznie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia żądania o wyłączenie z egzekucji (bo taki był przedmiot rozstrzygania przez sąd administracyjny), co oczywiście nie oznacza, że w sytuacji gdy organ jeszcze przed uprawomocnieniem się postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu orzekł odmownie o wyłączeniu z egzekucji, zawieszone pozostają również skutki tego drugiego z rozstrzygnięć. Tym bardziej, że ma ono charakter orzeczenia ostatecznego i prawomocnego, bowiem złożona od niego skarga została odrzucona.
Jeśli jednak – jak w niniejszej sprawie – doszło do uchylenia niekorzystnych dla strony rozstrzygnięć w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności polegającej na wystąpieniu z wnioskiem o wyłączenie z egzekucji (nawet nieprawomocnie), to należy uznać, że z tą chwilą powstaje stan zbliżony jak w wypadku złożenia wniosku o wyłączenie z egzekucji. Dochodzi bowiem do zawieszenia skutków odmowy przywrócenia terminu do czasu uprawomocnienia się rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, zaś po uprawomocnieniu się wyroku w tej kwestii (a taka sytuacja ma miejsce w chwili orzekania w sprawie) – powstaje stan, w którym organ egzekucyjny musi na nowo rozstrzygnąć o wniosku o przywrócenie terminu, z uwzględnieniem oceny i wskazań sądowych, a następnie – zależnie od wyniku postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu – również o wyłączeniu z egzekucji.
Dlatego też, w ocenie Sądu, organ – zgodnie z wnioskiem strony - powinien zaniechać dalszych czynności egzekucyjnych w stosunku do wskazanej we wniosku o wyłączenie z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku S.A. Takie postępowanie umożliwi faktycznie rozstrzygnąć o wniosku o wyłączenie, zabezpieczając w sposób należyty i przewidziany w ustawie egzekucyjnej prawa osoby trzeciej. Oczywiście zgodzić się należy, że zastosowanie art. 38 § 3 u.p.e.a. nie powoduje ani zawieszenia trwającego postępowania egzekucyjnego, ani też nie prowadzi do jego umorzenia, czy też uchylenia dokonanego zajęcia egzekucyjnego – rachunek bankowy nadal pozostanie zajęty w celu wyegzekwowania należności, ale dłużnik zajętej wierzytelności nie powinien przekazywać comiesięcznie kwoty zajętej do organu egzekucyjnego. Nie oznacza to jednak, że kwota ta zostanie przez to zwolniona i skarżący będzie mógł nią swobodnie dysponować, pozostanie ona bowiem na jego rachunku, dostęp do którego nadal będzie pozostawał ograniczony. Czynności egzekucyjne, przez co rozumieć należy także poszczególne przelewy kwot z rachunku bankowego, zostaną wyłącznie wstrzymane do czasu wydania rozstrzygnięcia, co w realiach niniejszej sprawy oznacza albo do czasu ostatecznej odmowy przywrócenia terminu albo też do wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie wniosku o wyłączenie z egzekucji, gdy termin do jego złożenia zostanie przywrócony. Ostatecznie kwestię możliwości zajęcia rachunku bankowego skarżącego oraz prowadzenia w oparciu o niego czynności w egzekucji rozstrzygnie dopiero postanowienie o wyłączeniu z egzekucji.
Mając to na uwadze zgodzić należy się ze stroną, że organ naruszył w sprawie w sposób istotnie wpływający na rozstrzygnięcie przepisy postępowania, w tym w szczególności art. 38 § 3 u.p.e.a., ale też zasadę zaufania, wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. w zw z art. 18 u.p.e.a.
Jeśli natomiast chodzi o sposób prowadzenia egzekucji z zajętego rachunku bankowego oraz zarzucane przez skarżącego nadużycie prawa z uwagi na egzekwowanie (przekazywanie przez dłużnika zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu) kwoty wolnej od zajęcia wskazać należy, że kwestia ta nie mieści się w granicach rozpoznawanej sprawy. W tym względzie zobowiązanemu przysługują odrębne środki przewidziane w prawie bankowym oraz ustawie egzekucyjnej. Bezpodstawnie zajęte i przekazane przez bank na rachunek organu egzekucyjnego środki pieniężne niepodlegające egzekucji zgodnie z art. 10 § 4 u.p.e.a., podlegają zwrotowi na rachunek bankowy zobowiązanego, z którego zostały przekazane organowi egzekucyjnemu. Co istotne, art. 54a u.Pr.b. jest adresowany nie tylko do banków, ale i do organów egzekucyjnych. Na organie egzekucyjnym – zgodnie z art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. v u.Pr.b. oraz art. 36 § 1 i § 1c w związku z art. 67a § 2 u.p.e.a., ciąży obowiązek wyjaśnienia, jeszcze przed zajęciem rachunku bankowego, a tym bardziej w trakcie egzekucji, czy na tym rachunku bankowym nie znajdują się środki niepodlegające egzekucji, o których mowa w art. 10 § 4 u.p.e.a. (tak: wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2019r., sygn. akt II FSK 3034/18).
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 210 § 2 p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ na nowo rozważy treść wniosku skarżącego, odpowiednio się do niego odnosząc (także w kwestii formy, w której to uczyni) i uwzględniając dokonaną przez Sąd ocenę sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło