I SA/Lu 23/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. D. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług - w zakresie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi postanawia: odmówić skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. I SA/Lu 23/18 Uzasadnienie Postanowieniem z 15 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 23/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", odrzucił z powodu nieuiszczenia wpisu skargę G. D. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z [...] r., wydaną wobec strony w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącej Gminy został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi zarządzeniem z 9 stycznia 2018 r. Wezwanie wysłano na adres pełnomocnika podany w skardze jako adres korespondencyjny, a zarazem siedziba kancelarii. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłka pocztowa nie została odebrana. W tej sytuacji zastosowanie znalazł art. 73 P.p.s.a. Skutek doręczenia nastąpił w dniu 2 lutego 2018r., zgodnie z dyspozycją art. 73 § 1 i 4 P.p.s.a., z upływem okresu 14 dni pozostawania nieodebranej przesyłki w placówce pocztowej (pierwsze zawiadomienie o przesyłce pozostawiono 19 stycznia 2018 r., k. 43 akt sądowych). Pomimo upływu wyznaczonego terminu (w dniu 9 lutego 2018 r.) wpis nie został uiszczony. Na powyższe orzeczenie skarżący, działający przez ustanowionego pełnomocnika - radcę prawnego, złożył zażalenie, w którym - zaskarżając je w całości - wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie złożył też wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że o jego uchybieniu dowiedział się dopiero z uzasadnienia postanowienia Sądu z 15 lutego 2018 r. o odrzuceniu skargi. Wyjaśnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, gdyż nie otrzymał ani przesyłki z wezwaniem do uiszczenia należności sądowej ani żadnego z dwóch awiz, co w jego ocenie wyklucza uznanie, że nastąpiło skuteczne doręczenie przesyłki poleconej. Wyjaśnił, że niedoręczenie przesyłki oraz awiza mogło wynikać z pomyłki co do lokalizacji kancelarii, która położona jest przy ul. [...] w L. z lokalizacją przy ul. [...] w L. (obie ulice sąsiadują ze sobą i ulica [...] "nachodzi" na ulicę F. B.). Skarżący w swojej praktyce spotkał się z omyłkowym doręczaniem korespondencji, która powinna trafić do kancelarii na adres ul. [...] a trafiła pod adres ul. [...], gdzie również znajdują się kancelarie adwokackie i radcowskie. Wskazując na powyższe stwierdził, że domniemywać należy, że zarówno przesyłka polecona, jak i awizo zostały doręczone pod niewłaściwy adres. Dodatkowo pełnomocnik wyjaśnił, że do obsługi administracyjnej kancelarii w godzinach jej urzędowania tj. od poniedziałku do piątku godz. 8.00-16.00, jest zatrudniony pracownik, który w terminach doręczenia zarówno przesyłki, jak i awiza był obecny w pracy, co wyklucza jej niepodjęcie. Równocześnie z wnioskiem pełnomocnik uiścił wpis od skargi. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie 15 lutego 2018 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o odrzuceniu skargi z powodu braku wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanawia o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie art. 87 § 2 i § 4 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oraz równoczesnego z wnioskiem dokonania czynności, której nie dokonała w terminie. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu w przewidzianym prawem terminie oraz dokonał czynności w postaci uiszczenia wpisu. Rozpatrując wniosek z uwzględnieniem okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając postanowieniem z dnia 25 czerwca 2018 r. zażalenie na postanowienie tutejszego Sądu o odrzuceniu skargi, odniósł się do kwestii prawidłowości doręczenia wezwania, która stanowi również podstawę wniosku o przywrócenie terminu (w zażaleniu pełnomocnik nie kwestionował faktu nieuiszczenia w terminie wpisu sądowego, a jedynie brak prawidłowego wezwania do jego uiszczenia). Odnosząc się do tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 1113, 1250, 1823 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 1128), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. W § 2 tego artykułu przewidziano, że do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Zastosowanie znajdą więc przepisy wydanego na podstawie art. 131 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej również jako "K.p.c."), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2015 r., poz. 1222 ze zm., dalej również jako "rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r."). Dla prawidłowego doręczenia pisma przez operatora pocztowego istotne jest przede wszystkim, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 października 2010 r.), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 2 rozporządzenia, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 K.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post. SN z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98, publ.: OSNC 1998). Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma (art. 72 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.). Przyjmuje się, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 P.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i § 3 P.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 589/14, LEX nr 1447223). Zgodnie z szczegółową regulacją zawartą w rozporządzeniu do przesyłki dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Przesyłkę doręcza się wskazanemu na niej adresatowi (doręczenie właściwe), a innemu odbiorcy w przypadkach, o których mowa w art. 138 Kodeksu postępowania cywilnego (doręczenie zastępcze) (§ 3 ust. 1). Przewidziane w art. 139 § 1 K.p.c. zawiadomienie dla adresata o pozostawieniu przesyłki sporządza doręczający, wskazując w nim placówkę pocztową operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia; zawiadomienie pozostawia w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej (§ 6 ust. 2). Po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający: dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis; oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej placówki pocztowej operatora lub właściwego urzędu gminy (§ 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3, placówka pocztowa operatora: 1) sporządza, według wzoru określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia, powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej; w przypadku doręczenia, o którym mowa w art. 135 § 2 K.p.c., powtórne zawiadomienie pozostawia placówka pocztowa operatora w skrytce pocztowej adresata; 2) zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem; 3) przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia (§ 8 ust. 2 rozporządzenia z 2010 r.). Przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki (§ 10. ). Jeżeli do doręczenia przesyłki nie doszło, w razie odmowy przyjęcia przesyłki, a także jeżeli przesyłki nie można doręczyć z powodów określonych w art. 136 § 2 i art. 139 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, doręczający dokonuje adnotacji o przyczynie niedoręczenia przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru, umieszcza datę i składa swój podpis. Domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej reklamacja została zgłoszona w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub innej, która ujawnia wolę reklamującego w sposób dostateczny, w tym również w formie elektronicznej. Reklamację można zgłosić w każdej placówce pocztowej operatora pocztowego, który zawarł umowę o świadczenie usługi pocztowej z nadawcą. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (tak w postanowieniu NSA z 16 maja 2014 r., II FSK 550/14). Aby zatem przyjąć, że nie ma żadnych wątpliwości co do prawidłowości doręczenia w trybie określonym w art. 73 P.p.s.a., z dowodu doręczenia powinno wynikać: jaka była przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia "właściwego", że zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 73 § 2 P.p.s.a. oraz że upłynął 14-dniowy termin przechowywania przesyłki. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w aktach sądowoadministracyjnych sprawy (karta 43) znajduje się, wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu, która spełnia wyżej wskazane kryteria, niezbędne do uznania przedmiotowej przesyłki jako doręczonej w dniu 2 lutego 2018 r., a pełnomocnik skarżącej nie wykazał aby zainicjował skuteczne postępowanie reklamacyjne, które pozwoliło by podważyć fikcję doręczenia tej przesyłki we wskazanym dniu. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu w sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny jest ze względu na treść art. 170 i 171 P.p.s.a., związany powyższymi ustaleniami i ich prawną kwalifikacją, którą zresztą w pełni aprobuje i podziela. Wpływa to na ocenę, że pełnomocnik skarżącej nie uiścił w terminie wpisu od skargi, bowiem był prawidłowo wezwany i nie wypełnił tego zobowiązania w zakreślonym terminie. Zdaniem skarżącej, uchybienie w terminowości dokonania tej czynności procesowej mogło wynikać z faktu, iż doręczyciel myli adresy kancelarii prawnych znajdujących się na sąsiadujących ze sobą ulicach. Okoliczność ta nie została jednak w żaden sposób uprawdopodobniona, a w świetle doświadczenia życiowego i przy uwzględnieniu obowiązujących standardów i zasad etyki zawodowej prawników świadczących wolne zawody, Sąd za niewiarygodne uznał twierdzenie, że inna kancelaria prawna, otrzymując omyłkowo przesyłkę poleconą lub awizo, którego nadawcą jest sąd, zlekceważyłaby ten fakt, nie informując o nim operatora pocztowego czy właściwego adresata, będącego sąsiadem. Powyższego twierdzenia pełnomocnika nie uwiarygadnia również informacja o stałej obecności pracownika obsługi administracyjnej w lokalu kancelarii. W szczególności bowiem – co już podkreślono powyżej – pełnomocnik skarżącej nie podjął nawet próby reklamacji przesyłki. Nie wykazał też, iżby przesyłka ta została mu przekazana przez inną kancelarię. Dlatego też dywagacje na temat ewentualnej możliwości pomylenia dalece jednak różniących się w brzmieniu adresów przez doręczyciela wydają się być mało przekonujące i w żadnym razie nie świadczą o braku winy strony w niedotrzymaniu terminu dokonania czynności procesowej. Jak już wyżej wskazano, konstrukcja prawna doręczenia zastępczego została bowiem stworzona z myślą o tym, aby z jednej strony zapewnić prawidłowy tok postępowania, przy jednoczesnym zagwarantowaniu stronie możliwość wzięcia w nim udziału. Stąd stanowiąca jej element regulacja na wypadek czasowej nawet nieobecności strony (pełnomocnika) pod wskazanym dla doręczeń adresem. Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu należało na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzec jak w sentencji.