I SA/Lu 243/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. N. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodu osobowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 22 maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, synem, synową i wnuczką. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi 5.210 zł, na który składa się dochód z działalności gospodarczej skarżącego (1500 zł), wynagrodzenia za pracę żony (3000 zł) oraz renty syna (710 zł). Dalej oświadczył, że do majątku członków rodziny należy mieszkanie o pow. 36 m2 oraz samochód dostawczy VW Transporter. Dodał, że zarówno on jak i jego syn mają kłopoty ze zdrowiem (astma i niedosłuch), co wiąże się ze znacznymi wydatkami na leczenie. Zarządzeniem z dnia 27 maja 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących sytuację finansową i majątkową wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi skarżący przesłał zeznanie podatkowe za 2013 r., z którego wynika, że skarżący w tym roku osiągnął przychody w kwocie 33.000 zł, rachunek za telefon na kwotę 116,52 zł oraz wyciąg z rachunku bankowego skarżącego i jego syna. Jednocześnie oświadczył, że w związku z tym, iż pozostaje z żoną w separacji nie jest w stanie dostarczyć dokumentów określających jej dochody oraz stan majątkowy. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej zwanej "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Innymi słowy to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto w piśmiennictwie wskazuje się, że brak danych dotyczących bieżących wydatków sprawia, że niemożliwym staje się ustalenie, czy poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy, nawet jeżeli znany jest poziom osiąganych przez stronę dochodów (tak B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LEX 2011, s. 724). Nawiązując do powyższych aspektów prawa pomocy, związanych z koniecznością wykazania przez osobę ubiegającą się o zwolnienie z obowiązku poniesienia ciężaru finansowego z tytułu kosztów postępowania, należy stwierdzić, że skarżący w ramach przedłożonych Sądowi dokumentów nie wykazał w rzetelny sposób okoliczności braku po jego stronie możliwości poniesienia takiego wydatku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim należy wskazać, że oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny, czy jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Tymczasem skarżący nie wykonał wezwania w całości, składając jedynie część dokumentów i oświadczeń pozwalających na ocenę jego zdolności płatniczych. Przede wszystkim skarżący nie udokumentował dochodów żony z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Mianowicie wbrew wezwaniu nie złożył wyciągu z jej konta bankowego, zaświadczenia pracodawcy o aktualnej wysokości wynagrodzenia oraz zeznania podatkowego za 2012 i 2013 rok. Powyższe uzasadnia podejrzenie, że stanowi to rezultat celowego działania, mającego na celu ukazanie sytuacji strony w sposób przemawiający na rzecz przyznania jej prawa pomocy. Działania tego nie usprawiedliwia niczym niepotwierdzone oświadczenie skarżącego, iż pozostaje on z żoną w separacji. Po pierwsze akta sprawy w żaden sposób nie wskazują na taką okoliczność, a po wtóre stoi ono w sprzeczności z wypełnioną przez skarżącego treścią rubryki nr 6 formularza wniosku. Niemniej jednak należy wskazać, że gdyby nawet skarżący w istocie pozostawał w separacji faktycznej, to w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim (a w takim skarżący nadal pozostaje) oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej lub pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I FZ 199/09, z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 113/09, z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 125-126/09). Tym samym pozostawanie w separacji faktycznej nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Wobec tego odmowa wskazania wysokości dochodów małżonki skarżącego wyklucza możliwość stwierdzenia, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i rodziny. Jedynie zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez obojga małżonków dochodów i ponoszonych wydatków (co nie zostało również przez skarżącego wykazane) pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Natomiast uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych na niego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czyli uchylenie się od udzielenia żądanych informacji, jest w istocie przeszkodą, wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 128/12). Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.