I SA/Lu 243/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień i październik 2015 r. postanawia: - odrzucić skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. z dnia [...] określającą W. T. (skarżący), prowadzącemu działalność gospodarczą w pod firmą W. W. T. w T., nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za lipiec, sierpień i październik 2015 r. Zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 29 stycznia 2018 r. , a w dniu 26 lutego 2018 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej – koperta - k. 10 akt sądowych) skarżący złożył do organu skargę z dnia 19 lutego 2018 r., skierowaną do sądu administracyjnego. Jak natomiast wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] z siedzibą w Ś. ogłosił upadłość W. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą W. W. T. w T., wyznaczył sędziego komisarza, jego zastępcę oraz Syndyka Masy Upadłości (pkt I i V postanowienia). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. W opisanym wyżej stanie sprawy skarga W. T. jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, ponieważ w dacie sporządzenia i wniesienia skargi (19 i 26 lutego 2018 r.) skarżący T. T. nie miał już legitymacji formalnej do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym w sprawie dotyczącej przedmiotu objętego zaskarżoną decyzją (zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług) wchodzącego w skład masy upadłości. Skarga została zatem podpisana i wniesiona przez podmiot do tej czynności nieupoważniony. Zgodnie z art. 25 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a." osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Zdolność sądowa stanowi cechę danego podmiotu, która pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z jego udziałem w charakterze strony, to jest zgodnie z 32 P.p.s.a. – skarżącego lub organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie z kolei z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 P.p.s.a.). Jednym z takich przepisów, które przyznają prawo do wniesienia skargi innemu podmiotowi jest art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 2344). W myśl ust. 1 wskazanego przepisu, po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu, postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. W myśl z kolei art. 57 ust. 1 i 2 tej ustawy upadły jest obowiązany wskazać i wydać syndykowi cały swój majątek, a także wydać dokumenty dotyczące jego działalności, majątku oraz rozliczeń, w szczególności księgi rachunkowe, inne ewidencje prowadzone dla celów podatkowych i korespondencję (...) - ust. 1. Upadły jest obowiązany udzielać sędziemu-komisarzowi i syndykowi wszelkich potrzebnych wyjaśnień dotyczących swojego majątku – ust. 2. Tym samym skutkiem ogłoszenia upadłości jest zastąpienie upadłego przez syndyka, który działała za upadły podmiot i zarządza jego mieniem. Zgodnie z art. 160 ust. 1 Prawa upadłościowego w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek upadłego. Skutki ogłoszenia masy upadłości powstają w dniu ogłoszenia upadłości, to jest wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości (art. 52 ww. ustawy). Przepisy Prawa upadłościowego, stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem, a zatem możliwości dokonywania jakichkolwiek czynności prawnych wobec tego majątku, dotyczą również niemożności podejmowania jakichkolwiek czynności procesowych w postępowaniach dotyczących tego majątku. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a brzmienie art. 144 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe jest w tym zakresie jasne i nie nasuwa wątpliwości. Zwrot "wyłącznie" jest kategoryczny i przesądza o tym, że jedynie syndyk ma legitymację formalną do wszczynania postępowań oraz do udziału w toczących się postępowaniach dotyczących masy upadłości. Przepisy te są przepisami szczególnymi, które modyfikują pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) i sądowym w znaczeniu procesowym. O ile zatem stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje nadal upadły, on jest bowiem podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór, to pozbawiony jest on legitymacji formalnej do występowania w postępowaniu sądowym, w sprawach dotyczących masy upadłości (por. wyrok NSA z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 1033/08, SIP LEX nr 573173, postanowienie NSA z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 261/07, SIP LEX nr 338295, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 974/09, SIP Lex nr 614769, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2013 r. , sygn. akt III SA/WA 3522/12, SIP Lex nr 1302623). Brak legitymacji do wniesienia skargi, w okolicznościach analizowanej sprawy, (ogłoszenie upadłości W. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą W. W. T. w T. przed wniesieniem skargi) nie może być uzupełniony. W szczególności nie jest możliwe zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Przepis ten bowiem dotyczy tylko takich sytuacji, kiedy postępowanie sądowoadministracyjne zostało zainicjowane skargą strony, której upadłość ogłoszono dopiero w toku tego postępowania. Wówczas zawieszenie postępowania przed sądem administracyjnym jest obligatoryjne. Brak legitymacji upadłego do wniesienia skargi do sądu powoduje, że postępowanie nie może w ogóle rozpocząć biegu, a więc z istoty rzeczy nie może być również zawieszone a następnie podjęte z udziałem syndyka lub umorzone. Skargę w przedmiotowej sprawie, poczynając od dnia [...] stycznia 2018 r., to jest od dnia ogłoszenia upadłości skarżącego, mógł wnieść jedynie syndyk masy upadłości. Jednakże, aby tak się stało musi zacząć biec termin na dokonanie tej czynności. Zauważyć należy, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu 29 stycznia 2018 r., a więc w dacie, kiedy utracił on już legitymację do działania w sprawach dotyczących masy upadłości, w tym do skutecznego inicjowania postępowań sądowych. Dlatego też dopiero doręczenie zaskarżonej decyzji właściwemu na tym etapie postępowania podatkowego podmiotowi – syndykowi masy upadłości - pozwoli (wedle jego woli) na poddanie jej sądowej kontroli legalności poprzez skuteczne wniesienie skargi (przez podmiot uprawniony). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.