I SA/Lu 250/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Fita, Protokolant Referent stażysta Konrad Gałka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 października 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K. K. [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Lubelskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. W dniu 28 grudnia 2007r., K. K. złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r., o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r., Nr 10, poz.76 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą". Decyzją z dnia [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił K. K. wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia K. K. wystąpiła z odwołaniem i wniosła o zmianę decyzji i uwzględnienie jej wniosku o wpis do ewidencji producentów. W uzasadnieniu podniosła, iż od 2005r. posiada z mężem rozdzielność majątkową. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie uwzględniając odwołania wnioskodawczyni podniósł, iż zasady tworzenia, prowadzenia, zakres i przeznaczenie krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności określa ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz wniosków o przyznanie płatności. Stosownie do art. 12 ust. 4 ustawy, osoby pozostające w związku małżeńskim, powinny otrzymywać w ewidencji, jeden numer identyfikacyjny. Przepis ten obliguje do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków, niezależnie od ustroju majątkowego ich łączącego. Nadto organ podkreślił, iż małżonek wnioskodawczyni M. K. w dniu [...], złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o wpis do ewidencji producentów. W dniu [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wydał zaświadczenie o nadaniu wnioskodawcy numeru identyfikacyjnego: [...] K. K. jako współmałżonka wnioskodawcy wyraziła zgodę na nadanie powyższego numeru. Nadto na dokumencie zmiany wniosku M. K. o wpis do ewidencji producentów z dnia [...], w sekcji XIII znajduje się zgoda K. K. na wpis do ewidencji producentów współmałżonka. Na powyższą decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa K. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której zarzuciła naruszenie art. 12 ust. 4 ustawy, poprzez błędną wykładnię i wadliwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż małżonkowie mogą posiadać tylko jeden numer identyfikacyjny, niezależnie od ustroju majątkowego, istniejącego pomiędzy nimi podczas, gdy właściwa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że taki numer może być nadany w sytuacji, gdy małżonkowie są współposiadaczami gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu podniosła, iż w sytuacji gdy gospodarstwa rolne współmałżonków należą do ich majątków osobistych, i każde z nich posiada i gospodaruje na własnym gospodarstwie rolnym, mogą posiadać oddzielne numery identyfikacyjne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje Na wstępie należy wyjaśnić, iż stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych (...), przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi, skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji, następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (a); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (b); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (c). Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała strona skarżąca. Przy czym należy zwrócić uwagę, iż sądy administracyjne nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania spraw. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził takie naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy zważyć, iż decyzją z dnia [...], Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], odmawiającą K. K. wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. W uzasadnieniu jako konstytutywny argument przemawiający za takim rozstrzygnięciem wskazał, iż wnioskodawczyni - jako małżonce M. K. wpisanego w dniu [...] za jej zgodą do ewidencji producentów pod numerem identyfikacyjnym: [...], nie przysługuje - stosownie do treści art. 12 ust 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76) zwanej dalej "ustawą" - prawo nadania osobnego numeru identyfikacyjnego, bez względu na łączące ich stosunki majątkowe. Zważyć należy, iż zgodnie z dyspozycją art. 11 ust 1 ww. ustawy, producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do kierownika biura powiatowego agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy. Jednocześnie z wpisem do ewidencji nadaje się numer identyfikacyjny stosownie do art. 12 ust 1 ww. ustawy. W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się temu ze współmałżonków , co do którego współmałżonek wyraził pisemną zgodę (art. 12 ust 4 ww. ustawy). Producentem rolnym zgodnie z art. 3 pkt 3 ww. ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego . Nadto podkreślić należy, iż stosownie do treści art. 3 pkt 1 ww. ustawy gospodarstwo rolne to wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu. Nadanie numeru identyfikacyjnego jest czynnością - materialno - techniczną organu administracji publicznej, dokonywaną wówczas, gdy podmiot składający wniosek spełnia warunki przewidziane w przepisach prawa w tym także przepisach wskazanej ustawy o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W przedmiotowym stanie faktycznym, organ oceniając złożony wniosek winien rozpatrzeć czy wnioskodawca spełnia kryteria określone w art. 12 ust 4 ww. ustawy. Powyższa ocena winna odbywać się w oparciu o kryterium określone w tym przepisie z uwzględnieniem jednak całego systemu prawa w myśl wyrażonej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności, zgodnie z którą działania organu zmierzające do wyjaśnienia owego stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy winny być prowadzone na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym rozporządzeń Komisji WE, będących szczególną formą pochodnego prawa wspólnotowego, które cechuje bezpośrednia stosowalność i bezpośrednie obowiązywanie w wewnętrznym porządku prawnym państwa członkowskiego (por. A. Wróbel; Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, Zakamycze 2005, s. 95). W niniejszej sprawie organy stosując wykładnię językową art. 12 ust. 4 ww. ustawy uznały, iż w przypadku małżonków nadaje się jeden numer identyfikacyjny, a wskazana ustawa od powyższej reguły nie przewiduje wyjątków. W ocenie sądu stanowisko to nie zasługuje na aprobatę. Należy podkreślić, iż zastosowany w niniejszej sprawie przepis art. 12 ust. 4 ww. ustawy, funkcjonuje w ramach większej usystematyzowanej grupy przepisów, jaką jest ustawa i szerzej cały system prawa. Należało zatem zastosować wykładnię funkcjonalną i systemową omawianego przepisu, uwzględniając także regulację dotyczącą stosunków majątkowych małżeńskich stosownie do treści przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) dalej "k.r.i o.". Zgodnie z dyspozycją art. 51 k.r.i o. w razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później. W art. 511 k.r. i o. określono zaś zasadę samodzielnego zarządu majątkiem własnym, zgodnie z którą każdy z małżonków zarządza swoim majątkiem samodzielnie. Zatem, w razie gdy pomiędzy małżonkami nie istnieje ustrój wspólności majątkowej, każdy ze współmałżonków posiada majątek własny. Odrębne majątki małżonków nie są ze sobą powiązane funkcjonalnie, a żądne z małżonków nie jest posiadaczem nieruchomości należących do drugiego z nich. Organ orzekający dokonując wykładni przepisu art. 12 ust. 4 ww. ustawy winien mieć na uwadze nadto pojęcie gospodarstwa rolnego zdefiniowane w Załączniku I do Rozporządzenia Komisji /WE/Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002r., zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych /Dz. Urz. UE L. z 2002r. Nr 216, poz.1/. Gospodarstwo rolne, stosownie do omawianego Załącznika, określają następujące kryteria: produkcja produktów rolnych, samodzielne zarządzanie, samodzielność techniczna i ekonomiczna. Samodzielne zarządzanie istnieje także wtedy, gdy gospodarstwo jest prowadzone przez działające wspólnie dwie osoby lub więcej. Natomiast przejawem samodzielności technicznej i ekonomicznej jest wspólne użytkowanie siły roboczej i środków produkcji – maszyn , budynków lub ziemi itd./. Za jedno samodzielne gospodarstwo uważane jest gospodarstwo nawet podzielone między dwie lub więcej osób, ze względów podatkowych lub innych, ale ciągle posiadające jeden zarząd. Jeśli pełna odpowiedzialność prawna i ekonomiczna za gospodarstwo spada na jedną tylko osobę, osoba ta jest uważana za jedynego posiadacza, nawet jeśli gospodarstwo spełnia pozostałe kryteria gospodarstwa grupowego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż małżonkom można nadać osobne numery identyfikacyjne jeżeli: istnieje pomiędzy nimi rozdzielność majątkowa w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i w ramach tej rozdzielności małżonkowie prowadzą dwa odrębne gospodarstwa rolne i każde z nich jest samodzielne pod względem technicznym i ekonomicznym. Stanowisko zbieżne z powyższym prezentowane jest także w wyrokach : z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt II SA/Łd 1011/06, z dnia 20 czerwca 2007 r. , sygn. akt II SA/Łd 974/06, natomiast w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. , sygn. akt I SA/Rz 13/08 Sąd wyraził pogląd, iż o tym, że małżonkowie mogą mieć tylko jeden numer identyfikacyjny producenta rolnego, w świetle art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, decyduje fakt, iż małżonkowie posiadają wspólność ustawową i są współposiadaczami gospodarstwa rolnego. Z powyższego należy wnioskować, że gdy małżonkowie nie posiadają wspólności ustawowej i nie są współposiadaczami gospodarstwa rolnego mogą otrzymać odrębne numery identyfikacyjne. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż małżonkowie K. zawarli umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową. Zatem organy oceniając wniosek K. K. o wpis do ewidencji producentów, winny mieć na uwadze omówione wyżej kryteria wynikające z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz mieć na uwadze treść omówionych wyżej przepisów rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 . Wskazać należy nadto na zasadę prawdy obiektywnej, którą to organ orzekający winien się kierować przy załatwianiu sprawy. Zgodnie z art. 7 K.p.a., którego rozwinięcie znajduje wyraz w art. 107 § 3 K.p.a., obowiązkiem organów prowadzących postępowanie jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w sposób zgodny z prawem stosownie do dyspozycji wspomnianego już art. 6 K.p.a. Organ obowiązany był także do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, tak aby ustalić stan zgodny z rzeczywistością (art. 77 § 1 K.p.a.). Z akt sprawy wynika, iż w niniejszej sprawie nie przeprowadzono postępowania dowodowego w oparciu o omówione wyżej kryteria. Nie sprawdzono, czy gospodarstwo rolne skarżącej nabyte zostało ze środków należących do jej majątku odrębnego oraz czy stanowi ono wraz z gospodarstwem rolnym współmałżonka jedną funkcjonalną całość, czy też gospodarstwa te są zarządzane odrębnie a każde z nich jest samodzielne pod względem technicznym i ekonomicznym. Sumując podkreślić należy, iż organ orzekający może odmówić wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego w przypadku niespełnienia przesłanek ustawowych, jednakże z uwzględnieniem całego systemu prawa powszechnie obowiązującego. Pełna ocena merytorycznych zarzutów sformułowanych pod adresem zaskarżonej decyzji byłaby przedwczesna, z uwagi na niekompletny i w części nieprawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy, będący podstawą ustaleń faktycznych organu II instancji. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163 poz. 1349 ze zm.). Na kwotę orzeczoną na rzecz skarżącej składa się również kwota 17 zł z tytułu opłaty od udzielonego pełnomocnictwa.