I SA/Lu 420/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w zakresie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 420/13 odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 420/13 odmówił przyznania U. G. (dalej jako skarżąca) prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że dane wyłożone przez skarżącą dotyczące jej dochodów i stanu majątkowego są nierzetelne i niewiarygodne, co uzasadnia odmowę uwzględnienia wniosku. Od rozstrzygnięcia tego skarżąca wniosła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 490/13. W związku z prawomocnym rozstrzygnięciem wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, pouczając jednocześnie, że niewykonanie zobowiązania w terminie 7 dni spowoduje odrzucenie skargi. W odpowiedzi na powyższe skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazała, podobnie jak za pierwszym razem, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwoma synami. Zaznaczyła, iż tylko ona pracuje uzyskując wynagrodzenie w kwocie 800 zł brutto. Mąż natomiast jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponadto nie posiadają żadnego majątku ani przedmiotów wartościowych. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżąca może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem wykazać istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów, oświadczeń oraz twierdzeń musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Przystępując jednak do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wniosek ten prawomocnie oddalił postanowieniem z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 420/13. Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Te zaś, jednoznacznie nakładają na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia dokładnych i rzetelnych danych, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na sądzie (referendarzu sądowym) nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia tutejszego Sądu z dnia 26 września 2013 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podnieść należy, że zarówno zakres, jak i treść złożonego obecnie wniosku są tożsame (identyczne) z uprzednio złożonym. Tak dochód skarżącej, jak i składniki jej majątku nie uległy jakiemukolwiek uszczupleniu. Jednakże co najistotniejsze skarżąca w dalszym ciągu nie przedstawiła wiarygodnych danych dotyczących swojego stanu finansowego i majątkowego. Sąd w prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy zawarł szczegółową argumentację tyczącą wymaganego sposobu obrazowania sytuacji finansowej skarżącej, czemu skarżąca nie sprostała, a nawet w toku dalszego postępowania, tj. składając zażalenie, a następnie kolejny wniosek o prawo pomocy nie podjęła takiej próby, w dalszym ciągu powielając argumentację i całość twierdzeń zawartych w pierwotnym wniosku. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika zaś obowiązek wykazania przez stronę, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem strona ta powinna podjąć wszelkie czynności, które świadczyłyby o zasadności jej wniosku. W niniejszej sprawie strona nie podjęła nawet próby dokonania takich czynności. Nie powołała bowiem żadnych nowych okoliczności, ani nie uzupełniła (poszerzyła) materiału dowodowego w jakikolwiek sposób. W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.