I SA/Lu 430/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku rolnego na 2011 rok postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżąca w dniu 8 lipca 2011 r. (data obciążenia) dokonała tej opłaty, a następnie wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym w dniu 9 lipca 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) na urzędowym formularzu wniosła o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała dodatkowe oświadczenie i dokumenty źródłowe. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Wykazała, że w skład jej majątku wchodzi spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2, poza tym nie posiada innych nieruchomości, ani żadnych zasobów finansowych. Podała, iż utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł brutto. Wskazała, że stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą [...] zł (w tym: czynsz – [...] zł; energia elektryczna – [...] zł; gaz – [...] zł; woda – [...] zł i telefon – [...] zł). Do wniosku dołączyła potwierdzenie wypłaty/odbioru emerytury za miesiąc styczeń 2011 r. W pierwszej kolejności podnieść należy, że ocena możliwości poniesienia przez stronę wymaganych kosztów jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie wykazała aktualnej wysokości pobieranego świadczenia, nie wykazała również czy /i jakie/ dochody osiąga mąż pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Brak było również informacji wskazującej na terminy i okresy płatności za media (energia, gaz, woda). Wątpliwości budziła bowiem wysokość niektórych kwot opłat wskazanych przez skarżącą jako miesięczne (np. kwota [...] zł miesięcznie za energię elektryczną w sytuacji prowadzenia dwuosobowego gospodarstwa domowego). W związku z powyższym wezwano skarżącą do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe, skarżąca nadesłała pismo z 31 sierpnia 2011 r., w którym dokonała wyliczenia opłat związanych z utrzymaniem mieszkania na kwotę [...] zł oraz podniosła, że mąż cierpi na chorobę [...], co pociąga za sobą wysokie koszty leczenia. Skarżąca nie podała, czy mąż uzyskuje dochody i jaka jest ich wysokość, oświadczyła natomiast, że żyje w separacji z mężem i nie posiada żadnych "ubocznych dochodów". Do w/w pisma skarżąca załączyła następujące dokumenty źródłowe: przekaz pocztowy emerytury za styczeń 2011 r. wskazujący na kwotę dochodu [...] zł brutto i [...] zł netto; dowód zapłaty czynszu mieszkaniowego ( na kwotę [...] zł) i odrębnie funduszu remontowego (na kwotę [...] zł); dowody zapłaty za energię elektryczną na kwotę [...] zł (z terminem płatności na 28 grudnia 2010 r.) i na kwotę [...] zł (z terminem płatności na 20 stycznia 2011 r.; dowody zapłaty za gaz na kwotę [...] zł (z terminem płatności na 2 grudnia 2010 r.) i na kwotę [...] zł (z terminem płatności na 30 stycznia 2011 r.), dowód opłaty abonamentu RTV za I kwartał 2011 r. na kwotę [...] zł; dowody opłaty za telefon na kwotę [...] zł (z terminem płatności na 31 grudnia 2010 r.) i [...] zł (z terminem płatności na 31 stycznia 2011 r.; informację ze spółdzielni mieszkaniowej z dnia 26 lipca 2011 r. o rozliczeniu zużycia wody i określeniu wysokości czynszu od dnia 1 sierpnia 2011 r. na kwotę [...] zł (łącznie z funduszem remontowym) oraz trzy karty informacyjne leczenia szpitalnego męża skarżącej. W oparciu o złożone na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy oświadczenie skarżącej oraz nadesłane na wezwanie dokumenty stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie. Pokreślić należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. W ocenie referendarza skarżąca nie wykazała w pełni, jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa. Pomimo stosownego wezwania o przesłanie aktualnego odcinka pobieranej emerytury poświadczającego wysokość pobieranego świadczenia w kwocie brutto i netto, skarżąca ponownie nadesłała odcinek świadczenia /przekaz pocztowy/ za styczeń 2011 r. Skarżąca nie wykazała również, czy jej mąż uzyskuje dochody, jeśli tak to jaka jest ich wysokość. Oświadczyła jedynie, że pozostaje z mężem w separacji (co stoi w sprzeczności z oświadczeniem złożonym w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy, gdzie podała, że pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym). Niezależnie od powyższego faktem jest, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, nie przedstawiła orzeczenia o separacji i w związku z tym, dochody męża należy również brać pod uwagę przy ocenie jej zdolności płatniczych. Przepisy prawa rodzinnego nakładają bowiem na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego, niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego, obejmuje też sytuację pozostawania małżonków w faktycznej separacji (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 9 czerwca 2010 r. I SA/Bk 49/10 Lex nr 659127; postanowienie NSA z dnia 2 września 2009 r. I FZ 199/09 niepublik.). Skarżąca nie podając swoich aktualnych dochodów oraz nie ujawniając dochodów męża spowodowała, że nie można ustalić jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Nie jest zatem możliwe porównanie miesięcznych dochodów skarżącej i jej rodziny do miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Zaznaczyć jedynie należy, że nie można uznać miesięcznych wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego w takiej wysokości jak podała skarżąca ([...] zł). Skarżąca podając taką wysokość kwoty, zsumowała opłaty za media (energię, gaz, telefon) jak i fundusz remontowy za okresy dwumiesięczne lub trzymiesięczne (w przypadku abonamentu RTV). Reasumując powyższe, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.