I SA/Lu 434/11

Dnia 29 grudnia 2011 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Chitrosz po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za miesiące styczeń - czerwiec 2010 roku - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: - odmówić A. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością przyznania prawa pomocy. A. spółka z ograniczoną odpowiedzialności, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym wniosku pełnomocnik Spółki wskazał, że kapitał zakładowy (majątek) to kwota [...], wartość środków trwałych to kwota [...], wysokość zysku za ostatni rok obrotowy to kwota [...]. Wyjaśnił, że z powodu podwyższenia stawki podatku od gier na automatach o niskich wygranych Spółka zapłaciła ponad 200% podatku więcej niż przed nowelizacją przepisów. W związku z tym Spółka została zmuszona do zmniejszenia kosztów funkcjonowania, między innymi przez zmniejszenie zatrudnienia. Sytuacja Spółki systematycznie się pogarsza, o czym świadczy zmniejszająca się liczba posiadanych automatów. Powyższe świadczy w ocenie pełnomocnika o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania przez Spółkę. Postanowieniem z dnia 13 października 2011 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Od powyższego postanowienia Spółka wniosła sprzeciw. Wskazywała na brak możliwości sprzedaży majątku, w szczególności automatów do gier o niskich wygranych, które w związku ze zmianą stanu prawnego tracą swoją użyteczność. Spółka podkreśliła, że sprzedaż majątku nieruchomego miałaby dla niej nieodwracalne skutki. Dodała, że środki finansowe uzyskiwane z prowadzonej działalności z trudem pozwalają na regulowanie bieżących należności, w tym drastycznie wysokiego podatku od gier od posiadanych automatów. Taka sytuacja pociąga za sobą ryzyko konieczności wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Na poparcie swojego stanowiska Spółka odwołała się do argumentacji zawartej w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach: I GSK 1202/07, I GZ 193/10. Ponadto wyjaśniła, że została również wezwana do opłacenia wpisu sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 266/11, co oznacza, że w razie odmowy przyznania prawa pomocy będzie zmuszona do zapłacenia wpisów w łącznej kwocie [...]. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych informacji (deklaracji na podatek dochodowy za 2010 rok, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, wskazania struktury miesięcznych stałych przychodów i wydatków Spółki z uwzględnieniem ich rodzajów i wielkości, pełnomocnik Spółki nadesłał deklaracje CIT -8 za 2010 rok, deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT – 7, za sierpień, wrzesień i październik 2011 r. wraz z korektami, wyciągi z rachunków bankowych za wyrywkowe 1-2 dniowe okresy sierpnia, września, października br. oraz "jednostronny rachunek zysków i strat z uwzględnieniem bufora" oraz "bilans z uwzględnieniem bufora". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. - wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że traci moc postanowienie objęte sprzeciwem, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Zgodnie z art. 245 § 1 w związku z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym, na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W przedstawionym stanie prawnym należy podzielić stanowisko, zgodnie z którym użycie w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" przesądza o tym, że na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (II FZ 236/08). Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa (II FZ 101/09). Skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu (GZ 146/04). Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim, czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą (FZ 178/08). Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (FZ 478/04). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (FZ 160/08). Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi (II FZ 80/09). W przedstawionych okolicznościach i stanie prawnym Spółka nie uprawdopodobniła ustawowych przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim podkreślić należy, że Spółka nie wykonała w sposób zupełny wezwania Sądu do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 3-miesięcy, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia. Natomiast przedstawione w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy twierdzenia i złożone dokumenty nie wskazują, by rzeczywiście Spółka nie miała dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania zainicjowanego skargą, lub by poniesienie tych kosztów stanowiło uszczerbek dla jej sytuacji majątkowej stanowiący zagrożenie dla ciągłości prowadzonej działalności czy wręcz prowadzący do upadłości Spółki. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy PPPr wynika, że wysokość zysku Spółki za ostatni rok obrotowy to kwota [...] natomiast z nadesłanego na wezwanie sądu zeznania CIT - 8 za 2010 r. wynika że dochód osiągnięty przez nią w roku 2010 wynosił [...] jednocześnie Spółka posiada środki trwałe o wartości [...] (poz. 8 formularza PPPr). W toku postępowania o przyznanie prawa pomocy Spółka nie wskazała innych konkretnych okoliczności świadczących o drastycznej zmianie sytuacji finansowej w roku bieżącym. W szczególności, trudno za takie uznać fragmentaryczne wyciągi z kont bankowych Spółki wskazujące ujemne saldo dokonywanych konkretnego dnia operacji. Nie daje również możliwości oceny pogorszenia się kondycji Spółki, zawarta we wniosku o przyznanie prawa pomocy, informacja o redukcji zatrudnienia, na skutek wejścia w życie nowej ustawy o grach w sytuacji, gdy brak jest informacji porównawczych (np. stanu zatrudnienia) umożliwiających ustalenie skali zjawiska. Podkreślić w tym miejscu należy, że Spółka zarządzeniem z dnia 14 listopada 2011 r. była wzywana m.in. do wskazania struktury miesięcznych stałych dochodów i wydatków, z uwzględnieniem ich rodzaju i wielkości, które to dane umożliwiłyby sądowi kompleksową ocenę jej aktualnej sytuacji. W świetle powyższego, w ocenie Sądu nie można przyjąć, że skarżąca Spółka nie miała realnych możliwości pozyskania środków na poniesienie zarówno kosztów niniejszego postępowania, jak i kosztów w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 266/11. Z tych względów, wobec braku ustawowych przesłanek zastosowania art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.