I SA/Lu 481/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), WSA Jerzy Drwal, Protokolant Referent stażysta Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia - oddala skargę. I SA/Lu 481/10 UZASADNIENIE 1. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia / nazwanego odwołaniem / na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 5 lutego 2010 r. nr [...]/2010 / błędnie oznaczonego jako decyzja /, umarzające postępowanie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji i umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych: Se [...]/2003. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. – ustawa egzekucyjna / i uzasadniał, że co do zasady rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym mają formę postanowienia. Na postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub k.p.a. tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zatem rozstrzygnięcie Dyrektora ZUS Oddział w B. w przedmiocie zarzutów i umorzenia postępowania egzekucyjnego powinno było mieć formę postanowienia, nie decyzji / art. 34 § 4, 59 § 3 ustawy egzekucyjnej /. Nie nazwa, ale treść rozstrzygnięcia decyduje o jego zakwalifikowaniu jako konkretny akt administracyjny. Pomimo niepoprawnej nazwy rozstrzygnięcia, organ egzekucyjny zawarł w nim prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej za pośrednictwem Dyrektora ZUS Oddział w B. w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. Z potwierdzenia odbioru tego postanowienia wynika, że zostało doręczone pełnomocnikowi Z. K. na adres kancelarii w dniu 11 lutego 2010 r. Termin do złożenia zażalenia upłynął z dniem 18 lutego 2010 r. Zażalenie / odwołanie / zostało nadane w krajowym urzędzie pocztowym w dniu 22 lutego 2010 r. / data stempla /, po upływie ustawowego terminu na złożenie zażalenia. Stosownie do art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – k.p.a. / termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Żalący nie wnosił o przywrócenie terminu. W tych okolicznościach spóźnione zażalenie nie wywołuje skutków prawnych. Dyrektor Izby Skarbowej u podstaw prawnych swego rozstrzygnięcia powołał art. 134 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej. 2. Z. K. złożył skargę na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 129 § 2 k.p.a. Uzasadniał, że wniósł odwołanie od konkretnego aktu Dyrektora Oddziału ZUS, od decyzji, nie od postanowienia. Podstawą prawną decyzji umarzającej postępowanie w sprawie zarzutów i umarzającej postępowanie egzekucyjne jest art. 105 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej. Umorzenie bezprzedmiotowego postępowania może nastąpić tylko w formie decyzji. Stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej jest w istocie opinią o tym, jaką formę powinno mieć rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału ZUS. Pomija realnie istniejący akt administracyjny, zaskarżony przez stronę. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wydane na podstawie ustaleń oczywiście niezgodnych z okolicznościami faktycznymi rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zachodzi sprzeczność między wstępem i osnową decyzji Dyrektora Oddziału ZUS a pouczeniem w niej zawartym. Należało oceniać podstawę prawną i istotę rozstrzygnięcia. Nie należało nadawać pierwszoplanowego znaczenia błędnemu pouczeniu o sposobie zaskarżenia. Postępowanie strony skarżącej odpowiada art. 129 § 2 k.p.a. Odmienne stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej jest niezgodnie z tym bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa. W dalszej części uzasadnienia autor skargi polemizował z zasadnością umorzenia postępowania w sprawie zarzutów, umorzenia postępowania egzekucyjnego. Odwołał się do stanowisk prawnych w sprawach: III SA/Lu 473/05, VII SA/Wa 956/08, I SA/Łd 435/96. 3. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko, argumenty, przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Skarga nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. 5. Stosownie do art. 17 § 1 ustawy egzekucyjnej o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub k.p.a. tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Stosownie do art. 18 ustawy egzekucyjnej jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Stosownie do art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Stosownie do art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu. Stosownie do art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Stosownie do art. 59 § 4 ustawy egzekucyjnej postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Stosownie do art. 59 § 5 ustawy egzekucyjnej na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Stosownie do art. 83c ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych / Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 – s.u.s. / dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby skarbowej. 6. Stosownie do art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Stosownie do art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Stosownie do art. 125 § 1 k.p.a. postanowienia, od których służy stronom zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, doręcza się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Stosownie do art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. 7. W przedstawionym stanie prawnym ma rację Dyrektor Izby Skarbowej, kiedy stwierdza, że rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych mają formę postanowień o ile ustawa nie stanowi inaczej. Postanowienie jest podstawową, zasadniczą formą rozstrzygnięcia poszczególnych kwestii w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, także tych, które w postępowaniu administracyjnym podlegają rozstrzygnięciu decyzją. Postanowienie pełni w zakresie postępowania egzekucyjnego w administracji taką rolę, jak decyzja w postępowaniu administracyjnym. W tym stanie prawnym ma rację Dyrektor Izby Skarbowej, kiedy stwierdza, że rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału ZUS / jako organu egzekucyjnego / o umorzeniu postępowania w sprawie zarzutów i o umorzeniu postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia w warunkach art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w powiązaniu z art. 18 ustawy egzekucyjnej, nie w formie decyzji. Konsekwencją wydania w istocie postanowienia było pouczenie adresata o prawie, terminie i sposobie złożenia zażalenia od wydanego postanowienia. Ma rację Dyrektor Izby Skarbowej, kiedy stwierdza, że nie nazwa, lecz treść rozstrzygnięcia organu, także egzekucyjnego, przesądza o jego formie, czy jest decyzją czy postanowieniem. Błędne nazwanie rozstrzygnięcia decyzją w sytuacji, w której rozstrzygnięcie nie może być decyzją i jest postanowieniem z uwagi na przedmiot rozstrzygania, organ rozstrzygający, tryb podejmowania rozstrzygnięcia, samo nie czyni postanowienia decyzją. Nie można pomijać, że ani decyzja w warunkach art. 107 § 1 k.p.a., ani postanowienie w warunkach art. 124 § 2 k.p.a., nie musi zawierać nazwy formy rozstrzygnięcia dla swego istnienia. Nazwa rozstrzygnięcia nie należy do tych elementów, które są konieczne dla istnienia decyzji czy postanowienia, dla prawnej kwalifikacji rozstrzygnięcia jako decyzji czy postanowienia. Brak nazwania rozstrzygnięcia decyzją czy postanowieniem pozostaje bez znaczenia dla prawnej kwalifikacji tego rozstrzygnięcia jako decyzji czy postanowienia. Także błędne nazwanie rozstrzygnięcia decyzją samo nie czyni tego rozstrzygnięcia decyzją, w oderwaniu od treści, przedmiotu rozstrzygnięcia, organu rozstrzygającego, trybu podejmowania rozstrzygnięcia. Nie ma podstawy prawnej kwalifikacja rozstrzygnięcia podejmowanego przez organ, także egzekucyjny, tylko przez pryzmat nazwy. Tylko nazwa rozstrzygnięcia / decyzja, postanowienie /, zawarta w jego treści, nie stanowi ustawowego kryterium kwalifikacji formy rozstrzygnięcia. 8. Odmienne stanowisko zawarte w skardze pomija przedstawiony stan prawny. Także wyrok w sprawie I SA/Lu 205/09 z dnia 9 września 2009 r. nie podważa legalności zaskarżonego postanowienia. W tej sprawie przedmiotem sądowej kontroli legalności było postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Sąd stwierdził nieważność tego postanowienia w warunkach art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. 9. W tym stanie sprawy faktycznym i prawnym zaskarżone postanowienie ma u podstaw prawidłową wykładnię art. 17 § 1, art. 18 ustawy egzekucyjnej w powiązaniu z art. 124 § 1 – 2, art. 144 k.p.a., przez to prawidłowe zastosowanie art. 134 k.p.a. w powiązaniu z art. 18 ustawy egzekucyjnej. Bezspornie zażalenie nie zostało złożone w ustawowym terminie 7 dni, zgodnie z pouczeniem. 10. Z tych względów niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – ustawa p.p.s.a. /.