I SA/Lu 521/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Bartmińska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania podatkowego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu M. K. R. od Skarbu Państwa kwotę [...]zł ([...]) w tym VAT, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ("organ") po rozpatrzeniu zażalenia M. J. ("skarżąca") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie zawieszenia postępowania dotyczącego nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu płatnika za sierpień 2004 r. – uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania dotyczącego nadpłaty. Z zaskarżonego postanowienia oraz z akt sprawy wynika, że wobec skarżącej prowadzone było postępowanie egzekucyjne z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień 2001 r. i za marzec 2005 r. na podstawie tytułów wykonawczych odpowiednio [...] i [...] oraz z tytułu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i za rok 2004 na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] We wniosku z dnia 30 stycznia 2013 r. skarżąca domagała się zwrotu wyegzekwowanych kwot kwestionując legalność tytułów wykonawczych. W toku postępowania o zwrot nadpłaty z tytułu podatku dochodowego za 1998 r. i sierpień 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z [...] r. zawiesił postępowanie uznając, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm., dalej również zamiennie "O.p.") mające wpływ na jej zakończenie, a jest nim rozstrzygnięcie dotyczące skuteczności wszczęcia i prowadzenia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...], [...] i [...] Zdaniem tego organu rozstrzygnięcie tego zagadnienia nastąpi po rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] r. nr [...] W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zakwestionowała istnienie w tej sprawie zagadnienia wstępnego. Stwierdziła, że zostało już rozstrzygnięte przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który nie dopatrzył się nieprawidłowości we wskazanych tytułach wykonawczych. Skarżąca wniosła o uchylenie tego postanowienia. W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania i umorzył postępowanie w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania podatkowego o zwrot nadpłaty. Powołując się na definicję zagadnienia wstępnego zawartą w przepisie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt II FSK 2315/13, organ odwoławczy stwierdził, że wydanie przez sąd orzeczenia w sprawie zakończonej postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] r. nr [...] nie jest niezbędnym warunkiem rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej nadpłaty w podatku dochodowym za wskazany okres. Wyjaśnił, że kwestia dotycząca skutecznego wszczęcia i prowadzenia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych opiewających na zaległości z tytułu tego podatku została już rozstrzygnięta. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Lu 600/11 oraz z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 197/15 organ wskazał, że tytuł wykonawczy o nr [...] został skarżącej skutecznie doręczony i wszczęcie egzekucji było zgodne z prawem, natomiast w odniesieniu zaś do tytułu wykonawczego [...] w drugim z powołanych wyroków stwierdzono niedopuszczalność egzekucji z uwagi na niedoręcznie tytułu wykonawczego oraz nieistnienie obowiązku w wyniku przedawnienia zobowiązania, w następstwie czego postępowanie egzekucyjne prowadzone na jego podstawie zostało umorzone. W konkluzji organ stwierdził, że kwestia dotycząca skutecznego wszczęcia i prowadzenia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] (dotyczący podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r.) i [...] (dotyczący podatku dochodowego z tytułu płatnika za sierpień 2004 r.) została już rozstrzygnięta i nie może stanowić zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 201 § 1pkt 2 Ordynacja podatkowa. Jednocześnie organ wskazał, że wobec uchylenia postanowienia o zawieszeniu postępowania i umorzenia postępowania w tym przedmiocie, organ pierwszej instancji zobowiązany jest rozpatrzyć wniosek skarżącej o stwierdzenie nadpłaty podatku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca kwestionuje argumentację przyjętą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i odwołuje się do kwestii związanych z podrabianiem podpisów na tytułach wykonawczych. Podnosi również, że organ nie odniósł się do wniosku o zwrot wyegzekwowanych kwot. Wskazuje również, że w sprawie o zwrot nadpłaty zainicjowanej wnioskiem skarżącej z 30 stycznia 2013 r. i obejmującej cztery tytuły wykonawcze, organ w sposób nieuzasadniony dokonał rozdzielenia spraw, w wyniku czego wydano dwa odrębne postanowienia, tj. [...] r. i z [...] r. Zdaniem skarżącej rozpoznanie sprawy w przedmiocie zwrotu nadpłaty powinno być objęte jednym postępowaniem. W oparciu o te argumenty skarżąca domaga się zmiany w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia i rozstrzygnięcia sprawy, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. Skarga jest niezasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego (postanowienia) z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." wynika, że zaskarżona decyzja (postanowienie) winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem wskazanych przepisów doprowadziła do uznania, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, co powoduje, że skarga nie mogła zostać uwzględniona. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia i podlegającą w niniejszej sprawie ocenie sądu było istnienie przesłanki zawieszenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. W myśl art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jak podkreśla się zgodnie w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie, zagadnieniem wstępnym jest pewna kwestia o charakterze otwartym, czyli jeszcze nie przesądzona, której treścią może być wypowiedź odnośnie uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych jeszcze okoliczności mających znaczenie prawne dla wydania orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem (por. wyrok NSA z 16 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1026/15). W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy trafnie skonstatował, iż zagadnienie takie nie występuje, skoro na temat dopuszczalności prowadzenia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...] i nr [...] wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. W prawomocnym wyroku z 7 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Lu 600/11 sąd stwierdził, iż pierwszy z wymienionych tytułów (dotyczył zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r.) został doręczony prawidłowo i wszczęcie na jego podstawie egzekucji było zgodne z prawem, odnośnie zaś drugiego z wymienionych tytułów (opiewającego na zaległości z tytułu podatku dochodowego z racji niewykonania obowiązków płatnika za sierpień 2004 r.) wyrokiem z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 197/15 sąd stwierdził niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej, w wyniku czego umorzone zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ten tytuł. W tej sytuacji za prawidłowe należy uznać stanowisko organu odwoławczego, iż zagadnienie skuteczności prowadzenia egzekucji kwot objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi zostało przesądzone i nie wymagało już dodatkowych wypowiedzi innego organu ani sądu. Stanowi to o braku zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postępowania, czego procesową konsekwencją było uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego prowadzonego przez organ pierwszej instancji w celu rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o stwierdzenie nadpłaty powstałej w wyniku prowadzonej wobec niej egzekucji należności podatkowych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy przesłanka zawieszenia postępowania jaką jest pojawiające się w jego toku zagadnienie wstępne nie wymaga szerszego omówienia wobec zbieżnego w tym przedmiocie stanowiska skarżącej i organu. Odnosząc się zaś do podniesionej w skardze kwestii "rozdzielenia" postępowań w przedmiocie wniosku z 30 stycznia 2013 r. o zwrot nadpłaty należy wskazać, iż rozpoznanie przez sąd sprawy w jej granicach (art. 134 p.p.s.a) oznacza że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Skargę zaś rozpoznawaną w niniejszym postępowaniu sądowym, wniesiono na postanowienie organu drugiej instancji z [...] r. w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie nadpłaty w podatku dochodowym. Należy podkreślić, iż sąd w niniejszym postępowaniu kontroluje wyłącznie rozstrzygnięcie dotyczące kwestii wpadkowej związanej z zawieszeniem postępowania podatkowego. Kontrola sądu według kryteriów określonych w art. 145 p.p.s.a i w granicach wyznaczonych przepisem art. 134 p.p.s.a. obejmuje zatem prawidłowość rozstrzygnięcia organu w kontekście przesłanek zawieszenia postępowania. Rozstrzygnięcie w sprawie dotyczącej nadpłaty nie zostało jeszcze wydane – jak podkreślił organ w zaskarżonym postanowieniu. Z tego też względu podnoszony w skardze postulat objęcia sprawy zwrotu nadpłaty jednym postępowaniem podatkowym nie mógł być przedmiotem kontroli sądu w niniejszym postępowaniu. Biorąc pod uwagę wymienione na wstępie kryteria kontroli, sąd nie dopatrzył się żadnego w wymienionych rodzajów naruszeń, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 lipca 2017 r. skarżącej przyznano prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. O wynagrodzeniu radcy prawnego ustanowionego z urzędu sąd orzekł w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2016.1715), przyjmując określoną w przepisie § 21 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia stawkę wynagrodzenia w wysokości [...] zł powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług.