I SA/Lu 53/13

I SA/Lu 53/13 POSTANOWIENIE Dnia 13 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. I SA/Lu 53/13 UZASADNIENIE Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z twierdzeń skarżącego wynika, że dysponuje dochodem ok. 500 zł, który przeznacza na bieżące wydatki, koszty leczenia. Nie posiada żadnych oszczędności, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego ani zasobów finansowych, a jedynym źródłem jego utrzymania jest renta. Rencistą jest od 1995 r. Na etapie rozpatrywania przez sąd wniosku o przyznanie prawa pomocy (skarżący złożył sprzeciw na postanowienie z dnia 5 kwietnia 2013 r., odmawiające przyznania prawa pomocy) skarżący przedłożył deklaracje VAT za styczeń do marca 2013 r., zeznanie podatkowe PIT 36 za 2012 r., księgę podatkową za luty do kwietnia 2013 r., historię rachunku bankowego za marzec do kwietnia 2013 r. włącznie (w kserokopiach). W tym stanie sprawy należy zważyć, co następuje: W rezultacie sprzeciwu, postanowienie z dnia 5 kwietnia 2013 r. utraciło moc. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd. Stanowi o tym art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U.12.270 – p.p.s.a. /. Dla prawidłowego rozpoznania wniosku o prawo pomocy, po sprzeciwie, skarżący został zobowiązany do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Z tych dokumentów wynika, że w okresie od stycznia do marca 2013 r. skarżący nabył towary i usługi za kwotę ponad 7.000 zł (por. kserokopie deklaracji VAT-7). Skarżący od stycznia do kwietnia 2013 r. dokonał zakupów towarów handlowych i materiałów za kwotę ponad 20.000 zł (por. kserokopie stron księgi). Z kolei z historii rachunku bankowego wynikają, między innymi, wpłaty gotówkowe w kwotach: 1.000 zł, 1.500 zł, 5.000 zł, 1.000 zł, 2.500 zł. Wniosek skarżącego zawiera żądanie osoby fizycznej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd w całości podziela stanowisko prawne, zgodnie z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (II FZ 236/08). Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (II FZ 101/09). Skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu (GZ 146/04). Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą (FZ 178/08). Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (FZ 478/04). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (FZ 160/08). Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi (II FZ 80/09). W okolicznościach rozpatrywanego wniosku, w świetle przedstawionych dokumentów i twierdzeń, skarżący nie wykazał ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd, rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa pomocy, stoi na stanowisku, że skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny rzeczywistego braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, na obecnym etapie wpisu w kwocie 500 zł i kosztów ustanowienia radcy prawnego. Poziom wydatków ponoszonych przez skarżącego w toku działalności gospodarczej, w analizowanym okresie od stycznia 2013 r., jednoznacznie wskazuje na dysponowanie przez skarżącego środkami finansowymi. Należy zwrócić uwagę, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w listopadzie 2012 r., a zatem skarżący powinien respektować obowiązek ponoszenia kosztów postępowania przy podejmowaniu decyzji o zakupach w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w następnych miesiącach. Skarżący nie wykazał, by od listopada 2012 r. nie miał obiektywnej możliwości zgromadzenia środków z działalności gospodarczej na pełne koszty postępowania sądowego. Kiedy skarżący składał skargę w grudniu 2012 r., to następnie w styczniu 2013 r. nabył towary i usługi za kwotę na poziomie 6.800 zł (por. kserokopia deklaracji VAT-7 za ten okres rozliczeniowy). Posiada zatem źródła, przynoszące środki finansowe. Natomiast, jeśli skarżący posiadane środki finansowe przeznacza na działalność gospodarczą, pomijając obowiązek ponoszenia kosztów postępowania, związanych z wniesioną przez niego skargą, to taka sytuacja nie realizuje żadnej z przesłanek przyznania prawa pomocy. Podsumowując, w tych okolicznościach rozpatrywanego wniosku należy stwierdzić, że nie zostały wykazane przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dla zupełności oceny twierdzeń skarżącego o jego sytuacji materialnej, należy zwrócić również uwagę, że z zeznania podatkowego PIT 36 za 2012 r. wynika przychód rzędu 76.900 zł, koszty uzyskania przychodu rzędu 74.400 zł, dochód rzędu 23.700 zł, nadpłata rzędu 2.800 zł. Sąd, rozpatrujący wniosek, jest zdania, że w tych okolicznościach przyznanie prawa pomocy byłoby dowolnym, pozbawionym ustawowych przesłanek przerzuceniem ciężaru ponoszenia kosztów postępowania na współobywateli. Z tych względów należało orzec jak na wstępie wobec stwierdzenia, że skarżący nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.