I SA/Lu 557/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie NSA Ewa Gdulewicz, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2004 sprawy ze skargi J. G. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. oddalono skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa po rozpatrzeniu odwołania J. G., utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2003 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok w kwocie 1213,30 zł. Z akt sprawy wynika, że J. G. w złożonym zeznaniu PIT-37 za 2000 rok od dochodów z emerytur i rent krajowych odliczył wydatki z tytułu rent i innych ciężarów opartych na tytule prawnym w wysokości 4.400 zł. W dniu [...] stycznia 2000 r. skarżący zawarł dwie podobnie brzmiące umowy rent,. na rzecz A. M. i A. M., zgodnie z którymi zobowiązał się na okres do 31 grudnia 2000 r. do comiesięcznych wypłat świadczeń pieniężnych, nie określając jednak wysokości przyznanych świadczeń. Na odwrocie umów widnieją pokwitowania z których wynika, że na rzecz A. M. i A. M. przekazał on w 2000 roku po 12 świadczeń o łącznej wysokości po 2.200 zł dla każdej z rentobiorczyń. Renty, jak wyjaśnił J. G. ustanowił na prośbę synowej dla jej znajomych w celu przekazania im środków na naukę i opłacenie kosztów wynajmowania stancji, a z obiema obdarowanymi ustnie uzgodnił wysokość miesięcznych świadczeń i ich łączną kwotę. Skarżący w dniu [...] lutego 2003 r. złożył pisemne wyjaśnienie, w którym m. in zanegował istnienie ustnych ustaleń pomiędzy stronami dotyczących kwot przyznanej renty, a to dlatego jakoby nie mógł przewidzieć z góry jaką kwotą będzie mógł dysponować. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Izba Skarbowa podniosła, że zważywszy na to, iż przepisy ustaw podatkowych nie definiują pojęcia "renty" ani "trwałych ciężarów", należy je interpretować w oparciu o Kodeks cywilny. Art.903 Kodeksu cywilnego stanowi wprost, iż przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku. Ważna umowa renty, dopuszczająca przedmiotowe odliczenia, powinna spełniać te przesłanki. Jednocześnie Izba Skarbowa podkreśliła fakt, że umowa renty jako umowa kauzalna ( przyczynowa w sensie podstawy prawnej przysporzenia ) i jednocześnie zobowiązująca, kreuje zobowiązania trwałe i nie może być pozorna. W ocenie Izby zawarte przez skarżącego umowy nie posiadają cech renty dających prawo do skorzystania z odliczenia od dochodu przed opodatkowaniem w podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem umowy te nie zawierają określonej wysokości świadczeń okresowych. Kwoty te zostały oznaczone jedynie na pokwitowaniach ich odbioru, i jak wynika ze złożonych przez skarżącego wyjaśnień do protokołu oraz z przesłuchań rentobiorczyń w charakterze świadków, przedmiotowe kwoty nie zostały z góry ustalone, gdyż miały wynikać z możliwości finansowych fundatora. W interpretacji Izby Skarbowej oznacza to, iż nie umawiano się na określone świadczenia okresowe, lecz na nieskonkretyzowaną co do kwoty pomoc finansowa, której w tych okolicznościach nie można uznać za rentę. Od powyższej decyzji J. G. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze J. G. wniósł o uchylenie decyzji Izby Skarbowej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucając błędną wykładnię art. 903 kc i art. 26 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podniósł, iż w jego ocenie umowy renty, które zawarł z A.M. i A.M. spełniają warunki formalne zawarte w art. 903 kc. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art.3 i art.106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) z dniem 1 stycznia 2004 roku utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz.368 z późń. zm.) i przestały funkcjonować ośrodki zamiejscowe tego sądu, a w ich miejsce powstały wojewódzkie sądy administracyjne (art.85 powołanej ustawy ). Stosownie do art.97 ( 1 powołanej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, będący sądem właściwym zgodnie z art. 13 ( 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Zgodnie z art.26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych / Dz. U. z 1993 r., Nr 90 poz 416 / od podstawy obliczenia podatku można odliczyć kwoty rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym. W przepisie tym ustawodawca odwołał się do pojęcia "renty"-instytucji zdefiniowanej w prawie cywilnym. Umowa renty jako umowa kauzalna ( przyczynowa w sensie podstawy prawnej przysporzenia, a nie w wyniku faktycznej pobudki działania ) i jednocześnie zobowiązująca, odpowiada warunkom przewidzianym w art. 903 kc tylko wtedy, gdy kreuje zobowiązanie trwałe i stanowi samoistne źródło powstania praw do renty w znaczeniu uprawnienia do oznaczonych świadczeń rentowych. Z umów przedstawionych przez J. G. nie wynika aby warunek określenia wysokości świadczenia został dochowany. Fakt ten potwierdzają dodatkowo rentobiorczynie: A. M. i A. M. ( K 21 i 27 akt podatkowych) oraz sam skarżący w uzupełnieniu do protokołu ( K 10), stwierdzając, że kwota miesięcznych wypłat miała dopiero w przyszłości wynikać z możliwości finansowych fundatora. Stanowisko, dotyczące konieczności określenia w umowie renty wysokości świadczeń, jakie prezentują organy podatkowe potwierdza bogate orzecznictwo ( wyrok NSA z dn.8 stycznia 2002 r. sygn. III SA 996/00, wyrok NSA z dn.29 czerwca 1999 r., sygn. I SA/Wr 591/99). W przedmiotowej sprawie podatnik ustanawiający rentę jako podstawę dokonania odliczeń powinien wykazać, że dysponuje ważnym pod względem cywilnoprawnym tytułem o cechach renty, czego jak wynika z powyższego nie uczynił. Dokonując zatem kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem ( art.1 ( 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ) stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza, stąd skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.