I SA/Lu 562/22

WyrokWSA w Lublinie2023-02-08

Skład orzekający: Halina Chitrosz-Roicka, Monika Kazubińska-Kręcisz, Andrzej Niezgoda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy jest zobowiązany do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, a żądanie nie jest oparte na przesłance z art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej?
Ratio decidendi
Organ podatkowy jest zobowiązany do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, a żądanie nie jest oparte na przesłance z art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Oddalenie skargi przez sąd administracyjny jest negatywną przesłanką wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący R. M. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 8 lutego 2018 r., która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania dowodowego i prawa. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że wcześniejsze prawomocne oddalenie skargi na decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz, WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewelina Piskorek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2023 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr 0601-IEW.611.4.2022.4 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 sierpnia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy wydaną przez siebie decyzję z 10 czerwca 2022 r. nr 0601-IEW.611.2.2022, odmawiającą R. M. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z 8 lutego 2018 r. nr 0601-IEW-2.4261.18.2017.8 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Z jej uzasadnienia i akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Biłgoraju decyzją z 15 czerwca 2011 r. nr PD/4110-107/10 określił małżonkom B. i R. M. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości 108.312 zł w związku ze zwolnieniem małżonków z długu przez bank. Decyzją z 12 września 2011 r. nr ZPD/4117-023/11/25843 Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 22 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Lu 671/11 oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego, natomiast wyrokiem z 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II FSK 2755/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. W dniu 16 sierpnia 2017 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Biłgoraju wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. oraz o umorzenie odsetek za zwłokę należnych od tej zaległości. Decyzją z 13 października 2017 r. nr 0603-SEW.4621.22.2017 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Biłgoraju odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi podatkowej. Decyzją z 8 lutego 2018 r. nr 0601-IEW-2.4261.18.2017.8 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 316/18 oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego, a postanowieniem z dnia 27 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 316/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Pismem z 13 maja 2022 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie m.in. o unieważnienie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 8 lutego 2018 r. nr: 0601-IEW-2.4261.18.2017.8. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (działając jako organ I instancji) decyzją z 10 czerwca 2022 r. nr 0601-IEW.611.2.2022 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Nie zgadzając się z treścią rozstrzygnięcia skarżący złożył odwołanie. W jego uzasadnieniu stwierdził, że nastąpiło ewidentne naruszenie zasad postępowania dowodowego przez "Instytucje Skarbowe, od samego początku rozpatrywania sprawy". Zarzucił naruszenie prawa i brak odpowiedzi na "postawione uchybienia", dotyczących ustnych konwersacji, jak i pisemnie wskazywanych błędów w całym procesie dowodowym. Zaznaczył, że organy podatkowe przeprowadziły proces dowodowy nieprawidłowo i w związku z tym sądy administracyjne orzekały na podstawie "zupełnie nie obiektywnych faktów i nie kompletnych dokumentów". Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, odwołując się w pierwszej kolejności do art. 128 Ordynacji podatkowej, ustanawiającego ogólną regułę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wskazał również na przestanki stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, o których mowa w art. 247 § 1 tej ustawy. Zwrócił przy tym uwagę, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony (art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej), jednakże nie każdy wniosek strony doprowadzi do takiego skutku, tj. do wszczęcia postępowania. Organ podatkowy bowiem wydaje (obligatoryjnie) decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 (art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej). Z przytoczonej regulacji prawnej – zdaniem organu odwoławczego – wynika, że organ podatkowy jest zobowiązany do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, która była już przedmiotem kontroli przez sąd administracyjny co do jej legalności (poza sytuacją, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a która w przedmiotowej sprawie nie występuje). W konsekwencji zatem, gdy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 316/18 oddalającym skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 8 lutego 2018 r. nr 0601-IEW-2.4261.18.2017.8, zaistniała negatywna przesłanka wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. W skardze do Sądu skarżący –nie wyrażając "zgody na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 30 sierpnia 2022 r. nr 0601-IEW.611.4.2022.4 oraz na argumenty w niej zawarte, począwszy od przytoczonego art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej" – powołanie się przez organ na "przedawnienie" ocenił jak działanie pozaprawne. Argumentował, że "Sąd nie posiadał kluczowych danych, nie przekazanych przez instytucje skarbowe z postępowania dowodowego, co świadczy o zasadności zastosowania art. 247 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej". Nie wyraził zgody na "egzekwowany obowiązek", ponieważ został on określony z bezprawną treścią orzeczenia, z którego wynika naruszenie przepisów: 1) k.p.a.: m.in.: art. art. 7, 7a § 1, 8 § 1, 9, 14 § 2, 61, 67 § 1 i § 2, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 81a § 1, 86, 102, 105 § 1 § 2, 109 § 2,110 § 1, 112, 114, 121, 135, 156, 159, 163, 235; 2) Ordynacji podatkowej: art. art. 165, 181, 187, 240 § 1 pkt 1 i art. 247; 3) k.c.: art. art. 5, 58, 65 § 2, 66 § 1, 117, 118, 353, 361, 363, 415, 416, 417, 917; 4) Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej: art. art. 6, 7, 21 ust. 1, 30, 33 ust. 2, 63, 64 ust. 1, 67 ust. 1, 68 ust. 1 i 3, 70 ust. 4, 71, 77 ust. 1, 87, a nadto: 5) art. 8, art. 10 pkt 2 i art. 11 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, art. 1 pkt 3 Międzynarodowego Kodeksu Etycznego Funkcjonariuszy Państwowych, art. 17 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W niezwykle obszernym i wielowątkowym odwołaniu skarżący m.in. odniósł się do umowy kredytowej i kwestii naliczania odsetek przez wierzyciela, wskazując na stosowne regulacje k.c.: art. 481 § 1 i art. 482 i wyprowadzając wniosek, że "takie" odstąpienie przez wierzyciela od dochodzenia od dłużnika odsetek nie stanowi przysporzenia, a tym samym nie wywołuje skutków podatkowych. Skarżący opisał przy tym postępowanie wymiarowe i egzekucyjne, wskazując na przepisy, które w jego ocenie zostały naruszone w toku prowadzonych postępowań. Wyjaśnił również swoją sytuację zdrowotną oraz wpływ stresu na organizm ludzi. Odniósł się również do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego i zauważył, że każde negatywne rozstrzygnięcie decyzji powinno być szczególnie jasno uzasadnione – zarówno co do faktów, jak i do prawa jednostki, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko zbadane i wzięte pod uwagę. Skarżący dość obszernie nawiązał do instytucji "zwolnienia z egzekucji" zauważając, że opiera się ona na zasadzie uznania administracyjnego, a to nie oznacza dowolności w działaniu organu. Zarzucając brak przestrzegania w administracji "dobrych zasad deontologicznych, etyki zawodowej, powinności i obowiązków wynikających ze statutów i przyjętych zwyczajów w zawodach, których reguły uwzględniają aspekt moralny z podstawą prawa przez niekompetentne, nieprzekonujące, wybiórcze i niezgodne z literą prawa ustalenia organów państwowych", powołał się na orzeczenia sądów, dotyczące skutków oświadczenia o uznaniu długu złożonego po upływie terminu przedawnienia. Argumentował, że umorzenie jest aktem woli, czynnością prawną, która wywołuje bezpośredni skutek w postaci zwolnienia dłużnika z obowiązku świadczenia, natomiast w przypadku przedawnienia dochodzi do ustawowo ukształtowanej sytuacji. Wskazując zaś na podstawy stwierdzenia nieważności, wyraził pogląd, iż instytucje skarbowe stworzyły pozaprawny "dualizm" podatkowy, ponieważ te same urzędy w tożsamej sytuacji zdecydowały najpierw o braku jakiegokolwiek podatku, a następnie zażądały zapłacenia nieistniejącego zobowiązania. Według skarżącego: "dopuszczono się, poprzez działanie niezgodne z zasadami współżycia społecznego (...) nękania, które doprowadziło i skutkuje psychicznym poniżeniem, udręczeniem, rozchwianiem emocjonalnym, poczuciem dyskomfortu, nieodwracalnie wyrządzonymi krzywdami i etc., "bagatelizowano, zgłaszane symptomy, pogarszającego się stanu zdrowia (...), "doprowadzono do "wegetowania rodziny, dalece poniżej minimum, nawet na dnie egzystencjonalności, pozbawiło (...) atrybutów funkcjonowania w społeczeństwie a z ogniska domowego uczyniono zgliszcza", "poprzez psychofizyczne ograbienie i ogołocenie, bezpowrotnie zaprzepaszczono, realizację wymarzonych, zaplanowanych oraz przemyślanych, etc. celów życiowych całej rodziny a w szczególności najmłodszego pokolenia, "naruszono art. 139 kpa., poprzez różnoraką interpretację art. 13 egzekucji w administracji, wydzielając, niezgodną z potrzebami kwotę, odmiennie postanawiając niż w poprzednich orzeczeniach w tożsamej sytuacji zdrowotnej". Ostatecznie, skarżący wniósł o: 1. przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie z kosztów sądowych z powodu bardzo trudnej sytuacji materialnej, która jest związana m.in. z egzekucją skarbową oraz rosnącymi kosztami, 2. wstrzymanie wykonania decyzji, 3. unieważnienie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 8 lutego 2018 r., nr 0601-IEW-2.4261.18.2017.8 utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga na uwzględnienie nie zasługuje, albowiem tak zaskarżona, jak i poprzedzająca decyzja prawa nie naruszają. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma nie tylko prawo, ale także i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego – nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Wobec poruszania przez skarżącego w skardze wielu wątków, odnoszących się do nieprawidłowości różnych orzeczeń wydawanych przez organy podatkowe od 2010 r. (także w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego) dla całkowitej jasności sprawy podkreślić trzeba, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej postępowaniu jest sprawa zainicjowana stosownym wnioskiem z dnia 13 maja 2022 r. o "unieważnienie" decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 8 lutego 2018 r. nr 0601-IEW-2.4261.18.2017.8, utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości 90.788,37 zł oraz odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 78.276 zł (obliczonych na dzień złożenia wniosku tj. 16 sierpnia 2017 r.). Rozpatrując złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wydał decyzję z 10 czerwca 2022 r. nr 0601-IEW.611.2.2022, którą odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Następnie, po rozpatrzeniu złożonego odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (działając jako organ drugiej instancji) utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję własną. Wskazać też jednoznacznie trzeba, że postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych prowadzone jest na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Do tego postępowania nie stosuje się ani przepisów k.p.a. ani k.c. W myśl art. 128 Ordynacji podatkowej, ustanawiającego ogólną regułę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz ustawach podatkowych. Zgodnie z art 247 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: 1. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości; 2. została wydana bez podstawy prawnej; 3. została wydana z rażącym naruszeniem prawa; 4. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 5. została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 6. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 7. zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa; 8. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Instytucja stwierdzenia nieważności stanowi prawnie dopuszczalne odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych. Obok wznowienia postępowania, uchylenia oraz zmiany decyzji ostatecznej zaliczana jest do tzw. nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych. Tryby te nie służą co do zasady ponownemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy, która została już ostatecznie załatwiona, lecz dokonaniu oceny orzeczenia wydanego w takiej sprawie z punktu widzenia przesłanek zastosowania tych trybów. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji: 1) ogranicza się do zbadania, czy kwestionowane ostateczne rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z kwalifikowanych wad, wymienionych enumeratywnie w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, uzasadniających stwierdzenie nieważności; w postępowaniu tym organ zasadniczo dokonuje oceny przez pryzmat akt postępowania zwykłego, nie przeprowadza zaś nowych dowodów, które miały by na celu podważenie czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, będącą przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym; 2) jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, a jego istotą jest wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem decyzji ostatecznej (ustalenie czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej); organ podatkowy nie może ponownie rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym; 3) nie może przerodzić się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie okoliczności sprawy, Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Trzeba jednak zauważyć, że nie każdy wniosek strony skutkować będzie wszczęciem postępowania. Jak bowiem wynika z art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy obligatoryjnie wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: 1. żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub 2. sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4. W niniejszym przypadku poza sporem jest fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Biłgoraju decyzją z 13 października 2017 r., nr 0603-SEW.4621.22.2017 odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi podatkowej, czyli umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. oraz umorzenia odsetek za zwłokę należnych od tej zaległości. Decyzją z 8 lutego 2018 r. nr 0601-IEW-2.4261.18.2017.8. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 316/18 oddalił skargę, a postanowieniem z dnia 27 grudnia 2018 r. – odrzucił skargę kasacyjną. Tym samym – w ocenie Sądu rozpatrującego obecną sprawę – podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że zachodzi przesłanka wymieniona w art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, uniemożliwiająca organowi podatkowemu wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt I FSK 2209/15 (CBOSA), "oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Próba stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem, stanowi w istocie niedopuszczalną ingerencję w prawomocne orzeczenie sądu." (por. Z. Kmieciak w: System Prawa Administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Sądowa kontrola administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 296 oraz wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 485/14, CBOSA). Sąd w pełni podziela powyższy pogląd. Zważyć trzeba, że także w literaturze prezentowany jest pogląd, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny pierwszej instancji, co do zasady, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczącym skarg na pisemne interpretacje prawa podatkowego). Oznacza to, że także w obowiązującym stanie prawnym wojewódzki sąd administracyjny, kontrolując zaskarżoną decyzję lub postanowienie, ma obowiązek z urzędu przeanalizować, czy nie wystąpiły w sprawie przesłanki wymienione w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Prawomocne oddalenie skargi jest zatem jednoznaczne ze stwierdzeniem nieistnienia przesłanki nieważności decyzji (postanowienia). W konsekwencji zamierzeniem ustawodawcy jest wyeliminowanie możliwości dwutorowego prowadzenia postępowań (nadzwyczajnego i sądowoadministracyjnego) dotyczących tej samej decyzji ostatecznej, odnoszących się do tożsamej sprawy" (por. K. Teszner (w:) L. Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. 1, WKP 2017). Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy jeszcze raz podkreślić trzeba, że wniosek o stwierdzenie nieważności wpłynął do organu w dniu 17 maja 2022 r., a więc gdy wyrok WSA w Lublinie w sprawie, której wniosek dotyczył, został już wydany i się uprawomocnił. Ponadto żądanie wniosku nie zostało oparte na przesłance wymienionej w art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Z tych wzglądów organ był zobowiązany do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W konsekwencji nie może być w sprawie niniejszej mowy o badaniu merytorycznej zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności i przeprowadzaniu jakichkolwiek dowodów w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło