I SA/Lu 563/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. K. W. zastępowany przez zawodowego pełnomocnika wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 kwietnia 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie wpisu od skargi. W złożonym na tę okoliczność wniosku oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe zajmując użyczony mu nieodpłatnie (na podstawie umowy ustnej) lokal mieszkalny w B.. Z żoną od wielu lat pozostaje w ustroju rozdzielności małżeńskiej i separacji faktycznej. Utrzymuje się z dochodów z prowadzonej osobiście działalności gospodarczej w wysokości [...] zł netto miesięcznie, które w całości przeznacza na bieżące utrzymanie. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych, a do prowadzonej działalności gospodarczej nie wykorzystuje żadnych środków trwałych. Zapytany o koszty zastępstwa procesowego wskazał, iż te dotychczas nie zostały pokryte (akta sprawy II SA/Lu 492/17). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym (zgodnie z wyznaczonym przez skarżącego zakresem wniosku, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w części wpisu od skargi) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej prawa do sądu o ile ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności, o których mowa w przywołanym przepisie. Koszty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych, a zwolnienie z ich uiszczenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też tego rodzaju ulgi mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach szczególnych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Rozpocząć trzeba od wskazania, że oprócz wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej, skarżący złożył wniosek o prawo pomocy jeszcze w drugiej sprawie zawisłej przed sądem. Dokonując zatem oceny możliwości poniesienia kosztów postępowania, wzięto pod uwagę wysokość kosztów w obydwu tych sprawach. Łączna wysokość wpisów w tych sprawach wynosi 2.818 zł (1.500 zł +1.318 zł). Dokonując zaś zestawienie ww. niezbędnych kosztów we wszystkich zawisłych przed Sądem sprawach, z sytuacją finansową wnioskodawcy stwierdzić należy, że nie zachodzą najmniejsze przesłanki do uwzględnienia jego wniosku. Konkluzja taka nasuwa się w wyniku analizy oświadczeń i dokumentacji przedłożonej przez stronę (akta sprawy II SA/Lu 492/17), a w szczególności zaświadczenia o wysokości osiągniętego w 2016 r. dochodu, deklaracji podatku VAT za okres listopad 2016 r. - kwiecień 2017 r. oraz wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, które to stanową wystarczający i zarazem przesądzający argument nie pozwalający przyznać stronie prawa pomocy zarówno w tej jak i w drugiej zainicjowanej przez nią sprawie. Mianowicie ze złożonej deklaracji podatkowej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. wynika, że skarżący w roku tym osiągnął z prowadzonej działalności gospodarczej dochód w kwocie [...]zł, co dało miesięczny dochód w wysokości [...] zł, która to wartość odpowiada również aktualnie osiąganym dochodom strony. Już samo to, przy uwzględnieniu ilości osób korzystających z tych środków (tylko skarżący) z całą pewnością nie pozwala uznać wnioskodawcy za osobę, która wpisuje się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Skarżący uzyskuje bowiem stały dochód, który jest w stanie pokryć jego potrzeby bytowe, a przy właściwym jego gospodarowaniu również pokryć koszty wpisów zainicjowanych postępowań sądowych. Powyższe potwierdza również dokumentacja w postaci deklaracji VAT za poszczególne miesiące. Mianowicie wynika z nich, że skarżący dokonał dostawy towarów oraz świadczenia usług na kwoty: w listopadzie 2016 r. - [...] zł, w grudniu 2016 r. - [...] zł, w styczniu 2017 r. - [...] zł, w lutym 2017 r. - [...] zł, w marcu 2017 r. - [...] zł i w kwietniu 2017 r. - [...] zł. Z powyższych danych jednoznacznie wynika, że działalność gospodarcza skarżącego cały czas osiąga znaczne obroty (będące jego udziałem), które jednocześnie posiadają cechę regularności i stabilności. Co prawda dane z tych deklaracji nie wskazują na wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, lecz właśnie na sam fakt prowadzenia przez niego działalności gospodarczej znacznych rozmiarów, oraz osiągania obrotów, będących jego udziałem. Zdolność poniesienia kosztów zainicjowanych postępowań sądowych wynika również z analizy jednego z posiadanych przez stronę w Bank Zachodni WBK rachunku bankowego z którego jednoznacznie wynika, że skarżący dysponował środkami pieniężnymi, które wielokrotnie, przewyższały wymagane koszty sądowe w obydwu sprawach. Tytułem przykładu można wskazać, że w dniu 24 marca 2017 r., suma środków na rachunku bankowym skarżącego wynosiła [...] zł, a suma uznać w miesiącu marcu 2017 r. wyniosła [...] zł. Suma uznać w miesiącu kwietniu 2017 r. wyniosła natomiast. [...] zł. Nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych strony jest również fakt reprezentowania jej w postępowaniu podatkowym a następnie sądowy, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność ta sama w sobie przeczy bowiem tezie strony o braku jakichkolwiek środków, gdyż albo już na ustanowienie adwokata wygospodarowała pewne środki finansowe, albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczyła się z taką potrzebą w przyszłości. Z tych też względów rozpoznający sprawę nie znalazł żadnego uzasadnienia dla przyjęcia jakoby budżet państwa miał kredytować stronę skarżącą w sytuacji gdy posiadane przez nią możliwości zarobkowe są w stanie zabezpieczyć dochodzenie swoich racji przed sądem. Co więcej wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winien on zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia tych kosztów. Poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań strony skarżącej zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. referendarz sądowy orzekł jak na wstępie.