I SA/Lu 576/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 października 2017 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Skarżąca wniosła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem (urodzonym w 2010 r.). Źródłem ich utrzymania jest dochód skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...]zł netto, zaś jedyny majątek jaki posiada to nieruchomość rolna o powierzchni 6 ha. W zakresie ponoszonych stałych miesięcznych wydatków podała: czynsz - [...] zł, wyżywienie - [...] zł, media i środki czystości - [...] zł oraz zobowiązania finansowe - [...] zł. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej strony, referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń. Na przedmiotowe wezwanie skarżąca nie odpowiedziała. W tych okolicznościach postanowieniem z dnia 4 października 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz uzasadniał, że w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy skarżąca ma obowiązek wskazać, czyli udokumentować i udowodnić , że jej sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia uprzywilejowanie jej w stosunku do innych podatników poprzez zwolnienie od obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Referendarz podkreślał, że strona ma obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. W ocenie referendarza, zawartych we wniosku oświadczeń strony nie sposób uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej strony, oznacza, że skarżąca nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym nie wykazała przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej "P.p.s.a." Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła sprzeciw, w którym argumentowała, że zaskarżone postanowienie jest dla niej krzywdzące i rażąco niesprawiedliwe. Jej zdaniem, skoro referendarz sądowy nie zakwestionował treści formularza prawa pomocy, to powinien przyjąć, że przy tak niskim dochodzie i tak wysokich wydatkach prawo pomocy się stronie należy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodzić należy z referendarzem sądowym, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 P.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających uprzywilejowane traktowanie w stosunku do innych współobywateli i podatników. Zatem rozstrzygnięcie w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, jakie fakty wykaże strona skarżąca dotyczące jej stanu majątkowego i kondycji finansowej. Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach sygn. akt: I OZ 881/11, LEX nr 1069777, I OZ 713/09, LEX nr 552394, czy II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Powyższa wykładnia koreluje z dyspozycją z art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym Jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Obowiązek ten rozciąga się zatem, jak zasadnie zauważa referendarz na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy, a wystosowanie rozpatrywanego wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Niespornym jest, że skarżąca do wezwania referendarza sądowego się nie zastosowała. Nie złożyła też żadnych z żądanych dokumentów na etapie sprzeciwu, a co więcej nie próbowała nawet wykazać dlaczego tego nie zrobiła, czy nie mogła zrobić. Tym samym rację ma referendarz sądowy, kiedy twierdzi, że zawarte we wniosku dane są ogólnikowe i nie pozwalają na weryfikację ich wiarygodności. Przy czym trudno polemizować ze stanowiskiem referendarza sądowego, że wezwanie było w niniejszej sprawie niezbędne, aby wykluczyć powstałe przy ocenie formularza wątpliwości. Sąd zauważa bowiem, że podane przez skarżącą stałe miesięczne wydatki ([...] zł) przekraczają miesięczny dochód ([...] zł), czy też chociażby to, że nic nie wiadomo na temat sposobu wykorzystania posiadanej przez skarżącą nieruchomości rolnej . Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej, oznacza, zdaniem Sądu, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że w świetle brzmienia art. 199 P.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem, a wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. np. postanowienie NSA z w sprawach sygn. akt: II OZ 58/15, LEX nr 1628852, czy II OZ 235/06, LEX nr 1405507.) Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. .