I SA/Lu 585/18

WyrokWSA w Lublinie2018-12-12

Skład orzekający: Halina Chitrosz-Roicka, Monika Kazubińska-Kręcisz, Andrzej Niezgoda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwrot kwoty przekazanej organowi egzekucyjnemu, która zdaniem skarżącej została wpłacona błędnie, może być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym, czy też powinien być rozpatrywany w drodze postępowania cywilnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują trybu postępowania właściwego do zwrotu prawidłowo wyegzekwowanej kwoty. W związku z tym, wniosek o zwrot takiej kwoty nie mógł być objęty merytorycznym rozstrzygnięciem w postępowaniu administracyjnym, a skarżąca powinna dochodzić swoich praw na drodze postępowania cywilnego.
Stan faktyczny
Spółka P. wniosła o zwrot kwoty przekazanej na rachunek organu egzekucyjnego, twierdząc, że została ona wpłacona błędnie. Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu, uznając, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują takiego trybu. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Spółka zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a., u.p.e.a. oraz kodeksu cywilnego, kwestionując skuteczność zajęcia wierzytelności i zasadność wpłaty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca), WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu przekazanej kwoty oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu zażalenia P. Spółki z o.o. Oddziału [...] w J. (spółka, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. (organ I instancji) z [...] r. dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kwoty przekazanej na rachunek organu egzekucyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu 4 kwietnia 2018 r. do organu I instancji wpłynął wniosek spółki o zwrot kwoty [...]zł, która – jej zdaniem - została błędnie wpłacona na rzecz tego organu. Spółka wyjaśniła, że jako inwestor zawarła ze spółką cywilną B. w L. (dalej: spółka cywilna, kontrahent) umowę dotyczącą opracowania dokumentacji budowlano-wykonawczej na zadanie pn.: "Przebudowa gazociągu w/c [...] S. - Z. wraz z infrastrukturą towarzyszącą". W dniu 10 kwietnia 2014 r. spółka cywilna zawarła ze S. w P. umowę przelewu wierzytelności jej przysługujących z tytułu przygotowania powyższej dokumentacji na rzecz spółki. Przelew wierzytelności służył zabezpieczeniu kredytu obrotowego. Zawiadomienia o przelewie, zgodnie z § 5 umowy, dokonano w dniu 10 kwietnia 2014 r. W dniu 30 maja 2014 r. spółka oświadczyła, że zobowiązuje się przekazywać wszystkie środki z tej umowy na rachunek banku. Następnie kontrahent – spółka cywilna, w dniu 8 kwietnia 2016 r. wystosował do spółki zawiadomienie o aneksie do umowy, wskazując nowy rachunek bankowy do celów regulowania należności. W dniu 29 grudnia 2017 r. kontrahent – spółka cywilna za wykonane usługi wystawił fakturę na kwotę [...]zł. Spółka przedmiotową kwotę przekazała na rzecz [...] Urzędu Skarbowego w L. jako organu egzekucyjnego. Wcześniej bowiem organ egzekucyjny, prowadząc postępowanie egzekucyjne wobec kontrahenta – spółki cywilnej, zawiadomieniem z 11 lipca 2016 r. na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a., dokonał zajęcia w spółce innej wierzytelności pieniężnej. Zawiadomienie doręczono spółce w dniu 14 lipca 2016 r. Spółka (jako dłużnik zajętej wierzytelności) pismem z 15 lipca 2016r. poinformowała organ egzekucyjny, że kontrahent jest zarejestrowany w systemie finansowo-księgowym i że na dzień 15 lipca 2016 r. spółka nie posiada wymagalnych zobowiązań wobec tego kontrahenta oraz nie otrzymała zawiadomień o zajęciu wierzytelności od innych organów egzekucyjnych. W związku z tym zajęciem w dniu 26 stycznia 2018 r. przekazała na rachunek bankowy organu egzekucyjnego kwotę [...]zł. Następnie w dniu 4 kwietnia 2018 r. spółka wniosła o zwrot tej kwoty jako błędnie wpłaconej do organu, zamiast na rzecz banku (cesjonariusza). W odpowiedzi na kolejne zawiadomienie organu egzekucyjnego o zajęciu wierzytelności z 31 stycznia 2018 r., dłużnik zajętej wierzytelności (skarżąca) pismem z 9 lutego 2018 r. poinformował organ egzekucyjny, iż dłużnik (kontrahent) figuruje w katalogu kontrahentów, ale na dzień sporządzenia pisma nie przysługuje mu od spółki żadna wierzytelność. Organ I instancji (organ egzekucyjny) na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) – dalej: k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) – dalej; u.p.e.a., postanowieniem z [...] r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu przekazanej na rachunek organu egzekucyjnego kwoty [...]zł, stanowiącej realizację zajęcia dokonanego na podstawie zawiadomienia z 11 lipca 2016 r. W ocenie organu egzekucyjnego przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określają trybu postępowania właściwego do zwrotu wyegzekwowanych należności. Sformułowany przez spółkę wniosek nie mógł być zatem objęty merytorycznym rozstrzygnięciem w postępowaniu administracyjnym. W zażaleniu spółka zarzuciła naruszenie art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., art. 6 i 7 k.p.a w związku z art. 405, art. 410 § 2 i art. 510 § 1 k.c. i w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 68a u.p.e.a. W jej ocenie, organ I instancji otrzymał kwotę [...]zł bez podstawy prawnej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że odpowiedzi spółki z 15 lipca 2016 r. i 9 lutego 2018 r. na dokonane zajęcia wierzytelności oraz przekazanie w dniu 26 stycznia 2018 r. kwoty [...]zł jednoznaczne potwierdzają uznanie zajęcia wierzytelności. Organ podkreślił przy tym, że dla skuteczności uznania roszczenia nie jest wymagana szczególna forma co oznacza, że uznanie może być dorozumiane np. na skutek wykonania zobowiązania lub częściowego wykonania obowiązku. Skarżąca, stosownie do treści art. 89 § 3 u.p.e.a. była zobowiązana do złożenia organowi egzekucyjnemu w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu oświadczenia, że: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się sprawa o zajętą wierzytelność. Spółka wykonując powyższy obowiązek pismami z 15 lipca 2016 r. i 9 lutego 2018 r. poinformowała organ egzekucyjny o pozostawaniu w związku gospodarczym z kontrahentem oraz o braku na dzień złożenia oświadczeń zobowiązań finansowych wobec niego. W pismach tych dłużnik zajętych wierzytelności (spółka) nie wspomniał o jakichkolwiek przeszkodach w realizacji przedmiotowych zajęć. Nadto spółka, realizując w dniu 26 stycznia 2018 r. częściowo zajęcie z 11 lipca 2016 r., jednoznacznie uznała zajęcie tej wierzytelności przez organ egzekucyjny. W związku z powyższym w ocenie organu - spółka, która przyjęła do realizacji zajęcie z 11 lipca 2016 r. (wobec braku odmowy przekazania zajętej kwoty w piśmie z 15 lipca 2016 r.), nie ma uprawnienia do występowania na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a. z żądaniem wyłączenia wierzytelności spod egzekucji. W związku z realizacją zajęcia spółka ma status dłużnika zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym, a nie osoby trzeciej. Zgodnie z art. 68a u.p.e.a. wpłata dokonana przez dłużnika zajętej wierzytelności do organu egzekucyjnego wywiera ten sam skutek prawny, co wpłata dokonana do rąk wierzyciela. Wierzytelność przysługuje bowiem zobowiązanemu dłużnika, a nie dłużnikowi. W myśl art. 168a u.p.e.a. osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z których przeprowadzono egzekucję przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może dochodzić od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Tym samym przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości zwrotu prawidłowo wyegzekwowanej kwoty. Realizacja roszczenia odszkodowawczego z art. 168a u.p.e.a., jak i roszczenie o zwrot kwoty tytułem bezpodstawnego wzbogacenia na podstawie art. 405 Kodeksu cywilnego, może więc nastąpić jedynie na drodze postępowania cywilnego. W skardze na ostateczne postanowienie organu spółka wniosła o uchylenie postanowienia, zarzucając naruszenie: art. 61a k.p.a w związku z art. 18 u.p.e.a i art. 6 i 7 k.p.a w zw. z art. 405 w zw. z art. 410 § 2 kodeksu cywilnego i art. 510 § 1 kodeksu cywilnego w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 68a i art. 89 u.p.e.a. i w konsekwencji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia odmawiającego wszczęcia postępowania dotyczącego zwrotu kwoty [...]zł w sytuacji, gdy przypadała ona komu innemu i bezpodstawne uznanie, że w niniejszej sprawie nastąpiło skuteczne zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny. Jednocześnie spółka wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca podniosła, że organ nieprawidłowo uznał, iż w niniejszej sprawie doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności pieniężnej innej niż określona w art. 72-85 u.p.e.a. W odpowiedzi na zawiadomienie organu z 11 lipca 2016 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej spółka poinformowała organ egzekucyjny, iż na dzień 15 lipca 2016 r. nie posiada wymagalnych zobowiązań wobec kontrahenta. Taka treść wystosowanego do organu pisma, wbrew twierdzeniom organów, nie stanowi o uznaniu wierzytelności zobowiązanego, a w konsekwencji przyjęcia do realizacji zajęcia wierzytelności z dnia 11 lipca 2016 r. Sam fakt, że kontrahent był zarejestrowany w systemie finansowo-księgowym spółki nie może zaś świadczyć o posiadaniu przez ten podmiot jakichkolwiek wierzytelności wobec niej. Skoro skarżący nie posiadał wobec kontrahenta wymagalnych zobowiązań, to nie mogło nastąpić jakiekolwiek skuteczne zajęcie wierzytelności, w następstwie którego miałoby dojść do realizacji w dniu 26 stycznia 2018r. dokonanego wcześniej zajęcia. Istotna jest również okoliczność, iż wystawiona w dniu 29 grudnia 2017 r. przez kontrahenta faktura na kwotę [...]zł wskazywała rachunek do wpłaty określony w aneksie nr 1 do umowy przelewu. Wynikające z umowy z dnia 24 stycznia 2014 r. należności, w następstwie dokonanego pomiędzy kontrahentem a bankiem przelewu wierzytelności, przysługiwały temu bankowi. Kontrahent nie był więc w stosunku do spółki wierzycielem, a tym samym nie przysługiwały mu wobec niej żadne należności. Co więcej, skoro kontrahent nie był wierzycielem, to wpłata ta - wbrew twierdzeniom organu - nie wywarła także skutków określonych w art. 68a u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ nie przystał też na wniosek spółki o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie w badanych w sprawie okolicznościach nie narusza prawa. Przypomnieć należy, że postanowienie organu I instancji dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącej o zwrot omyłkowo przekazanej kwoty na rachunek organu egzekucyjnego, która przez ten organ została przeznaczona na realizację zajęcia z 11 lipca 2016 r. Niespornym bowiem w sprawie jest, że P. Spółka z o.o. Oddział [...] w J. (dalej: [...]) w dniu 14 lipca 2016 r. otrzymała zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej przysługującej wobec B. s.c. w L. (dalej: spółka cywilna, zobowiązany). W myśl art. 89 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Przepis art. 89 § 2 u.p.e.a. stanowi, że zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Z kolei według art. 89 § 3 omawianej ustawy egzekucyjnej jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1. W niniejszej sprawie [...] Spółka z o.o. (dalej: [...] otrzymała zawiadomienie o zajęciu wierzytelności wobec zobowiązanej spółki cywilnej i odpowiedziała na nie. W piśmie wystosowanym do organu wskazała, że spółka cywilna jest jej kontrahentem, ale na dzień zajęcia i sporządzania odpowiedzi nie posiada wobec niej wymagalnych zobowiązań. [...] nie poinformowała organu egzekucyjnego, iż łączy ją ze spółką cywilną umowa o świadczenie usługi, w wykonaniu której i z uwzględnieniem dokonanej cesji wierzytelności, zobowiązana będzie w przyszłości świadczyć na rzecz banku. Następnie w dniu 26 stycznia 2018 r. [...] przelała na rachunek organu kwotę równowartą należności z wystawionej przez spółkę cywilną faktury VAT. Uwzględniając stosunek cywilny łączący [...] spółkę cywilną i bank wskazać należy, że zgodnie z art. 512 k.c. dłużnik ([...]) dokonał zapłaty na rzecz osoby niewłaściwej, tj. na rzecz organu egzekucyjnego, prowadzącego postępowanie egzekucyjne wobec zbywcy wierzytelności, podczas gdy wcześniej został skutecznie powiadomiony o przelewie. Skutkiem przelewu wierzytelności jest bowiem zmiana osoby uprawnionej do przyjęcia świadczenia. Dotyczy to także przelewu wierzytelności przyszłej (wyroki SN z dnia: 6 listopada 2003 r., II CK 16/02, 29 marca 2006 r., IV CSK 96/05, 21 września 2007 r., V CSK 144/07, 3 października 2007 r., IV CSK 160/07, 14 listopada 2008 r., V CSK 95/08, 21 listopada 2008 r., V CSK 191/08, 17 października 2012 r., I CSK 56/12). Obalenie domniemania dobrej wiary dłużnika (poprzez wykazanie, a w tej sprawie jest to niesporne, zawiadomienia dłużnika o przelewie) powoduje, że spełnienie świadczenia na rzecz cedenta (w miejscu którego w niniejszej sprawie znajduje się organ egzekucyjny, egzekwujący od cedenta) nie jest skuteczne w stosunku do cesjonariusza (banku). Dłużnik ma w takim wypadku co do zasady obowiązek spełnić świadczenie cesjonariuszowi na warunkach istniejących w chwili przelewu, przy czym przysługują mu roszczenia zwrotne i ewentualnie odszkodowawcze (art. 410 k.c.). Powyższe stosunki cywilne i wynikające z nich roszczenia należy jednak w sposób wyraźny odróżnić i oddzielić od stosunku administracyjnoprocesowego, jaki powstaje z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności. Jak już wskazano, do zajęcia wierzytelności dochodzi z chwilą zawiadomienia dłużnika zajętej wierzytelności o zajęciu. Art. 89 § 2 zd 2 u.p.e.a. rozszerza skutki zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług także na te wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia. W niniejszej sprawie organ, po doręczeniu [...] zawiadomienia o zajęciu wierzytelności i po złożeniu przez spółkę oświadczenia w trybie art. 89§ 3 u.p.e.a., nie przeprowadził niespornie postępowania w kierunku art. 71a § 9 u.p.e.a. i 71b u.p.e.a. (skarżąca nie ma zatem statusu zobowiązanej w tym postępowaniu egzekucyjnym). W art. 1a pkt 3 u.p.e.a. zawarta została definicja zakresowa niepełna pojęcia "dłużnika zajętej wierzytelności". Definiowane określenie jest zbiorczą nazwą dla wielu podmiotów (w tym wymienionych w przepisie) biorących udział w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, realizujących na wezwanie organu egzekucyjnego zajęcie wierzytelności oraz innych praw majątkowych. Spółka [...] w odpowiedzi na zajęcie nie zaprzeczyła, że pozostaje w relacjach gospodarczych ze zobowiązaną spółką cywilną, a zatem może w związku z tym posiadać wobec niej określone zobowiązania. Organowi egzekucyjnemu znany był też fakt związania obu spółek umową o świadczenie usługi, w wykonaniu której spółka [...] była w przyszłości zobowiązana do świadczenia pieniężnego. Ujawnienie tego faktu spowodowało wystąpienie do [...] jako dłużnika zajętej wierzytelności. Tymczasem z odpowiedzi [...] na zajęcie nie wynika też, że zaprzecza ona istnieniu pomiędzy nią i spółką cywilną aktualnych kontraktów (wręcz przeciwnie – przyznaje ten fakt poprzez wskazanie, że spółka ta figuruje w katalogu kontrahentów), a wyłącznie że na datę sporządzenia pisma nie posiada wymagalnych zobowiązań wobec tej spółki cywilnej. Co ważne, [...] nie powiadomiła też organu o umowie przelewu wierzytelności, a zatem o realnej przeszkodzie w realizacji zajęcia. Zamiast tego dokonała wpłaty środków pieniężnych na rachunek organu egzekucyjnego, co oznacza – jak zasadnie przyjął organ - że uznała zasadność zajęcia. O powyższym świadczy też treść odpowiedzi na zajęcie ze stycznia 2018 r., gdzie [...] wyraźnie wskazała, że obciąża ją zajęcie dokonane przez organ w dniu 11 lipca 2016 r. W tych okolicznościach organ miał - zdaniem Sądu - pełne prawo do rozdysponowania wpłaconej kwoty w postępowaniu egzekucyjnym, w świetle reguł dotyczących konsekwencji dokonanej wpłaty, zawartych w art. 68a u.p.e.a. Dłużnikowi zajętej wierzytelności nie przysługuje natomiast żądanie o wyłączenie prawa majątkowego lub rzeczy spod egzekucji na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a., bowiem wierzytelność przysługuje zobowiązanemu wobec dłużnika, a nie dłużnikowi, nie może zatem dłużnik być osobą, która rości sobie prawo do egzekwowanej wierzytelności (wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2013 r. II FSK 2026/11; glosa A. Drelichowskiej do tego wyroku, Wrocław 2015). Jak zatem zasadnie wskazał organ, przepisy u.p.e.a. nie określają trybu postępowania właściwego do zwrotu należności, o której mowa, a jeśli zwrot nie podlega trybowi administracyjnoprawnemu, to sformułowany przez skarżącą wniosek nie mógł być objęty merytorycznym rozstrzygnięciem w postępowaniu egzekucyjnym (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2017 r., I SA/Po 284/17). Zasadnie zatem zastosowano w sprawie przepis art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i odmówiono wszczęcia postępowania w zakresie wniosku. Skarżąca wskazała jednak w niniejszej sprawie, że nie posiadała statusu dłużnika zajętej wierzytelności (bo nie posiadała w dacie zajęcia i obecnie zobowiązania wobec spółki cywilnej), a zatem zajęcie nie mogło być skuteczne, a w konsekwencji zapłata do rąk organu była nienależna. Nie sposób nie zgodzić się z twierdzeniem, że aby było możliwe uznanie danego podmiotu za dłużnika zajętej wierzytelności, nie jest wystarczające spełnienie jedynie przesłanki formalnej, czyli faktyczne realizowanie przez ten podmiot wezwania organu egzekucyjnego, lecz konieczne jest także, aby zobowiązanemu przysługiwała wobec niego określona wierzytelność lub prawo majątkowe, które mogłyby być przedmiotem zajęcia dokonanego przez organ egzekucyjny i w dalszej konsekwencji przeprowadzenia z nich egzekucji w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji (wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., II FSK 1458/08; P. Ostojski: "Dłużnik zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji", Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2014, z. 4). Jeśli zatem nawet przyjąć za zasadną koncepcję przedstawioną przez skarżącą (choć w ocenie Sądu nie jest ona właściwa w realiach sprawy, bowiem organ miał pełne prawo w świetle posiadanych dowodów, w tym treści umowy o świadczenie usługi i oświadczenia [...] złożonego organowi egzekucyjnemu uznać, że w dacie dokonania zajęcia i w dacie dokonania przelewu spornej kwoty spółka ta posiadała status dłużnika wobec spółki cywilnej. Żaden z podmiotów stosunku cywilnego nie ujawnił bowiem w toku egzekucji, że doszło do przelewu wierzytelności) i w konsekwencji uznać [...] za osobę trzecią świadczącą nienależnie, to wyłącznym żądaniem jakie spółce tej by przysługiwało jest żądanie z art. 38 § 1 u.p.e.a., tj. o wyłączenie spod egzekucji. Takie żądanie jest jednak ograniczone terminem 14 dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do danej rzeczy lub prawa. Termin ten niespornie został przez [...] uchybiony, a zatem rozstrzygnięcie organu byłoby negatywne ze względów formalnych. W takich warunkach, eliminacja z obrotu prawnego postanowienia o wadliwej treści (odmowa wszczęcia postępowania) nie miałaby żadnego uzasadnienia, bowiem w ponownym postępowaniu (w którym zapadłoby postanowienie o odmowie wyłączenia spod egzekucji z przyczyn formalnych) strona niczego by w rzeczywistości nie zyskała, a względy ekonomii procesowej przemawiają za oddaleniem skargi. Powyższe oznacza, że – niezależnie od podjętej oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego – skarga nie jest uzasadniona, a strona dla ochrony swych praw winna ewentualnie korzystać z roszczeń w postępowaniu cywilnym (art. 168a u.p.e.a.). W tym względzie podnoszone w sprawie naruszenia przepisów ustawy – Kodeks cywilny uznać należy za oczywiście niezasadne i wykraczające poza zakres kognicji sądu administracyjnego. W ocenie Sądu nie naruszono też zasad postępowania administracyjnego, wskazanych w art. 6 i 7 k.p.a. (w zw. z art. 18 u.p.e.a.), tj. zasady legalności działania organów i tzw. słusznego interesu obywatela. Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w niespornych okolicznościach faktycznych, a spór dotyczy sposobu interpretacji określonych zdarzeń z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa. Nie sposób zatem uznać, że organy działały w sprawie poza prawem i z naruszeniem praworządności. Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło