I SA/Lu 666/15

I SA/Lu 666/15 POSTANOWIENIE Dnia 28 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 28 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. Ć. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego w zakresie wniosku L. Ć. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. I SA/Lu 666/15 UZASADNIENIE Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych z uzasadnieniem, że obecnie jest w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, wymaga stałego leczenia i ciągłego przyjmowania leków. Musi też ponosić opłaty za wodę, opał, prąd. Jego dochód wynosi [...] zł miesięcznie. Posiada dom o pow. [...] m² oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2015 r. W rezultacie sprzeciwu skarżącego, postanowienie z dnia 10 sierpnia 2015 r. utraciło moc. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega więc rozpoznaniu przez sąd. Stanowi o tym art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.). Wniosek skarżącego zawiera żądanie osoby fizycznej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. zasadą jest ponoszenie kosztów sądowych przez stronę skarżącą, jakie są związane z jej udziałem w sprawie. W dalszej kolejności należy zwrócić uwagę na stanowisko prawne, zgodnie z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (II FZ 236/08). Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a., należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (II FZ 101/09). Skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu (GZ 146/04). Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą (FZ 178/08). Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (FZ 478/04). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (FZ 160/08). Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi (II FZ 80/09). Wszystkie powyższe orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl. W okolicznościach rozpatrywanego wniosku, w ocenie sądu, skarżący nie wykazał ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie kosztów sądowych, które na tym etapie wynoszą [...] zł. Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie sądowe, przedłożył jedną fakturę dotyczą zakupu leków na kwotę rzędu [...] zł. Oświadczył, że koszty leczenia wynoszą ponad [...] zł miesięcznie, ale nie jest w stanie ich wszystkich udokumentować. Nie wymienił też kosztów koniecznego utrzymania, jakie ponosi w skali miesiąca, pomimo stosowanego wezwania ze strony sądu. Dodatkowo z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że jego nieruchomości rolne o pow. fizycznej [...] ha (przeliczeniowej [...] ha) przynoszą statystyczny dochód na poziomie [...] zł z 1 ha przeliczeniowego. Skarżący na potrzeby ubezpieczenia deklarował, że jest rolnikiem i prowadzi uprawy polowe. W powyższych okolicznościach należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał przesłanek, uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych. Posiada grunty o rolniczym przeznaczeniu, których uprawa przynosi dochód. Brak jest jakichkolwiek dowodów na okoliczność, że stan zdrowia nie pozwala skarżącemu na prowadzenie działalności rolniczej. Co więcej przedstawia on dokumenty na okoliczność ponoszenia wydatków w związku z eksploatacją i ubezpieczeniem ciągnika. Nie ma więc żadnych podstaw do tego, aby przyjąć, że jego sytuacja życiowa i finansowa wyklucza, w sposób obiektywny, możliwość zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych w nin. sprawie. Trzeba pokreślić, że wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie mają pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Jednocześnie skarżący nie wykazał, aby ponosił koszty leczenia w takiej wysokości, która uniemożliwia mu zgromadzenie środków finansowych na zapłatę wpisu od skargi. Postępowanie podatkowe z wniosku skarżącego toczy się przecież od grudnia 2013 r. i przez cały ten czas skarżący, postępując w sposób racjonalny, powinien był liczyć się z tym, że jego spór z organem podatkowym może znaleźć się w sądzie i gromadzić w związku z tym niezbędne środki finansowe. Rzeczą strony skarżącej jest podejmowanie decyzji o wydatkach z uwzględnieniem obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Jeśli natomiast strona skarżąca tego obowiązku nie bierze pod uwagę, to następnie nie może zasadnie domagać się przyznania prawa pomocy i przerzucania kosztów sądowych na współobywateli. Wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w istocie żądaniem uprzywilejowanego traktowania. Trzeba przy tym pamiętać, że zastosowanie tej wyjątkowej instytucji jest dopuszczalne tylko w odniesieniu do tych osób, które rzeczywiście, z przyczyn od nich niezależnych, znalazły się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej i majątkowej. Trudno zasadnie przyjąć, że skarżący, prowadzący działalność rolniczą na gruntach o pow. przeliczeniowej ponad [...] ha, nie jest w stanie zapłacić kwoty [...] zł wpisu od skargi. Taka właśnie kwota kosztów sądowych jest wymagana na obecnym etapie postępowania sądowego. Podkreślić należy, że obowiązek ponoszenia kosztów sądowych ma swoje umocowanie w konstytucyjnych zasadach porządku prawnego. Stąd zwolnienie w tym zakresie musi być uzasadnione rzeczywiście nadzwyczajnymi okolicznościami życiowymi skarżącego, co w realiach analizowanej sprawy, jak dotąd, nie zostało wykazane. Sąd rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zdania, że uwzględnienie tego wniosku, w sytuacji materialnej i życiowej, jaką przedstawił skarżący, byłoby dowolnym, pozbawionym ustawowych przesłanek przerzuceniem ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na współobywateli. Z tych względów należało orzec jak na wstępie wobec stwierdzenia, że skarżący nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.