I SA/Lu 736/06

WyrokWSA w Lublinie2007-05-23

Skład orzekający: Irena Szarewicz-Iwaniuk, Halina Chitrosz, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zwrot pożyczki udzielonej w 1995 r. i zwróconej w listopadzie 1998 r. może stanowić pokrycie wydatków poniesionych w 1999 r. na potrzeby ustalenia podatku od dochodów z nieujawnionych źródeł?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne wywiedzenie wniosku, że zwrot pożyczki w listopadzie 1998 r. nie mógł stanowić pokrycia wydatków poniesionych w 1999 r. Sąd podkreślił, że skarżący wykazał, iż środki z pożyczek pochodziły z pracy za granicą i stanowiły "oszczędności lat wcześniejszych", a organy nie udowodniły, że te środki zostały wydatkowane przed 1999 r. Ponadto, sąd uznał, że ulga uczniowska nie ma zastosowania do ryczałtowego opodatkowania dochodów.
Stan faktyczny
Skarżący M.M. został zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów z nieujawnionych źródeł za 1999 r. Organy podatkowe uznały, że poniesione przez niego wydatki w 1999 r. nie znalazły pokrycia w ujawnionych źródłach ani w mieniu zgromadzonym w latach poprzednich. Skarżący kwestionował te ustalenia, podnosząc m.in. zarzut błędnej oceny dowodów dotyczących zwrotu pożyczek i posiadanych oszczędności z pracy za granicą, a także zarzut braku uwzględnienia ulgi uczniowskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej i orzekł, że decyzja nie podlega wykonaniu w całości, zasądzając jednocześnie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz M.M. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk(spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Karolina Orłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 maja 2007r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 1999 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję ; II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz M.M. kwotę 1422 (tysiąc czterysta dwadzieścia dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. I. Decyzją z dnia [...] listopada 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego , działając m.in. na podstawie art. 21 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 20 ust. 3, art. 30 ust. 1 pkt. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ustalił M.M. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za rok podatkowy 1999 w kwocie 5.158,50 zł. W uzasadnieniu swojej decyzji podał, że w 1999r. M.M. prowadził działalność gospodarczą w zakresie mechaniki pojazdowej, blacharstwa i lakiernictwa w S. Decyzją z dnia [...] lutego 2005r. organ podatkowy określił mu w trybie art. 24 Ordynacji podatkowej wysokość straty za 1999r. z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 14.003,36 zł. Organ podatkowy przeprowadził nadto kontrolę podatkową w zakresie źródeł finansowania ponoszonych wydatków i zgromadzonego mienia w latach 1999 -2003, co znalazło wyraz w protokole kontroli z dnia [...] marca 2005r. znak [...]. Ustalono, że w 1999r. podatnik – M.M. uzyskał przychód nie znajdujący pokrycia w ujawnionych źródłach w kwocie 18.725,71 zł. Ustalenia te były podstawą wszczęcia w dniu 17 maja 2005r. postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. w formie ryczałtu od dochodów z nieujawnionych źródeł dochodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. W toku tego postępowania ustalono, że podatnik w 1999r. pozostawał w związku małżeńskim z H.M. i miedzy małżonkami istniał ustrój majątkowej wspólności ustawowej. Małżonkowie mieli na utrzymaniu jedno dziecko. Małżonka podatnika w 1999r. nie uzyskała żadnych dochodów. Wartość zgromadzonego w 1999r. i w latach poprzednich mienia pochodzącego z przychodów opodatkowanych lub wolnych od podatku wg poszczególnych jego składników wynosiła: 1/ 3 947,78 zł z renty krajowej podatnika, 2/ z działalności rolniczej 121,92 zł – łącznie 4.069,70 zł. Organ podatkowy wskazał, że na podstawie złożonych przez podatnika i jego żonę oświadczeń o stanie majątku na dzień 31 grudnia 1998 - 1 stycznia 1999r., na początek 1999r. małżonkowie nie mieli żadnych wierzytelności o konkretnie określonej wysokości. Stan wierzytelności w kwocie stanowiącej równowartość 15.000 USD wynikającej z pożyczki udzielonej w 1995r. J.B. – P. i zwróconej w całości dopiero w 2000r. w 1999r. nie uległ zmianie. Pożyczka w kwocie 10.000 USD udzielona w dniu 20.08.1992r. S.S. na dzień 31 grudnia 1998r. nie była wierzytelnością, gdyż została zwrócona przed tą datą, tj. w dniu 15 listopada 1998r. Na dzień 31.12.1998r. stan zasobów w gotówce był zerowy, bowiem podatnik w toku postępowania składał wzajemnie sprzeczne zeznania i nie poparte żadnymi wiarygodnymi dowodami wyjaśnienia co do tych zasobów i źródeł ich pochodzenia. W 1999r. z tytułu renty podatnik uzyskał kwotę 3.947,78 zł, co wynika z zeznania PIT - 32 za ten rok złożonego do Urzędu Skarbowego. Kwotę dochodu uzyskanego z działalności rolniczej ustalono na podstawie powierzchni tego gospodarstwa oraz danych GUS o przeciętnych dochodach z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego ( M.P. Nr 35, poz. 720). W 1999r. małżonkowie M. ponieśli wydatki w kwocie łącznej 17.824,73 zł, co wskazuje, że faktycznie poniesione wydatki w części wynoszącej 13.755,03 zł nie znajdują pokrycia w mieniu wspólnie zgromadzonym w tym roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnym od opodatkowania. Z tego względu na każde z małżonków przypadają poniesione wydatki w części równej połowie tej kwoty, tj. 6.877,52 zł. W tej sytuacji, w oparciu o treść art. 6 ust.1, art. 8, art. 20 ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. z 1993r. nr 90, poz. 416 z późn. zm.) podatek przypadający na podatnika z tytułu uzyskania przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych wynosi 6.878 x 75% = 5.158,50 zł. Oceniając dowody w sprawie oszczędności w gotówce i wierzytelności, z uwzględnieniem pochodzenia tego majątku organ podatkowy wskazał, iż w oświadczeniu o stanie majątku złożonym w dniu 12 stycznia 2005r. podatnik nie wskazał żadnych posiadanych oszczędności, ani żadnych wierzytelności z tytułu udzielonych osobom fizycznym pożyczek. Z kolei w oświadczeniu o wysokości i źródłach osiągniętych dochodów za 1999r. złożonym w trakcie kontroli podatkowej prowadzonej na podstawie upoważnienia z dnia 2 marca 2005r. wskazał, iż w roku tym osiągnął przychód ze zwróconej przez siostrę pożyczki w kwocie 15.000 USD oraz posiadał oszczędności z lat ubiegłych w kwocie 10.000 USD. Jednak siostra zeznała, że pożyczkę zaciągniętą w 1995r. zwróciła w 2000r. okazując pokwitowanie z dnia 20 marca 2000r. Pieniądze na zwrot pożyczki pochodziły z renty po zmarłym mężu. Natomiast szwagier zeznał, że w 1992r. pożyczał od podatnika 10.000 USD, a zwrócił je jesienią 1998r. Na tę okoliczność okazał umowę pożyczki oraz pokwitowanie zwrotu z dnia 15 listopada 1998r. oświadczając, że pieniądze na zwrot długu pochodziły z dochodów z gospodarstwa rolnego o pow. ok. 9 ha. Obie pożyczki nie były zgłoszone do opodatkowania. Wartość zwróconych przez szwagra dewiz w listopadzie 1998r. wynosiła ok. 42.527 zł (10.000USD). W 1998r. przeciętny dochód z pracy w rolnictwie wynosił 1257 zł z 1 ha, co przy 9 ha gospodarstwie daje kwotę 11.313 zł, a zatem na zwrot pożyczki, bez uwzględnienia kosztów utrzymania siebie i rodziny, szwagier potrzebowałby 4 lata, co poddaje w wątpliwość możliwość jednorazowego spłacenia przez szwagra całości pożyczki w listopadzie 1998r. Podatnik przesłuchany na okoliczność powyższych sprzeczności wskazał na zły stan zdrowia (przebyty w 1999r. wylew), niewiedzę co do zakresu składanego w trakcie pierwszej kontroli oświadczenia, w wyniku czego nie wykazał posiadanych oszczędności, a nadto wyjaśnił, iż w oświadczeniu w trakcie drugiej kontroli pomylił osobę, a co za tym idzie rok zwróconej pożyczki. Złożył zaś paszport na okoliczność pobytu w USA przez 18 miesięcy i wykonywania tam pracy zarobkowej. Dla wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości wezwano stronę do złożenia szczegółowych zeznań, lecz ta odmówiła. Z przedstawionych oświadczeń o stanie majątku nie wynika, by tak znaczne środki pieniężne gromadzone były na rachunku bankowym. W świetle powyższych, wzajemnie wykluczających się dowodów organ podatkowy wskazał, iż fakt gromadzenia oszczędności z pracy zagranicą w kwocie co najmniej 25.000 USD nie został wiarygodnie potwierdzony. Ponadto, w ocenie organu, zwrot pożyczki udzielonej szwagrowi nastąpił w listopadzie 1998r., a strona nie przedstawiła dowodów na to, że pieniądze te posiadała jeszcze w dniu 1 stycznia 1999r. Brak jest też podstaw do przyjęcia za wiarygodne wyjaśnień strony w kwestii złożonego w toku kontroli działalności gospodarczej oświadczenia o stanie majątkowym, które miało dotyczyć tylko tej działalności ( stąd brak wykazanych oszczędności), skoro straty z działalności pokrywane były z oszczędności i wierzytelności. Dobra te stanowiły majątek ściśle związany z działalnością gospodarczą. W ocenie organu zły stan zdrowia nie mógł stać na przeszkodzie złożeniu wyczerpujących i niesprzecznych zeznań i wyjaśnień, skoro podatnik od wielu lat i w znacznym rozmiarze prowadzi skomplikowaną działalność gospodarczą wymagającą zapamiętywania i przypominania sobie określonych faktów i zdarzeń. Oceniając wskazany za 1999r. dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 0,12 ha organ podatkowy podniósł, iż dochód ten statystycznie mógł wynosić 121,92 zł. Podatnik wezwany do złożenia zeznań na okoliczności faktycznych dochodów z gospodarstwa rolnego odmówił zeznań. Jednocześnie stwierdzono brak zgłoszenia upraw zaliczanych do działów specjalnych produkcji rolnej. Stąd dochód obliczony wg danych statystycznych. Odnosząc się do podnoszonych przez podatnika w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej okoliczności organ podatkowy powołał się na przedstawioną wyżej ocenę dowodów, okoliczność pokrywania straty w prowadzonej działalności gospodarczej, brak majątku odrębnego, z którego mogłaby być pokrywana powyższa strata, a także pozostające w jego dyspozycji deklaracje PIT za lata 1994-1998, z których wynika średnioroczny dochód w kwocie 5.624,70 zł, co w jego ocenie, wyklucza posiadanie oszczędności pozwalających na pokrycie wydatków 1999r., tym bardziej, że podatnik powoływał się na oszczędności z pracy zagranicą. Powyższe rozważania i wnioski były podstawą wydania decyzji przez organ I instancji. II. Od tej decyzji M.M. złożył odwołanie, w którym wnosił o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzucał organowi I instancji dowolną ocenę materiału dowodowego, zwłaszcza w zakresie dochodów uzyskanych z pracy w USA (na tę okoliczność zgłosił dowód z zeznań świadka E. P.), zwrotu udzielonych pożyczek i możliwości ich sfinansowania przez pożyczkobiorców oraz wydatkowania przez niego do 31 grudnia 1998r. zwróconej kwoty 42.527 zł, a nadto bezzasadne pominięcie dowodu z akt podatkowych za lata 1983-1998, z których wynikało, że w tych latach uzyskiwał znaczne dochody, co miało wpływ na sytuację prowadzonego zakładu w okresie objętym decyzją. Zgłosił także zarzut przedawnienia do wydania decyzji, który to termin upłynął w dniu 31.12.2004r. W toku postępowania odwoławczego wniósł o uwzględnienie ulg za wyszkolenie uczniów, bowiem w jego ocenie przepisy nie wyłączają zastosowania tych ulg w stosunku do zryczałtowanego podatku dochodowego. III. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2006r. Dyrektor Izby Skarbowej , działając na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej po rozpatrzeniu powyższego odwołania – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał na treść art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i z jego treści wywiódł, iż upoważnia on organy podatkowe do porównania wysokości wydatków jakie poniósł podatnik w ciągu roku podatkowego, do wartości opodatkowanych bądź zwolnionych z opodatkowania zasobów finansowych, jakie zgromadził w roku podatkowym oraz zasobów, które zgromadził wcześniej tj. przed rozpoczęciem danego roku podatkowego. W przypadku, gdy stwierdzone zostanie, że poniesione wydatki nie znajdują pokrycia w ujawnionych źródłach oraz zgromadzonych wcześniej zasobach finansowych organy podatkowe mają uprawnienie do przyjęcia, że podatnik osiągnął przychody ze źródeł, których nie ujawnił. Ustalono, że w 1999r. podatnik prowadził działalność gospodarczą w zakresie mechaniki pojazdowej, blacharstwa i lakiernictwa, a decyzją z dnia [...].02.2005r. Nr [...] organ podatkowy określił z tytułu jej prowadzenia stratę w wysokości 14.003,36 zł. W 1999r. podatnik pozostawał we wspólności majątkowej małżeńskiej, stąd zastosowanie w sprawie znajdował art. 8 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec braku majątku odrębnego któregokolwiek z małżonków zasadne było przyjęcie, iż straty z działalności gospodarczej oraz inne wydatki w latach 1992-2003 pokrywane były z majątku wspólnego podatnika i jego żony H.M. Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu w zakresie dowolnej oceny dowodów o udzielonych pożyczkach i ich zwrocie organ odwoławczy co do pożyczki zwróconej w dniu 15 listopada 1998r. przez S.S. omówił zebrane w tym zakresie dowody - oświadczenia podatnika o stanie majątkowym za 1999r., oświadczenia o wysokości i źródłach osiągniętych dochodów za 1999r., zeznania strony z dnia 17 marca 2005r. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, iż przesłuchiwani na okoliczność udzielonych pożyczek świadkowie oraz przedłożone dokumenty jednoznacznie potwierdziły, iż w 1992r. i 1995r. podatnik udzielił pożyczek gotówkowych w kwotach odpowiednio 10.000 USD i 15.000 USD. Niemniej jednak organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji, iż skoro pożyczka 10.000 USD zwrócona została przez pożyczkobiorcę w dniu 15 listopada 1998r. , a poza własnym oświadczeniem podatnik nie przedstawił dowodu jej posiadania jeszcze w dniu 1 stycznia 1999r., to finansowała ona wydatki 1998r. Podobnie przedstawia się sytuacja odnośnie kwoty 25.000 zł oszczędności wykazanych w oświadczeniu majątkowym za 1999r., co do posiadania której podatnik nie przedstawił żadnych dowodów. Odnośnie oceny pożyczki w kwocie 15.000 USD zwróconej przez siostrę J.B. –P. w 2000r. organ odwoławczy odwołał się do własnej decyzji wydanej w stosunku do strony w tym samym przedmiocie za rok podatkowy 2000, uznając częściowy jej zwrot, zaś odnośnie udzielonej podatnikowi w 2001r. pożyczki przez B. S. w kwocie 110.000 zł do decyzji za rok podatkowy 2001. W tych okolicznościach odnośnie wykonywania pracy zarobkowej w USA w latach 1989 -1990 uznał za wiarygodne twierdzenia podatnika, iż pieniądze na udzielone w latach 1992 i 1995 pożyczki mogły pochodzić z pracy zarobkowej w USA, w związku z czym, uznając iż zwrot pożyczek finansował wydatki 1998r. i 2000r. pominął dowód z przesłuchania świadka wskazanego w odwołaniu na tę okoliczność, a to w oparciu o treść art. 188 Op. Uwzględniając wnioski dowodowe złożone w toku postępowania odwoławczego, organ odwoławczy przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe i ustalił stan środków finansowych posiadanych przez podatnika na rachunku bankowym w latach 1999-2003. Z uzyskanych informacji wynikało, iż stan konta na dzień 31.12. 1998r. wynosił 2,70 zł , a na koniec 1999r. 2.854,92 zł, stąd ustalona kwota oszczędności będzie miała wpływ na wysokość przychodów 2000r. Ustalono nadto, iż w 1999r. podatnik nie korzystał z refundacji z tytułu zatrudniania pracowników. Odnosząc się do wniosku odwołania o zastosowanie ulgi podatkowej za wyszkolenie uczniów, Dyrektor Izby Skarbowej przyznał, iż decyzje przyznające takie ulgi zostały w stosunku do podatnika wydane, lecz w jego ocenie wniosek nie mógł zostać w niniejszym postępowaniu uwzględniony. Ulga uczniowska ma zastosowanie wyłącznie do opodatkowania dochodów, od których podatek dochodowy pobiera się wg skali określonej w art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie ma natomiast zastosowania do opodatkowania dochodów, od których pobiera się podatek dochodowy w formie ryczałtu – art. 30 tej ustawy. Wynika to w szczególności z art. 9 ust. 1, art. 26 ust.1, art. 27 ust. 1 oraz 30 i obowiązującego do 31.12.2003r. art. 27c powołanej ustawy. Oceniając zarzut braku dołączenia do akt sprawy akt podatkowych za lata 1983-1998 organ odwoławczy wskazał, iż organ podatkowy I instancji dokonał analizy tej dokumentacji, co znalazło wyraz w uzasadnieniu jego decyzji. W ocenie organu odwoławczego, postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami prawa podatkowego procesowego i materialnego, z czynnym udziałem pełnomocnika, podatnika i jego żony – H. M Skoro zarzuty odwołania okazały się bezzasadne organ odwoławczy orzekł jak w decyzji. IV. W skardze na powyższą decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M.M. działający przez pełnomocnika – doradcę podatkowego wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Podnosił zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem po zapoznaniu z materiałem dowodowym sprawy prowadzone było postępowanie dowodowe o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia, art.122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez pobieżne przesłuchanie świadków na istotne okoliczności sprawy oraz naruszeniem prawa materialnego przez nieuwzględnienie "ulgi uczniowskiej" przysługującej skarżącemu na podstawie wydanych wobec niego decyzji. Podtrzymał zwarty w odwołaniu zarzut nie przeanalizowania konta bankowego oraz dowodów z zeznań podatkowych o uzyskanych dochodach skarżącego za lata 1983-1998. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze późn. zm.) wskazać należy, iż w ocenie sądu, wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa z dnia 26. 07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 z późn. zm.) określając w art. 10 ust. 1 katalog źródeł przychodów - zalicza do nich też "inne źródła", za przychody z tych źródeł uznając m.in. przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzące ze źródeł nieujawnionych (art. 20 ust. 1 w jego brzmieniu obowiązującym w 1999r.). Wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się według art. 20 ust. 3 tej ustawy, na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tymże roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Tak ustalonego przychodu nie łączy się z przychodami (dochodami) z innych źródeł i pobiera od niego podatek w formie ryczałtu w wysokości 75% dochodu (art. 30 ust. 1 pkt. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Z przedstawionej regulacji wynika, że ustalenie podlegającego opodatkowaniu przychodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych wymaga z jednej strony ustalenia wysokości poniesionych w roku podatkowym przez podatnika wydatków oraz wartości zgromadzonego przezeń w tym roku mienia, z drugiej zaś strony - ustalenia wielkości takiego mienia zgromadzonego w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, które to mienie pochodzi z przychodów już opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, bowiem tylko takie mienie może być uznane za mienie pokrywające poniesione przez podatnika w danym roku podatkowym wydatki oraz wartość zgromadzonego przezeń w tymże roku mienia. O ile więc na podatniku nie spoczywa ciężar dowodzenia tego, jakie w roku podatkowym poniósł wydatki lub mienie jakiej wartości zostało przezeń w tymże roku w ogóle zgromadzone, o tyle z natury rzeczy ciężar dowodzenia tego, iż wydatki te i wartości znajduję pokrycie w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, które pochodzi z przychodów już opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, przerzucony został na podatnika. W toku niniejszego postępowania ustalono, że wartość zgromadzonego w 1999r. mienia z przychodów opodatkowanych lub wolnych od podatku wg poszczególnych jego składników wynosiła: 1/ 3 947,78 zł z renty krajowej podatnika, 2/ z działalności rolniczej 121,92 zł – łącznie 4.069,70 zł. Kwestia ta pozostaje poza sporem między stronami. Spór sprowadza się do oceny, czy podatnik w dostatecznym stopniu wykazał, iż na dzień 31.12.1998r. posiadał mienie zgromadzone w latach poprzednich pochodzące z przychodów już opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę przyjął, iż nie budzi wątpliwości fakt, że w 1992r. i 1995r. podatnik udzielił pożyczek gotówkowych w kwotach odpowiednio 10.000 USD i 15.000 USD i w związku z tym , w trybie art. 188 Ordynacji podatkowej pominął dowody zgłoszone przez podatnika na okoliczności posiadanych oszczędności z pracy w USA, a zatem uznał te okoliczności faktyczne za udowodnione i wyczerpujące dyspozycję art. 20 ust. 3 w zakresie "mienia zgromadzonego w latach poprzednich pochodzącego z przychodów już opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania". Wynika to także wprost z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].09.2005r. [...] (znanej sądowi z urzędu) i dokonanej tam oceny skutków podatkowych pożyczki zwróconej przez J.B. – P. w 2000r. Niemniej jednak organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji, iż skoro pożyczka 10.000 USD zwrócona została przez pożyczkobiorcę w dniu 15 listopada 1998r., a poza własnym oświadczeniem podatnik nie przedstawił dowodu jej posiadania jeszcze w dniu 1 stycznia 1999r., to finansowała ona wydatki 1998r. Z taką argumentacją nie można się jednak zgodzić. Skarżący, dwukrotnie przesłuchiwany w charakterze strony, na tę okoliczność nie był przesłuchany ani w dniu 17 marca 2005r.(k.-14/1 tom I i II) , ani w dniu 10 czerwca 2005r.(k.-8 t.III), kiedy to organ podatkowy dysponował już zeznaniami świadków i dokumentami na okoliczność udzielonych przez niego pożyczek i ich zwrotu. Zeznania jego dotyczyły w głównej mierze okoliczności, kto wypełniał skarżącemu podpisane przez niego własnoręcznie oświadczenia majątkowe ( por. też zeznania P.Z. k.- 11 tom III ). Wezwanie skarżącego po raz trzeci do złożenia zeznań w charakterze strony (z dnia 1.07.2005r. k,- 13 tom III), nie obejmuje okoliczności zwrotu udzielonych pożyczek, stąd fakt, że skarżący odmówił zeznawania po raz trzeci, pozostaje bez znaczenia dla oceny tej okoliczności. W oświadczeniu zaś o stanie majątkowym za 1999r., złożonym w toku kontroli działalności gospodarczej, skarżący oświadczył, iż "strata finansowana była z oszczędności z lat wcześniejszych". Niewątpliwie, skoro, jak przyjął organ odwoławczy, udzielone pożyczki pochodziły z zarobionych w USA dolarów, to uzyskane z ich zwrotu kwoty stanowiły "oszczędności lat wcześniejszych". Nie można zatem w tym zakresie wywieść sprzeczności w składanych przez skarżącego oświadczeniach. Składane zaś wnioski dowodowe miały przecież na celu wykazanie kwot, którymi pokrywano wydatki 1999r., bo w tym przedmiocie toczyło się postępowanie podatkowe. Wniosek, iż skoro pożyczka zwrócona została w dniu 15 listopada 1998r., to skarżący w dniu 1.01.1999r. nie miał już zwróconej mu kwoty 42.527 zł (10.000USD) uznać należało, w ocenie sądu, za wywiedziony z naruszeniem art. 191 Ordynacji podatkowej, bowiem nie przemawiają za tym ani zebrane w sprawie dowody, ani zasady wiedzy, ani doświadczenia życiowego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, to w myśl tego przepisu, przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W myśl przepisu art. 235 Ordynacji podatkowej zasady powyższe mają też odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed organem odwoławczym, co wiąże się z zasadą dwuinstancyjnego postępowania podatkowego, polegającą na powtórnym rozpatrywaniu i rozstrzyganiu sprawy przez organ odwoławczy na skutek wniesionego odwołania. W postępowaniu przed organem odwoławczym pełnomocnik skarżącego w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej zapoznany został z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w dniu 11 sierpnia 2006r. (k.-33 tom IV). Na skutek jego pisma z dnia 18 sierpnia 2006r. do akt dołączone zostały wydane w stosunku do skarżącego decyzje ostateczne w przedmiocie ulg z tytułu wyszkolenia uczniów. Jakkolwiek brak umożliwienia stronie przez organ odwoławczy wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przez zaniechanie wyznaczenia jej w tym celu terminu stanowi ze strony tego organu naruszenie przepisu postępowania, a w szczególności art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, to jednakże uwzględniając fakt, iż w postępowaniu organ odwoławczy wykorzystał w przedmiotowym zakresie materiał dowodowy wnioskowany przez stronę w postaci dowodu z dokumentu - decyzji doręczonych stronie, uznać należy, iż w tych okolicznościach wskazane naruszenie przepisów postępowania pozostawało bez istotnego wpływu na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutu braku uwzględnienia ulg uczniowskich wynikających z wydanych w stosunku do skarżącego decyzji, w tym decyzji z dnia [...] lipca 1998r. Nr [...], to wskazać należy, iż § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 35, poz. 173 ze zm.) stanowi, że osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, w tym również w formie spółki prawa cywilnego, spółki komandytowej lub spółki jawnej, uprawnione na podstawie odrębnych przepisów do szkolenia uczniów i zatrudniające w ramach prowadzonej działalności pracowników w celu nauki zawodu, zwalnia się w części od podatku dochodowego przez obniżenie tego podatku o kwotę ustaloną w wysokości i na warunkach określonych w rozporządzeniu, zwaną dalej "ulgą" (...). Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów zwolnionych i wymienionych w art. 21 ustawy, a przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów, z wyjątkiem przychodów, które łączeniu nie podlegają, o których mowa w art. 24 ust. 3 i art. 28-30 ustawy. Ulga uczniowska związana jest więc z konkretnym źródłem przychodu, z którego przychody nie podlegają łączeniu z przychodami opodatkowanymi m.in. na podstawie art. 30 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stąd, w ocenie sądu, zasadne było stanowisko organów podatkowych o braku możliwości odliczenia tzw. ulgi uczniowskiej w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutu braku przeanalizowania konta bankowego podatnika, to zarzut ten jest bezzasadny, bowiem organ podatkowy w zaskarżonej decyzji odniósł się w pełni do uzyskanych z Banku informacji, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sporządzonym zgodnie z dyspozycją art. 210 § 4 ordynacji podatkowej, a skarżący żadnymi środkami dowodowymi ustaleń tych nie podważył. Powyższe odnosi się także do analizy dochodów podatnika za lata 1983 -1998, w tym w szczególności w zakresie odpisów amortyzacyjnych dokonywanych od posiadanych środków trwałych. Rację ma bowiem organ podatkowy, iż odpisy te nie mogą mieć wpływu na kwoty faktycznie uzyskiwanych przez skarżącego zasobów pieniężnych. Ubocznie wskazać w tym miejscu należy, iż z akt nie wynika, by skarżący pozostawał w rozdzielności majątkowej małżeńskiej z żoną H., a przeciwnie, bezsporne jest, iż miedzy małżonkami istniał ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. W rozliczeniu należało zatem wziąć pod uwagę treść art. 31 i 33 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. W tym zakresie Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu w sprawie I SA/Lu 732/06 w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2000r. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, mając na uwadze wyżej przytoczone argumenty i na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 4 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło