I SA/Lu 760/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uniemożliwienia zapoznania się z aktami sprawy w zakresie wniosku B. B.o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. przyznać B. B. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 12 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę B.B. w przedmiotowej sprawie. Odpis postanowienia z uzasadnieniem skarżący otrzymał w dniu 23 września 2013 r., a w dniu 21 listopada 2013 r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wykazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w mieszkaniu o pow. [...]m2 i posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha fiz., z którego nie uzyskuje przychodów, a jego cześć oddał w nieodpłatną dzierżawę synowi. Dodał, że wspiera córkę i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł netto (styczeń - sierpień 2013 r.), a ostatnia w wysokości [...] zł. Podał, że budynki i ciągnik rolniczy stanowiący jego własność, wymagają generalnego remontu. Wskazując koszty utrzymania oświadczył, że ostatnia rata za prąd wyniosła [...] zł, oraz że nie wykupił leków z uwagi na konieczność naprawy dachu i wpłaty zaległego podatku. Dodał, że od stycznia 2013 r. z emerytury potrącane są zaległości. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r. uwzględnił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. B. B. wniósł sprzeciw, w którym podał, że jego sytuacja finansowa i zdrowotna nie uległa zmianie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "ppsa"). Wniosek B. B. zawiera żądanie osoby fizycznej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Dla przyznania prawa pomocy w takim zakresie skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd w całości podziela stanowisko prawne, zgodnie z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (II FZ 236/08). Zauważyć przy tym należy, że instytucja prawa pomocy została ustanowiona celem zabezpieczenia realizacji zasady prawa do sądu osobom ubogim, pozbawionym środków do życia, bezrobotnym, bez prawa do zasiłku. Tym samym oceniając zasadność wniosku Sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi (II FZ 80/09). W świetle przedstawionych we wniosku oświadczeń, a także dokumentów znanych Sądowi z urzędu i złożonych w sprawie I SO/LU 5/13 (głównie nakazu płatniczego za [...] r.) B. B. nie wykazał ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy zgodzić się z wnioskodawcą, że jego sytuacja życiowa i materialna nie pozwala na poniesienie kosztów, obejmujących wynagrodzenie adwokata, natomiast w ocenie Sądu, pozwala na poniesienie kosztów sądowych, które zarówno w tej, jaki i innych zainicjowanych przez skarżącego przed tutejszym Sądem sprawach, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł. B. B. ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, stały dochód z tytułu emerytury. Dodatkowo jeszcze pomaga córce, a gospodarstwo rolne o powierzchni ponad [...] ha przeliczeniowych (nakaz płatniczy) oddał synowi do korzystania bez jakiegokolwiek wynagrodzenia. Odnosząc się do powyższego, należy podkreślić, że dobrowolna rezygnacja z dochodów nie może przemawiać za zwolnieniem od kosztów sądowych i przerzucaniem ciężaru ich ponoszenia na współobywateli. Obiektywnie rzecz oceniając, B.B., mając tytuł do gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad [...] ha przeliczeniowych, w istocie dysponuje składnikiem majątkowym, mogącym przynosić dochody. Jeśli z tych dochodów dobrowolnie rezygnuje, to tym samym, pozbawia się środków na wykonanie ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Stosownie bowiem do treści art. 199 ppsa zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Nie można podzielić zapatrywania B. B., by obowiązek ponoszenia kosztów sądowych miał go nie dotyczyć ze względu na wskazany sposób zadysponowania posiadanym majątkiem. Dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, nie jest bez znaczenia jakie mienie należy do B. B. i jak tym mieniem dysponuje. Z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy istotny jest, z jednej strony, brak środków, na którym wyłącznie koncentruje się B. B., a z drugiej wykazanie, że pomimo podjęcia niezbędnych działań, strona w sposób obiektywny nie była w stanie zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych, co z kolei B. B. pozostawia poza zakresem swojej uwagi. W tym kontekście także zły stan zdrowia, który uzasadnia brak możliwości osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie jest przeszkodą by gospodarstwo rolne, co do zasady, przynosiło dochody wnioskodawcy. Z tych względów, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa należało orzec jak na wstępie.