I SA/Lu 792/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Kwiatek po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. . na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty-grudzień 2005 r.- w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych W toku postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi D. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty-grudzień 2005 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie uzyskuje dochodów, toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne, jedyny dochód jego rodziny (skarżący, małżonka i dwóch synów – 14 i 7 lat) to dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę skarżącego, w wysokości [...] miesięcznie. Jego działalność została zlikwidowana z uwagi na pobyt w zakładzie karnym. Rodzina zamieszkuje w domu o powierzchni 140 m2, który jest własnością żony. W wykonaniu wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów D. N. nadesłał do Sądu oświadczenie, że nie posiada rachunku bankowego, z żona ma rozdzielność majątkową, aktualnie przebywa na wolności ze względu na toczącą się sprawę karną. Nie ponosi wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego, gdyż finansuje je żona z pomocą rodziców. Poinformował też, że działalność gospodarcza od 1 stycznia 2010 r. będzie zawieszona. Do oświadczenia skarżący dołączył wyciąg z księgi przychodów i rozchodów prowadzonej przez małżonkę – C. N., z którego wynikało, że za miesiące od maja do listopada dochód z tej działalności wyniósł [...] (za ostatnie 3 m-ce wynika strata w wysokości [...]). Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie po rozpoznaniu wniosku D. N., postanowieniem z dnia 11 lutego 2010 r. – odmówił D.N. przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że nie ma podstaw żądania od małżonki alimentów i nie może ona uiścić za niego wpisu. Sytuacja finansowa jego małżonki jest zła, ponieważ korzysta ona z pomocy rodziców na wydatki związane z własnym utrzymaniem. Odmowa przyznania prawa pomocy narusza jego prawo do Sądu. W wykonaniu zarządzenia zarządzenia z dnia 11 marca 2010 r. wezwał D. N. został ponownie wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie prowadzonej (czy też zawieszonej) działalności gospodarczej małżonki, źródeł finansowania niezbędnych wydatków 4-osobowej rodziny i podania ich wysokości, ewentualnych podejmowanych prac zarobkowych przez skarżącego. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone stronie (skarżący odebrał je osobiście na poczcie) w dniu 30 marca 2010 r. Na wezwanie Sądu strona nie odpowiedziała. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: "ppsa" przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, beż uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący D.N. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wykładnia art. 246 ( 1 ppsa prowadzi do wniosku, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.) Nie budzi też wątpliwości na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wyjaśnienia i udokumentowania także sytuacji majątkowej swojej rodziny. Przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 i 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy również w zakresie ponoszenia kosztów sądowych postępowania. Niesłusznie więc skarżący podniósł, że nie może on żądać od małżonki aby uiściła za niego wpis. Na ustalenie możliwości finansowych strony niewątpliwie ma wpływ stan majątkowy i dochody jej rodziny (niepubl. postanowienie NSA, sygn. II FZ 565/09). Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd zauważa, że podane przez niego informacje są sprzeczne, niepełne i budzą wątpliwości co do ich wiarygodności. Z wniosku PPF, datowanego na dzień 4 grudnia 2009 r. wynika, że rodzina skarżącego utrzymuje się z dochodu miesięcznego brutto [...] (dochód z działalności małżonki skarżącego), podczas gdy z nadesłanego podsumowania księgi przychodów i rozchodów z tej działalności wynika, że za 7 m-cy 2009 roku osiągnęła ona dochód 39.355,86, co daje miesięcznie kwotę [...]. Nie można też uznać, że skarżący wykazał (w rozumieniu art. 246 § 1 ppsa), że na chwilę obecną nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania: Sąd dysponuje wiedzą, że aktualnie działalność gospodarcza małżonki skarżącego jest prawdopodobnie zawieszona, co równoznaczne byłoby z brakiem jakichkolwiek dochodów, bo o innych stałych źródłach dochodów (poza pomocą rodziny żony) skarżący nie wspomina. Informacji o zawieszeniu tej działalności jednak skarżący nie potwierdził w późniejszym czasie. Jednocześnie, zasady doświadczenia życiowego wskazują, że rodzina dysponuje jakimiś środkami pieniężnymi, skoro jest w stanie funkcjonować, utrzymać 140 –metrowy dom i nie korzysta z pomocy społecznej. Wskazać też należy, iż D.N. nie wyjaśnił powziętych przez Sąd wątpliwości (zwłaszcza co do faktycznej dochodowości działalności prowadzonej przez C.N.), nie ustosunkowując się w żaden sposób do wezwania z dnia 18 marca 2010 r. Powyższe zestawienie prowadzi do oceny, iż strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny swojej sytuacji finansowej, co z kolei uniemożliwiło jednoznaczne uznanie, że strona nie jest w stanie aktualnie ponieść pełnych kosztów postępowania. Rozstrzygniecie oparto na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.