I SA/Lu 819/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze oraz dołączonym do niej formularzem Syndyk Masy Upadłości G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi, którego wysokość w rozpoznawanej sprawie wynosi 100 (sto) zł. Wnioskodawca sprecyzował, że spółka nie posiada jakichkolwiek nieruchomości, zaś ruchomości znajdujące się w jej majątku stanowią śladowe ilości przestarzałego i używanego sprzętu elektronicznego oraz mebli. Nadto dodał, że środki wchodzące w skład masy upadłości przeznaczone są przede wszystkim na zaspokojenie wierzycieli upadłej. W oświadczeniu o majątku i dochodach zawartym na złożonym formularzu, wnioskodawca zadeklarował: kapitał zakładowy rzędu 5.000,00 zł, środki trwałe wynoszące 58.838,76 zł, stratę w kwocie 6.232.122,93 oraz środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości 54.408,02 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie jest pierwszy wnioskiem jaki skarżąca składa przy sprawach poddawanych pod osąd tutejszego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stąd sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej, znana jest referendarzowi z urzędu. Treść obecnie rozpatrywanego wniosku wskazuje zaś, że ta nie uległa jakiejkolwiek zmianie od czasu rozpatrzenia wcześniejszych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się zaś do istoty sprawy wskazać należy, że rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych sprowadza się do ustalenia istnienia przesłanek zawartych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio p.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Dokonując w tym zakresie oceny możliwości płatniczych skarżącej w oparciu o przywołane przepisy i podniesione w sprawie okoliczności, wniosek jej podobnie jak we wcześniejszych rozstrzygnięciach uznać należało za niezasadny. Trudno bowiem stwierdzić, że wnioskodawca nie posiada aktualnie dostatecznych środków na poniesienie wymaganych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. w W. z dnia 27 stycznia 2017 r., sygn. akt X GU [...] ogłoszono upadłość likwidacyjną wnioskującej spółki. W tym miejscu trzeba stwierdzić, że wszczęcie postępowania upadłościowego nie implikuje automatycznie obowiązku przyznania syndykowi masy upadłości prawa pomocy. W orzecznictwie wyraźnie akcentuje się, że fakt ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy nie stanowi warunku koniecznego przyznania prawa pomocy (tak w postanowieniach NSA z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt: I FZ 204/08, LEX nr 479133 i z dnia 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt: I GZ 249/10, LEX nr 737473). Tak więc samo ogłoszenie upadłości wnioskodawcy (obejmującej likwidację majątku) nie przesądza o tym, że wnioskodawca postawiony w stan upadłości zasługuje na uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przyjmuje się powszechnie, że fakt bycia w stanie upadłości określonego podmiotu ma jedynie znaczenie dla oceny jego sytuacji finansowej – fakt ten nie jest jednocześnie w żadnym wypadku warunkiem koniecznym przyznania prawa pomocy (postanowienia NSA z dnia 2 września 2010 r., I GZ 295/10, LEX nr 741280 i z dnia 9 grudnia 2010 r., I GZ 395/10, LEX nr 741387). Co istotne zwolnienie od kosztów postępowania sądowego stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku (art. 199 p.p.s.a.), która dotyczy wszystkich podmiotów w tym syndyka, który na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest traktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega tym samym obowiązkom. Podsumowując samo ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku nie stanowi przesłanki przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Ten jak wynika z akt sprawy obejmuje środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych, które wynoszą 54.408,02 zł. W tej sytuacji złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Strona dysponuje bowiem środkami pieniężnymi, które umożliwiają jej poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości. Odnośnie zaś argumentacji syndyka zawartej we wniosku podnieść należy, że realizacja celu postępowania upadłościowego nie może korzystać z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym przypadku opłaty związane z prowadzeniem zainicjowanego postępowania sądowego. Brak jest bowiem ustawowych podstaw dla przyjęcia tego typu koncepcji (tak postanowienia NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11, Lex nr 948891). Tym bardziej, że nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że syndyk masy upadłości jest w stanie ponieść koszty związane z prowadzeniem postępowania upadłościowego (przechowywanie majątku upadłej, koszty materiałów biurowych, opłaty pocztowe i bankowe oraz inne związane bezpośrednio z zabezpieczeniem, zarządem i likwidacja masy upadłości), a jednocześnie nie może ponieść obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi w najniższej z możliwych wysokości 100 zł. Konieczność ponoszenia kosztów sądowych przez syndyka jako stronę postępowania wynika z przywołanego wyżej z art. 199 p.p.s.a. W takiej sytuacji stosownie do art. 343 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm.) obowiązkiem syndyka jest zaspokojenie tych kosztów w pierwszej kolejności, w miarę wpływu do masy upadłości stosownych sum; jeżeli należności te nie zostaną zaspokojone w ten sposób, zaspokaja się je w drodze podziału funduszów masy upadłości. Koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego. Skoro zatem syndyk wniósł w niniejszej sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało odmówić wnioskodawcy uwzględnienia wniosku.