I SA/Lu 825/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia I. przyznać B. B. prawo pomocy przez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w L.; II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych. I SA/Lu 825/15 Uzasadnienie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie, tj. przez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych z uzasadnieniem, że kwota na poziomie [...] zł netto miesięcznie stanowi jego jedyne źródło utrzymania. Sam prowadzi gospodarstwo domowe. W skład majątku wchodzi mieszkanie o pow. 24 m˛ oraz grunt rolny o pow. 6,5 ha. Wezwany do sprecyzowania koniecznych wydatków, w szczególności dotyczących opisywanego leczenia, utrzymania i remontu mieszkania, nie udzielił żądanej odpowiedzi. Referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 4 stycznia 2016 r., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw. W rezultacie sprzeciwu, postanowienie z dnia 4 stycznia 2016 r. utraciło moc. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd. Stanowi o tym art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a. ) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., gdyż skarga została złożona przed tą datą (por. art. 1 pkt 73, art. 2 i art. 3 ustawy o zmianie p.p.s.a., Dz.U.2015.658). Wniosek skarżącego zawiera żądanie osoby fizycznej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przytoczyć i w pełni podzielić stanowisko prawne, zgodnie z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (II FZ 236/08). Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (II FZ 101/09). Skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu (GZ 146/04). Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą (FZ 178/08). Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (FZ 478/04). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (FZ 160/08). Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi (II FZ 80/09). Powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl i w elektronicznym zbiorze LEX. W okolicznościach rozpatrywanego wniosku, w świetle dotychczasowych twierdzeń skarżącego i jedynie wybiórczo przedstawionych dokumentów, należy stwierdzić, że nie wykazał on ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie kosztów sądowych, na tym etapie w zakresie wpisu od zażalenia na postanowienie odrzucające skargę. W ocenie sądu, podana przez skarżącego wysokość emerytury w kwocie na poziomie [...] zł netto miesięcznie pozwala mu na poniesienie kosztów sądowych w tej sprawie. Trzeba zauważyć, że skarżący złożył skargę w lipcu 2015 r. i do chwili obecnej miał pełną możliwość zgromadzenia wymaganej kwoty kosztów sądowych, tj. aktualnie wpisu od zażalenia w wysokości [...] zł. Opisywane zaś koszty remontów nie zostały wykazane. Także, odnosząc się do okoliczności złego stanu zdrowia, skarżący nie wykazał żadnych kosztów związanych z leczeniem. W tym stanie sprawy na skarżącym spoczywa obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Sąd rozpatrujący nin. wniosek jest zdania, że jego uwzględnienie w zakresie kosztów sądowych, w przedstawionej sytuacji życiowej i materialnej skarżącego, byłoby dowolnym, pozbawionym ustawowych przesłanek przerzuceniem ciężaru ponoszenia tych kosztów na współobywateli. Natomiast, w ocenie sądu, należy zgodzić się ze skarżącym co do tego, że poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata wiązałoby się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu skarżącego. Z tych względów należało orzec jak na wstępie i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, przez ustanowienie adwokata, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Natomiast w pozostałym zakresie, dotyczącym kosztów sądowych, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie spełnia ustawowych przesłanek zastosowania tej wyjątkowej instytucji i dlatego nie został uwzględniony.