I SA/Lu 826/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za październik 2011 r. w zakresie wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z wpisu sądowego od skargi postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za październik 2011 r. skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.410.000 zł, przy czym jest to wartość nominalna, natomiast wartość rzeczywista kapitału jest ujemna i wynosi – 8230,75 zł. Spółka posiada środki trwałe o wartości 249.062,79 zł, które stanowią głównie nieczynne automaty do gier nie mogące aktualnie być wykorzystane ze względu na czynności podjęte przez organ celny. Podała, że posiada jeden rachunek bankowy na którym w dniu 11 kwietnia 2013 r. zgromadzone były środki pieniężne w wysokości 1.068,61 zł, a strata za 2012 r. wyniosła - 324.890,33 zł. W ocenie skarżącej wszystkie powyższe okoliczności wskazują, że spółka nie posiada środków na pokrycie kosztów wpisu sądowego we wszystkich sprawach zainicjowanych przed Sądem. Do wniosku skarżąca dołączyła: rachunek zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 marca 2013 r. do 11 kwietnia 2013 r., zeznanie podatkowe CIT - 8 za rok 2012, bilans spółki sporządzony na dzień 31 grudnia 2012 r. oraz sprawozdanie finansowe za 2012 r. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił, że referendarz sądowy pominął, że spółka w 2012 r. poniosła wysokie koszty uzyskania przychodów, co w konsekwencji wygenerowało stratę za ten rok. Pominą okoliczność, że podana wartość kapitału zakładowego to jedynie wartość nominalna a nie rzeczywista, a posiadane środki trwałe to nieczynne automaty do gier, których nie można wykorzystać. Pełnomocnik podkreślił, że wprawdzie wpis od skargi w niniejszej sprawie nie jest bardzo wysoki, jednakże nie można pominąć, że spółka skarży kolejne 23 decyzje organów celnych w przedmiocie nadpłaty za poszczególne okresy 2010 i 2011 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że traci moc postanowienie objęte sprzeciwem, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Należy mieć na uwadze, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie skarżąca spółka zawnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (wpis od skargi). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z powołanego wyżej przepisu, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Podkreślić przy tym należy, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego. Dlatego też rzeczywiste możliwości płatnicze nie mogą być odczytywane jedynie jako np. kwota wolnych środków na rachunku bankowym pozostająca do dyspozycji wyłącznie na cele związane z kosztami sądowymi. W ocenie Sądu, spółka jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, a ich wystąpienie wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi zatem uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie, ale też czy ma realną możliwość ich zdobycia (np. z najmu, dzierżawy, egzekucji wierzytelności, sprzedaży udziałów itp.). Jedną z możliwości uzyskiwania środków na prowadzenie postępowań sądowych związanych z działalnością gospodarczą są przychody z tej działalności. Zdaniem Sądu w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny zdolności płatniczych podmiotu nie jest kategoria "dochodu", lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe, a strata jak już podkreślał NSA (por. np. postanowienia w sprawach II OZ 707/13, I GZ 228/12) jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Z przedstawionej przez skarżącą sytuacji nie wynika, aby zakończyła ona lub zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Wręcz przeciwnie, w 2012 r. przychody skarżącej były wysokie i wniosły ponad 2 miliony złotych. Ponadto część wykazanych kosztów uzyskania przychodów (amortyzacji - 187 054,93 zł) miała charakter niepieniężny i nie rodziła obowiązku poniesienia wydatków w danym okresie. Już te okoliczności wskazują, że brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przerzucania kosztów postępowania (zarówno w tej jak i w pozostałych sprawach) na podatników, poprzez ich pokrycie ze środków publicznych. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do spółki majątku trwałego (aktywa trwałe w 2012 r. spółka wykazała na kwotę - 501.671,04 zł). Nawet jeżeliby przyjąć – jak twierdzi strona – że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku nie mogą być wykorzystane, to zauważyć należy, że skarżąca posiada również budynki i lokale (90.299,36 zł) oraz środki trwałe w budowie (63.808,25 zł). W takiej sytuacji – w ocenie Sądu – skarżąca ma możliwości uzyskania dochodu z posiadanego majątku. Skarżąca posiada również wysoki kapitał zakładowy (1.410.000 zł), a odnosząc się do argumentacji spółki w tym względzie zauważyć należy, że nawet gdyby zaistniała sytuacja zagrożenia istnienia spółki, z czym - jak wykazano (znaczne przychody) nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, to od zarządu należałoby oczekiwać podjęcia stosownych kroków celem poprawy jej kondycji finansowej np. decyzji o dopłatach, a więc wyczerpania wszelkich możliwości zmierzających do pozyskania środków czy to na pokrycie strat, czy uzupełnienie kapitału zakładowego. Nie można natomiast w takich sytuacjach pozostawać bezczynnym i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, w przypadku skarżącej źródeł na uzyskanie środków celem pokrycia kosztów związanych z udziałem w sprawie upatrywać można przede wszystkim w bieżących zyskach z prowadzonej działalności gospodarczej, jak również w posiadanych środkach trwałych lub aktywach obrotowych, czy ewentualnych dopłatach poczynionych przez udziałowców spółki. Wobec powyższego uznając, że odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie pozbawi skarżącej konstytucyjnego prawa do sądu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.