I SA/Lu 839/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 27 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. G. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2013 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 400 zł, skarżący wniósł o zaliczenie na poczet tego wpisu kwoty 120 zł zwróconej mu postanowieniem tutejszego Sądu w sprawie sygn. akt I SA/Lu 421/13 oraz o zwolnienie go od kosztów sądowych ponad tę kwotę, gdyż nie jest w stanie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny ponieść kosztów postępowania w pełnej wysokości. W złożonym na tę okoliczność formularzu wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż w wyniku bezprawnego zaniechania udzielenia pozwolenia na sprzedaż i podawanie alkoholu jego działalność została doprowadzona na skraj upadłości i na dzień dzisiejszy działalność ta generuje straty (strata z lipca 2013 r. wyniosła około 20000 zł). W zakresie majątku podał, iż oprócz motelu A. oraz samochodu osobowego marki h. nie posiada żadnych innych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Dodał, iż na skutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego ma zajęte rachunki i nieruchomości. Gospodarstwo domowe prowadzi natomiast z żoną nie osiągającą żadnych dochodów oraz studiującym synem również nie posiadającym dochodu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 11 września 2013 r. dokonano zaliczenia kwoty 120 zł, na poczet wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podnieść należy, iż przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. I tak zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.). W ocenie referendarza sądowego ocena stanu majątkowego strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy nawet w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Po pierwsze podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych i stanu majątku. W niniejszym postępowaniu wysokość wpisu z uwagi na zaliczenie kwoty 120 zł, na jego poczet wynosi 280 zł. Natomiast pozostałe ewentualne koszty sądowe jakie mogą wystąpić to: opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem – 100 zł, wpis od zażalenia – 100 zł, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej – 200 zł. Koszty sądowe nie są zatem wysokie, a poza wpisem od skargi są to koszty hipotetyczne, które jeśli nawet zaistnieją będą rozłożone w czasie. Mając zatem na względzie z jednej strony wielkość kosztów postępowania w sprawie, z drugiej zaś strony sytuację majątkową i finansową strony skarżącej stwierdzić należy, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku. Konkluzja taka nasuwa się w wyniku analizy złożonego wniosku oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W sprawie bezspornym jest, iż skarżący prowadzi działalność gastronomiczno - hotelową pod nazwą Motel A. w miejscowości P. k. Z. W skład jego majątku wchodzi m. in. nieruchomość gruntowa o pow. 0,28 ha zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni 128 m2 oraz budynkami wykorzystywanymi do prowadzenia wskazanej działalności gospodarczej o łącznej powierzchni 646 m2. Jeśli zatem weźmie się pod uwagę tylko sam fakt posiadana wszystkich tych nieruchomości, przeczy to tezie o ubóstwie strony. W tych okolicznościach można poprzestać na wskazaniu, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, co ma miejsce w niniejszej sprawie, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 (niepubl). Pod pojęciem stanu majątkowego należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienie strony z kosztów postępowania. Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 556). Bez znaczenia przy tym jest okoliczność zajęcia przez komornika sądowego majątku skarżącego. Gdyby tak nawet było, co nie zostało wykazane (brak jakichkolwiek w tym zakresie dokumentów), to wskazać należy, iż zajęcie majątku (np. w postaci ustanowienia hipoteki przymusowej) nie jest równoznaczne z tym, że strona nie może czerpać z niego określonych pożytków, szczególnie jeśli uwzględnić charakter i położenie posiadanych nieruchomości. Taka też sytuacja w ocenie orzekającego najprawdopodobniej zachodzi. Jak sam skarżący przyznaje w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Ponadto nie można zapomnieć, że posiadanie nieruchomości o takim charakterze i powierzchni samo przez się świadczy o zdolności ich utrzymywania, który to koszt (jak wynika chociażby z zaskarżonej decyzji) jest znaczny. Z akt sprawy nie wynika zaś by skarżący zalegał z jakimikolwiek płatnościami, w tym z tytułu podatków od posiadanych nieruchomości. Na zdolność poniesienia koszów niniejszego postępowania wskazuje również znajdujący się w aktach sprawy wykaz środków trwałych należących do strony, których wartość bilansowa na pierwszy kwartał br. wynosiła 1.952.250,00 zł. W tych okolicznościach za niewiarygodne uznać należało twierdzenia strony odnośnie jej dochodów zważywszy chociażby na koszty utrzymania posiadanych nieruchomości. Powyższe spostrzeżenia nie pozwalają uznać, że skarżący wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów wpisu od skargi w kwocie 280 zł oraz pozostałych ewentualnych kosztów postępowania we wskazanej wyżej wysokości. Na marginesie należy zaś zaznaczyć, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt - zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 p.p.s.a.). Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.