I SA/Lu 866/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. i 2006 r. w zakresie wniosku P. M. o zmianę wskutek zmiany okoliczności postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt II FZ 260/10 oddalającego zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 866/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić zmiany postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt II FZ 260/10 oddalającego zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 866/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W dniu 14 grudnia 2010 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 15 października 2010r., sygn. akt I SA/Lu 866/09. W skardze kasacyjnej pełnomocnik strony zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w całości. Do skargi kasacyjnej dołączony został wypełniony i podpisany przez skarżącego w dniu 14 grudnia 2010 r., urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Wezwaniem z dnia 21 stycznia 2011 r. zobowiązano pełnomocnika strony do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, które zostały złożone 4 lutego 2011 r. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy zawarty w skardze kasacyjnej jest kolejnym wnioskiem skarżącego przyznanie prawa pomocy. W związku z pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 17 listopada 2009 r., złożonym łącznie ze skargą, obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, referendarz sądowy postanowieniem z 25 marca 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na skutek wniesionego od postanowienia sprzeciwu wniosek rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który postanowieniem z 14 maja 2010 r. również odmówił skarżącemu prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z 22 lipca 2010 r. sygn. akt: II FZ 260/10 oddalił zażalenie. Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego stają się prawomocne z chwilą ich wydania (art. 168 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej p.p.s.a.). Stąd zawarty w urzędowym formularzu PPF z dnia 14 grudnia 2010 r. (data wpływu do sądu), wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, jednakże muszą to być takie zmiany okoliczności, które uzasadniają zmianę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia, iż okoliczności sprawy uległy zmianie, kolejny wniosek tej samej strony, dotyczący przyznania prawa pomocy w tym samym zakresie, nie może zostać uwzględniony. Skarżący zarówno w pierwszym jak i w drugim wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, z tym że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy jedynie wpis sądowy od skargi kasacyjnej. Zakres żądania ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy mieści się zatem w granicach żądania zawartego w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 17 listopada 2009r., rozstrzygniętym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lipca 2010r. Stwierdzić natomiast należy, że skarżący nie wykazał, aby okoliczności sprawy uległy zmianie, tj. by istotnemu pogorszeniu uległa jego sytuacja materialna. Skarżący obecnie, tak jak i w momencie składania pierwszego wniosku o prawo pomocy pozostaje w związku małżeńskim i zamieszkuje z żoną w tym samym mieszkaniu. Jednakże nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego i pozostaje w ustroju rozdzielności małżeńskiej majątkowej (umowa o wyłączenie wspólności ustawowej – z dnia [...], akt notarialny rep. A nr [...], k-64). Podobnie jak poprzednio, skarżący podał, iż nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jak również żadnych zasobów finansowych. Jako jedyne źródło utrzymania, skarżący tak jak w pierwszym wniosku, wskazał swoje świadczenie rentowe w wysokości [...] zł netto, z tym że w pierwszym wniosku podał jego wysokość brutto – [...] zł. Tak samo jak w pierwszym wniosku, skarżący wyjaśnił, że w prowadzonej działalności gospodarczej ponosi stratę. W toku postępowania związanego z pierwszym wnioskiem o prawo pomocy skarżący wyjaśnił (pismo z 6 maja 2010r.), że strata pokrywana jest z zebranych własnych środków pieniężnych (ok. [...] zł), z odszkodowania za włamanie (ok. [...] zł) oraz z majątku rodzinnego i majątku żony (wskazanych zasobów finansowych, jak również innych składników majątku swoich i żony skarżący nie ujawnił w urzędowym formularzu wniosku). We wskazanym piśmie stwierdził również, że firma jest w trakcie likwidacji działalności gospodarczej. Natomiast w drugim wniosku o przyznanie prawa pomocy (rubryka nr 5 urzędowego formularza) wyjaśnił że stratę w działalności gospodarczej pokrywa z wyprzedaży towarów. Z przedłożonego bilansu za miesiące październik – grudzień 2010 r. wynika, że strata firmy w październiku 2010 r. wyniosła [...]; w listopadzie 2010 r. – [...] zł; w grudniu 2010 r. – [...] zł. Mimo ponoszonych od dłuższego czasu strat w działalności gospodarczej (tylko za okres od stycznia do września 2009r. strata wyniosła [...] zł – wyjaśnienie skarżącego złożone w rubryce nr 5 urzędowego formularza wniosku z 17 listopada 2009r. oraz straty wykazane w 2010 r.), skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Podnieść należy, że bilans przychodów i kosztów, którego wynikiem jest strata bądź dochód tworzony jest na potrzeby rozliczeń podatkowych, na podstawie których trudno oceniać realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. W ocenie referendarza, w sytuacji gdy mimo wykazywanej od co najmniej dwóch lat straty, skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, świadczy to o posiadaniu przez niego środków na pokrycie strat. Nie uległa również zmianie sytuacja rodzinna skarżącego, który mimo pozostawania w związku małżeńskim i wspólnego zamieszkiwania, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. W oświadczeniu z 2 lutego 2011 r. skarżący wykazał, że jego żona jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przel.), z którego dochód roczny wynosi [...] zł, ponadto otrzymuje czynsz z tytułu wynajmu garażu w wysokości [...] zł miesięcznie. Żona skarżącego (o czym skarżący już w w/w oświadczeniu nie wspomniał) jest również właścicielką mieszkania, w którym obecnie wspólnie zamieszkują (skarżący w dniu [...] przeniósł na nią własność mieszkania w drodze darowizny – akt notarialny rep. A nr [...], k-46). Żona skarżącego posiada dwa rachunki bankowe. Na jednym z nich o nr [...], na dzień 9 grudnia 2010 r. (tj. kilka dni przed podpisaniem przez skarżącego drugiego wniosku o prawo pomocy) widniały środki pieniężne w kwocie [...] zł, zaś na drugim rachunku bankowym o nr [...] na dzień 10 grudnia 2010 r. zaewidencjonowane środki pieniężne wynosiły [...] zł. W tym kontekście należy podkreślić, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z obowiązku tego nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego, rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009r. I FZ 272/09 LEX 552228). Dlatego też oceniając wniosek należało wziąć pod uwagę również majątek i dochody żony. Skarżący posiada własny rachunek bankowy, ale brak jest na nim środków pieniężnych (wyciąg z rachunku o nr [...]). Zauważyć jednak należy, że chociaż rachunek bankowy o nr [...] prowadzony jest dla żony skarżącego, to korzysta z niego (mimo posiadania własnego rachunku bankowego) również sam skarżący. Analiza dokonywanych na nim operacji finansowych wskazuje, że na ten rachunek wpływa renta skarżącego (przelew z 4 stycznia 2011 r.), jak również dokonywane są przelewy do ZUS i do Urzędu Miasta [...] w związku z opłatą dzierżawy gruntu (np. przelewy z 10 stycznia 2011 r.). Ponieważ skarżący w oświadczeniu z 2 lutego 2011r. nie wykazał, aby jego żona oprócz własności gospodarstwa rolnego i garażu posiadała jeszcze inne prawa majątkowe, prowadziła działalność, bądź podlegała ubezpieczeniu w ZUS, należy domniemywać, że opłata za dzierżawę gruntu, jak również opłaty do ZUS były dokonywane w związku z działalnością prowadzoną przez skarżącego. Z powyższego wypływa wniosek, że skarżący korzysta ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym żony, które to środki, przynajmniej częściowo (jak np. renta) są wyłącznie jego własnymi. Zgodnie z powołanymi przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych żony mogą być przeznaczone również na opłacenie kosztów sądowych. Zaznaczyć przy tym należy, że na kilka dni przed podpisaniem przez skarżącego drugiego wniosku o prawo pomocy (14 grudnia 2010 r.) środki zgromadzone na rachunkach bankowych w łącznej kwocie [...] zł ([...] + [...]) były wystarczające na opłacenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie niniejszej, jak też w dwóch innych sprawach, w których skarżący złożył wnioski o prawo pomocy tj. I SA/Lu 860/09 i I SA/Lu 861/09. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. Zatem łączny koszt uiszczenia wpisów od skarg kasacyjnych w w/w sprawach wynosi 3.228,00 zł (w sprawie I SA/Lu 860/09 - 1.478,00 zł ; w sprawie I SA/Lu 861/09 - 750,00 zł i w sprawie I SA/Lu 866/09 - 1.000,00 zł). Dokonując porównania sytuacji materialnej skarżącego z daty złożenia pierwszego i drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy jeszcze odnieść się do wykazanych przez niego stałych miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego. W oświadczeniu z 25 stycznia 2010 r. (data wpływu do sądu), złożonym do pierwszego wniosku o prawo pomocy, skarżący podał, że jego wydatki wynoszą : opłata mieszkania – [...] zł; światło i gaz [...] zł na dwa miesiące (tj. [...] zł w rozliczeniu miesięcznym); ogrzewanie w sezonie – [...] zł; żywność – [...] zł, tj. razem [...] zł, a nadto wydaje na leki – [...] zł. Z kolei w oświadczeniu (bez daty), złożonym na wezwanie z 21 stycznia 2011 r. oświadczył, że koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą łącznie [...] zł. Natomiast na leki wydaje [...] zł miesięcznie (oświadczenie złożone w urzędowym formularzu wniosku z 14 grudnia 2010r.). Zatem z powyższego wynika, że wykazane przez skarżącego miesięczne koszty utrzymania, pozostają na tym samym poziomie. Nie można zatem przyjąć, że skarżący wykazał, że jego sytuacja materialna uległa istotnemu pogorszeniu w stosunku do tej, która była przedmiotem badania w związku z pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższego nie ma podstaw do uznania, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę wydanego w sprawie prawomocnego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na uwadze oraz na podstawie art. 165 w związku z art. 258 § 1 i § 3 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.